O najnowszych zmianach w prawie pracy mówi minister Marlena Maląg str. 2 Jak rozpoznać i leczyć zakrzepicę żył głębokich i powierzchownych - str. 9 Słupsk. Rozpoczął się proces 22 mężczyzn oskarżonych o kradzieże ciężarówek w Niemczech str. 3 STRONA ZDROWIA Bytów. W takim miejscu nie powinno się żegnać zmarłych - w korytarzu w prosektorium str. 4 Morze. Prąd elektryczny od strony Bałtyku popłynie już za trzy lata str. 5 Nr ISSN 0137-9526 Nr indeksu 348-570 9 770137 952039 RAPORT Z DROGI S6 KLUCZOWA INWESTYCJA W PÓŁNOCNEJ POLSCE JEST CORAZ BLIŻEJ ZAKOŃCZENIA Ekspresówką przez całe Pomorze Jakub Roszkowski Region Ze Szczecina do Trójmiasta samochodem w trzy godziny? Jeszcze nie dziś, ale fakty są takie, że wszystkie brakujące odcinki trasy S6 prowadzącej od Szczecina do Gdańska są w budowie. W2025 roku całość ma być przejezdna. - Jeszcze kilka lat temu, starą „szóstką” (droga krajowa nr 6), pokonanie trasy z Koszalina do Szczecina zajmowało mi około dwóch i pół godziny. Teraz dzięki trasie S6 jadę do Szczecina o godzinę krócej - mówi Marcin Kowalewski, kierowca z Koszalina. - Czekam na całą ekspre-sówkę do Gdańska. Będzie szybciej i znacznie bezpieczniej. Dziś najpopularniejsza samochodowa nawigacja wskazuje, że trasę z centrum Szczecina do centrum Gdańska (371 kilometrów) zgodnie z przepisami przejedziemy w cztery i pół godziny. Jednak perspektywa o wiele szybszej jazdy drogą ekspresową S6 pomiędzy tymi miastami jest coraz bliższa. Termin zakończenia prac na S6 w 2025 roku został zatwier- dzony w Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, wszystkie brakujące odcinki są już w budowie. Najnowszy, oddany do użytku w grudniu, tt> tzw. Trasa Kaszubska, pomiędzy Bożympolem Wielkim a trójmiejską obwodnicą. Ważny odcinek ekspre-sówki - obwodnica Koszalina i Sianowa, dzięki której ruch samochodowy wreszcie zostanie wyprowadzony z tych miejscowości - jest już w fazie końcowej. Za niecały rok powinien być przejezdny. Na razie, niestety, jadąc przez Koszalin i Sianów w godzinach popołudniowych, tracimy ponad godzinę, stojąc w korkach. W 2019 roku droga ekspresowa S6 połączyła Szczecin i Koszalin. Od 2010 roku przejezdny jest także odcinek tej basy w Słupsku, w ramach obwodnicy tego miasta. Niestety, droga nie na całej długości jest czteropasmowa. Po- Dziś pokonanie trasy ze Szczecina do Gdańska zajmuje ponad cztery i pół godziny. Po oddaniu całej S6 czas przejazdu skróci się do trzech godzin dróżując ze Słupska do Gdańska, kierowcy muszą wciąż korzystać ze starej drogi krajowej nr 6. Dopiero w miejscowości Bożepole Wielkie rozpo-czynasię wspomniana, blisko 45-kilo-mebowa Trasa Kaszubska. Najnowszy oddany do ruchu odcinek S6 kosztował dwa miliardy złotych. Droga omija Wejherowo, Rumię, Redę. Pokonanie tej basy zajmuje 30 minut. A co z pozostałymi fragmentami S6? - Odcinki od Bożegopola Wielkiego przez Lębork do Słupska są już także w realizacji - mówi „Głosowi” Piob Michalski z Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autosbad w Gdańsku. - Wykonawcy są wybrani, ale na dwa z tych odcinków nie ma jeszcze zezwoleń na realizację inwestycji drogowej. ZRID to swoiste pozwolenia na budowę. Takie wydają wojewodowie. Szacuje się jednak, że trasa S6 i jej wszystkie etapy będą miały te pozwolenia najpóźniej do połowy 2023 roku. -1 tu kluczowy jest 2025 rok. Wtedy cała trasa S6 musi być już wybudowana - podkreśla Michalski. W Słupsku w ramach basy S6 „poprawiona” zostanie obwodnica miasta. Zgodnie z projektem cała będzie trasą czteropasmową, z dwoma pasmami mchu w każdą sbonę. Dziś brakuje dziesięciu kilomebów tej jezdni. Prace mają się rozpocząć wiosną, a potrwać również do 2025 roku. Odcinki S6 ze Słupska do Sławna i ze Sławna do Kamieszewic obok Koszalina mają już wybranych wykonawców, a także wspominane ZRID-y. W terenie rozpoczęły się pierwsze roboty ziemne. Trwa wycinka drzew. Kluczowa jest jednak wspomniana obwodnica Koszalina i Sianowa. Pierwotnie miała być oddana do użytku w 2018 roku. Okazało się jednak, że między węzłami Koszalin Wschód i Sianów Wschód wystąpiły skomplikowane warunki gruntowe - odmienne od wcześniej stwierdzonych. Podłoże ze względu na specyficzną i rzadko spotykaną budowę, związaną z występowaniem drugiego poziomu W listopadzie2022 roku podpisane zostały umowy z projektantami dwóch odcinków Zachodniej Obwodnicy Szczecina. Inwestycja ma gwarancje rządowe wód gruntowych pod ciśnieniem, nie nadawało się do zastosowania pierwotnie przewidzianej technologii. Konieczne były zmiany w projekcie. Te były tak duże, że poprzedni wykonawca zrezygnował z dokończenia budowy. Trzeba było ogłosić nowy przetarg. Ale dziś inwestycja jest już realizowana. Cała obwodnica Koszalina i Sianowa ma być otwarta dla ruchu na przełomie 2023 i 2024 roku. Pobliski odcinek z Kamieszewic do Gorze-bądza, gdzie budowany jest dodatkowy węzeł drogowy, zostanie oddany do użytku już za kilka miesięcy. Dzięki temu kierowcy będą mogli ominąć całkowicie Sianów. Na zachodzie województwa zachodniopomorskiego czekamy na Zachodnią Obwodnicę Szczecina. Będzie częścią drogi S6, pobiegnie w zasadzie od granicy państwa w Kołbaskowie do Węzła Goleniów Północ. Będzie miała 48,6 km długości. Największe wyzwanie tej inwestycji to tunel drogowy pod Odrą, który ma mieć pięć kilometrów długości, co uczyni go najdłuższym w Polsce. Ta budowa jest w projekcie Rządowego Programu Budowy Dróg Krajowych do 2030 roku. Obecnie jest projektowana. ©® 2 • DRUGA STRONA Głos Dziennik Pomorza Środa, 25.01.2023 i W czwartek w Głosie: Pod paragrafem • Miasto grzechu i nędzy. Portret nie najpiękniejszej przedwojennej Warszawy. Taka była stolica jeszcze kilkadziesiąt lat temu AUTOPROMOCJA Zamów prenumeratę glosu <5> 94 3401114 prenumerata.gdp@polskapress.pl prenumerata.gp24.pl KALENDARIUM 25 STYCZNIA URODZILI SIĘ 1688 Jurąj Janosik, karpacki zbójnik, słowacki bohater narodowy. Był uznawany za tatrzańskiego bohatera zarówno w komunistycznej Czechosłowacji, jak i do niedawna w Polsce. W latach 70. XX w. powstał film i serial telewizyjny Jerzego Passendorfera „Janosik”. Jego akcja dzieje się w początkach XIX w. na Podhalu wśród polskiej społeczności i bardzo luźno odnosi się do rzeczywistej historii. Filmy zdobyły dużą popularność w Polsce i bardzo przyczyniły się do rozpowszechnienia postaci Janosika. Prawdziwy Juraj Janosik został skazany na śmierć i stracony 17 lub 18 marca 1713 roku. 1882 Virginia Woolf, angielska pisarka i krytyk literacki, uważana za jedną z czołowych postaci literatury modernistycznej XX w. Jest autorką nowatorskich powieści psychologicznych, a także wielu esejów. Jej nazwisko Niemcy umieścili na liśćie wrogów III Rzeszy w tzw. czarnej księdze. 1938 Urodził się Władimir Wysocki, poeta, aktor i pieśniarz rosyjski. Sławę aktorską zyskał kreacjami w Teatrze na Tagance oraz kilkoma rolami filmowymi. Głównie znany jest jako wykonawca ekspresyjnych ballad. To także autor zbiorów wierszy „Koni priwie-riedliwyje”, „Pieśni i stichi”. ZMARLI 1947 Alphonse Capone, znany jako Al Capone - legendarny amerykański gangster włoskiego pochodzenia. Był jednym z najniebezpieczniejszych przestępców w dziejach USA. W1931 roku został skazany na 11 lat więzienia za oszustwa podatkowe. Na inne przestępstwa śledczym nie udało się znaleźć dowodów. 2015 Demis Roussos, grecki piosenkarz muzyki pop. Szczyt jego kariery przypadł na lata 70. XX w., kiedy nagrał kilka płyt, które znalazły się na najwyższych pozycjach list przebojów. Jego najbardziej znane piosenki to „Forever and Ever” czy „Goodbye My Love Goodbye”. Artysta kilkakrotnie występował w Polsce. Najnowsze zmiany w prawie pracy ułatwiają łączenie życia zawodowego z rodzinnym Marlena Maląg: - Przede wszystkim, co uważamy za ważne, uelastyczniamy organizację czasu pracy dla rodziców Karolina Kropiwiec Rozmowa Z Marleną Maląg, ministrem rodziny i polityki społecznej, o zmianach w Kodeksie pracy. Jakie są główne cele przyjętego przez rząd projektu zmian w Kodeksie pracy? Przygotowany przez Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej projekt nowelizacji Kodeksu pracy przewiduje cały szereg rozwiązań, których celem jest zapewnienie rodzicom małych dzieci większej stabilizacji zawodowej. Nowe przepisy z pewnością ułatwiają również łączenie pracy z życiem rodzinnym. To ważne, aby rozwój zawodowy rodziców nie musiał odbywać się kosztem czasu spędzanego z dziećmi. Projekt przewiduje m.in. wprowadzenie dodatkowych dziewięciu tygodni nieprzenoszalnego urlopu rodzicielskiego dla drugiego z rodziców. W ten sposób chcemy zachęcić ojców do aktywnego udziału w wychowy-' waniu dzieci już od najwcześniejszego etapu ich rozwoju. Czy można powiedzieć, że rola ojca się zmieniła? W ostatnich latach wyraźnie widzimy, że ojcowie coraz chętniej angażują się w wychowywanie. Ten dodatkowy dziewiędoty-godniowy wymiar urlopu rodzicielskiego to z pewnośdąbędzie czas ważny zarówno dla dziecka, jak i dla ojca. Zależy nam na tym, żeby podnieść rolę ojca wrodzinie, tak, aby mężczyźni aktywnie uczestniczyli w wychowaniu dziecka, co przyczyni się do poprawy polityki prorodzinnej. Doskonale wiem, jak wyglądają pierwsze miesiące po narodzinach dziecka. Bardzo często świeżo upieczona mama potrzebuje wsparda i właśnie po to wydłużamy urlop rodzidelski i wdrażamy szereg innych bardzo potrzebnych i oczekiwanych rozwiązań. Co ważne, takie rozwiązanie wspierające dzielenie się obowiązkami między obojgiem rodziców to również kolejny krok ku zwiększaniu równośd kobiet i mężczyzn na rynku pracy. Projekt przewiduje zmiany nie tylko w długośd urlopów rodzi- delskich, ale również wwyso-kośd zasiłku. Jak tobędzie wyglądało wpraktyce? Wymiar urlopu rodzidelskiego to kluczowa zmiana. Obecnie przysługujeonwwymiarze do 32 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka albo do 34 tygodni w przypadku porodu mnogiego. Po wspomnianym już wydłużeniu urlopu rodzidelskiego o dziewięć tygodni będzie on wynosił odpowiednio do 41 i do 43 tygodni. Nie zapomnieliśmy także o rodzicach dzied dężko chorych objętych programem „Za żydem” . Dla nich łączny wymiar urlopu rodzidelskiego będzie dłuższy aż o 24 tygodnie i wyniesie odpowiednio do 65 i do 67 tygodni. Jeśli chodzi o zmiany wzakresie wypłacania zasiłku macierzyńskiego, tutaj również zaproponowaliśmy korzystne rozwiązania. Dziś rodzic, który decyduje, że skorzysta bezpośrednio po urlopie macierzyńskim z urlopu rodzidelskiego, czyli złoży tzw. długi wniosek, otrzymuje 80 proc. podstawy zasiłkowej za okres urlopu maderzyńskiego i urlopu rodzidelskiego. Projekt nowelizacji zakładarozwiąza-g nia,którewpraktycetakżedają o możliwość złożenia wniosku | o wypłatę zasiłku w uśrednio-| nej wysokości przez cały okres < tych urlopów i podwyżkę wspo-2 mnianej podstawy zasiłkowej do poziomu 81,5 proc. Zmiany nastąpią także w urlopie ojcowskim. Obecnie jegę wymiarto dwa tygodnie i to się nie zmieni, skród się jednak z 24 do 12 miesięcy czas na wykorzystanie tego urlopu. Dzięki temu ojcowie będą obecni w żyriu dziecka już od pierwszych miesięcy, co jest ważne dla zawiązania się silnej więzi między tatą a dzieckiem. W jakim jeszcze zakresie rodzice będą mogli liczyć na ułatwienia w godzeniu żyda zawodowego z rodzinnym? Przede wszystkim uelastyczniamy organizację czasu pracy dla rodziców. Oznacza to m.in. większą możliwość pracy zdalnej, skorzystania z ruchomego czasu pracy czy indywidualnego rozkładu czasu pracy. Jeżeli pracownik opiekujący się dzieckiem do lat ośmiu zawnio-skuje o któreś z tych rozwiązań, a jego wniosek nie zostanie uwzględniony, pracodawca bę-dzie musiał uzasadnić przyczyny swojej odmowy. Chcemy też zabezpieczyć rodziców na wypadek nagłej choroby dziecka i tutaj zaproponowaliśmy pięć dni w roku kalendarzowym bezpłatnego urlopu opiekuńczego, który będzie udzielanynawniosekpracow-nika. To rozwiązanie będzie miało zastosowanie także w sytuacji osób zatrudnionych, które sprawują opiekę nad innym członkiem rodziny, rodzicem czy małżonkiem, wymagającym opieki. W obecnym porządku prawnym takie rozwiązanie nie istnieje. Co więcej, wprowadzony zostanie zakaz prowadzenia wszelkich przygotowań do wypowiadania i rozwiązywania stosunku pracy w okresie dąży, w czasie urlopu maderzyńskiego oraz pozostałych urlopów związanych z rodzicielstwem. Co będzie oznaczało wprowadzenie możliwośd „zwolnienia od pracy z powodu działania siły wyższej’? Zwolnienie będzie przysługiwało w przypadku pilnych spraw rodzinnych spowodowanych zdarzeniem losowym. Za okres zwolnienia będzie przysługiwało prawo do połowy wynagrodzenia. W dągu roku kalendarzowego pracow-nikbędzie mógł skorzystać z takiego udogodnienia w wymiarze dwóch dni lub 16 godzin. ©®PAP ACH GDZIEŻ SĄ NIEGDYSIEJSZE ŚNIEGI?! NA FOTOGRAFIACH W ARCHIWALNYCH ZBIORACH ŚWINOUJŚCIE ZIMĄ Nazwisko Andrzeja Ryfczyń-słdego znają wszyscy, którzy interesują się Pomorzem, a szczególnie Świnoujściem. Swoją bogatą spuściznę przekazał Archiwum Państwowemu w Szczecinie oddziałowi w Międzyzdrojach. Archiwiśd z kolei nie chdeli zachowywać zdjęć tylko dla siebie i udostępnili je w sied. Korzystając ze strony internetowej szukajwarchi-wach.gov.pl można przenieść się w czasie i zobaczyć ¿bo zamarznięty Bałtyk, albo na przykład ośnieżony symbol Świnoujścia -wiatrak, czyli Stawę Młyny. ZDJĘCIA: ANDRZEJ RYFCZYŃSKI Głos Dziennik Pomorza Środa, 25.01.2023 3 nasz REGION POWIAT CHOJNICKI Do poważnie wyglądającego wypadku doszło w poniedziałek wieczorem na trasie Lubnia - Wiele w gminie Brusy. Samochód ciężarowy zderzył się z osobówką. Droga była zablokowana przez kilka godzin. Kobieta jadąca samochodem osobowym trafiła do szpitala. Kierowcy ciężarówki nic się nie stało. Przyczynę wypadku będą wyjaśniać chojniccy policjanci. ZIDA DYŻURNY GŁOSU Bogumiła Rzeczkowska tel. 510 026 919 Na naszych Czytelników czekamy w redakcji Głosu Po-| morza w Słupsku przy ul. 5 Henryka Pobożnego 19 oraz « pod adresem: 2 alarm@gp24.pl Bardzo długa ława oskarżonych. 22 mężczyzn odpowiada za kradzież ciężarówek w Niemczech Oskarżonym grozi kara do 15 lat pozbawienia wolności. Tylko kilku przyznało się do winy Bogumiła Rzeczkowska Słupsk Przed sądem okręgowym ruszył proces zorganizowanej grupy przestępczej. Oskarżonym o kradzież i paserstwo grozi do 15 lat więzienia. kilku przyznało się do winy. Początek sprawy sięga 2017 roku. Wtedy słupska policja zatrzymała jedną osobę jadącą skradzionym w Niemczech samochodem ciężarowym marki MAN. Okazało się, że to kropla w morzu przestępstw. Śledztwo w sprawie zorganizowanej grupy przestępczej zajmującej się kradzieżą samochodów ciężarowych na terenie Niemiec i paserstwem rozrosło się do ogromnych rozmiarów. Do jego prowadzenia prokurator generalny powołał spe-cjalną grupę śledczą, która na co dzień współpracowała z niemieckimi prokuratorami i policjantami. Nadzorowała je Prokuratura Okręgowa w Słupsku. Prowadzili je funkcjonariusze Centralnego Biura Śledczego Policji. Tony akt Akt oskarżenia, który liczy 250 stron, powstał pod koniec grudnia 2020 roku. Akta główne sprawy obejmowały 72 tomy, a na wstępnym etapie sądowym przekroczyły nawet 80 tomów. Zgromadzonych zostało łącznie ponad 15 tysięcy stron różnego rodzaju dokumentacji. Kradzieże, paserka i pranie pieniędzy Śledztwo wykazało, że przestępcza działalność oskarżonych trwała od stycznia 2014 roku do lutego 2017 roku. Samochody ciężarowe kradzione były głównie na terenie Niemiec. Natomiast na Kaszubach były rozbierane na części, przemalowywane, zmieniane były ich oznaczenia fabryczne. Po sfałszowaniu dokumentacji pojazdy sprzedawane były odbiorcom z Polski i innych krajów europejskich, głównie z Europy Wschodniej. Oskarżeni podzieleni byli na mniejsze grupy według specjalności. Jedni w Niemczech zajmowali się kradzieżą samochodów, inni przeprowadzaniem ich do Polski przez granicę, kolejni - rozbieraniem ich na części, przerabianiem i sprzedażą. Jedna z grup zajmowała się praniem brudnych pieniędzy pochodzących z tego procederu. Do sprzedaży skradzionych samochodów ciężarowych oraz do prania pieniędzy zatrudniane były tak zwane słupy - osoby, które w tym celu zakładały fikcyjne firmy. Kradzieżą padały głównie samochody ciężarowe marki MAN spełniające wymogi środowiskowe, a wartość 21 skradzionych pojazdów oraz naczep wyceniono na około 12 mi- lionów złotych. Śledztwo pozwoliło na odzyskanie prawie połowy skradzionych pojazdów. Przyznali się, sprawa została rozwikłana Prokuratura oskarżyła 25 osób, zarzucając im popełnienie wielu przestępstw w ramach zorganizowanej grupy przestępczej. Do czasu rozpoczęcia procesu jeden z oskarżonych - Andrzej P. - zmarł, a sprawy dwóch - Waldemara Ch. i Janusza D. Sąd Okręgowy w Słupsku wyłączył do odrębnego postępowania. W głównej sprawie odpowiada więc 22 oskarżonych: Sławomir Sz., Krzysztof P., Łukasz L., Piotr J., Piotr M., Marcin R., Daniel R., Andrzej'Sz., Tomasz B., Dacjan H., Bartłomiej R., Sławomir H., Waldemar T., Rafał Cz., Artur Ch., Witold K., Szymon W., Rafał B., Rafał S., Jakub G., Patryk O. i Czesław N. Są to przede wszystkim mieszkańcy województwa pomorskiego, głównie Kaszub, także Słupska, ale również województwa wielkopolskiego oraz śląskiego. Śledztwo w sprawie kradzieży aut w Niemczech i paserstwa trwało trzy lata. Oskarżonych zostało 25 osób, głównie z Pomorza Według śledztwa grupą kierowali Sławomir Sz. oraz Krzysztof P., którzy z popełniania przestępstw uczynili sobie źródło stałego dochodu. W czasie śledztwa nie przyznali się do popełnienia zarzucanych im przestępstw oraz odmówili złożenia wyjaśnień. Tylko kilku oskarżonych przyznało się do zarzutów, a ich wyjaśnienia pozwoliły na rozwikłanie sprawy oraz wzajemnych powiązań między członkami tej grupy. Większość oskarżonych, w tym Sławomir Sz. oraz Krzysztof P., była wcześniej karana sądownie, głównie za przestępstwa przeciwko mieniu. Na poczet przyszłych kar oraz roszćzeń majątkowych prokuratura na mieniu oskarżonych, w tym na niemchomościach, dokonała zabezpieczenia majątkowego o wartości prawie dziesięciu milionów złotych. Na początku śledztwa kilka osób było tymczasowo aresztowanych. Później zastosowano wobec nich dozór policji, zakaz opuszczania kraju oraz poręczenia majątkowe o wartości w wysokości nawet pół miliona złotych. Przed sądem 21 oskarżonych odpowiada z wolnej stopy. Tylko Piotr M. został doprowadzony na rozprawę w kajdankach, ponieważ jest pozbawiony wolności w innej sprawie. Oskarżonym grozi kara do 15 lat więzienia. ©® Chcą, by rząd dofinansował remont dróg do Okunina i Wiatrołomu Andrzej Gurba Miastko Miejscy radni spierali się dwie godziny. Minimalną większością głosów wskazali dwie gminne drogi do dofinansowania z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg. Do 6 lutego gminy oraz powiaty mogą składać wnioski o dofinansowanie remontów dróg z puli Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg. W województwie pomorskim na ten cel zapisanych jest nieco ponad 45,6 miliona złotych. Z tego na gminy przypada do podziału prawie 30 min zł, a na powiaty prawie 16 min zł. Każda gmina może złożyć maksymalnie dwa wnioski o wsparcie. Dofinansowanie może objąć wyłącznie remont dróg. Nie można za nie na przykład zamontować oświetlenia czy zrobić ścieżek rowerowych. Nie kwalifikują się do programu drogi gruntowe oraz utwardzone tłuczniem. Miasteccy radni na posiedzeniu komisji budżetu mini- malną większością głosów (5 do 4) zarekomendowali burmistrzowi złożenie wniosków dotyczących remontu około dwuipółkilometro-wego odcinka drogi do Okunina (od drogi krajowej nr 21) oraz półtorakiłometrowego odcinka drogi do Wiatrołomu. Koszt kilometra drogi szacuje się na 500-600 tys. zł (frezowanie starej nawierzchni oraz położenie nowego asfaltu). Radny Jan Basara, który poparł oba wnioski, informował, że w ostatnich trzech lat gmina wydała na bieżące łatanie tych odcinków dróg około 140 tys. zł. Radny Tomasz Śmietana powiedział, że do remontu obu odcinków dróg dołożyć może się Fundusz Leśny (Nadleśnictwa Trzebielino iDretyń). Konkurencyjnym wnioskiem była propozycja przewodniczącego rady Tomasza Borowskiego. Proponował on, aby w pierwszym wniosku ująć remont dróg w Oku-ninie i Wiatrołomie, a w drugim kilka miejskich ulic (Do- mowa, Maczka, Podhalańska). - Zasady tego funduszu dopuszczają takie łączenie odcinków dróg - przekonywał. Ten wniosek jednak nie przeszedł, zabrakło jednego głosu. Część radnych obawiała się, że tak łączone wnioski będą zbyt kosztowne jak na ten rządowy program. W województwie pomorskim są 123 gminy. Przy puli 30 min zł statystycznie na jedną gminę wychodzi niecałe 250 tys. zł dofinansowania. ©® REKLAMA_____________________0010726763 BURMISTRZ MIASTA ŁEBY Informuje o wywieszeniu na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego w Łebie:- wykazu numer 7/2023, z dnia 17.01.2023 roku, w sprawie oddania w dzierżawę, na okres 9 lat, w drodze bezprzetargowej, terenu stanowiącego działkę nr 102/8, o powierzchni 610 m2, położonego w Łebie, przy ul. 11 Listopada, z przeznaczeniem na teren zielony i na lokalizację kontenera na śmieci.___ REKLAMA 0010719806 1 ZŁOM kupię, potnę, przyjadę 1 ■ i odbiorę, tel. 607 703 135. 1 USŁUGI HYDRAULICZNE, tel. 607 703 135. , SPRZĄTANIE strychów, , 1 garaży, piwnic, wywóz starych i i mebli oraz gruzu w big i • bagach, 607 703 135. > L_ — — — — _ — — — _ — __J 4 • WYDARZENIA Głos Dziennik Pomorza Środa, 25.01.2023 Niegodne ostatnie pożegnanie. W prosektorium w korytarzu Zmiany w ratuszu w Miastku. Dodatkowy wydział, nowy naczelnik W Bytowie nie ma domu pogrzebowego z prawdziwego zdarzenia. Jego funkcję pełni przyszpitalne prosektorium. Ta sytuacja denerwuje mieszkańców miasta od lat, ale nic się w tej sprawie nie zmienia Sylwia Lis V Bytów W skandalicznych warunkach pogrążone w żałobie rodziny żegnają swoich zmarłych. Korytarz w zaniedbanym budynku to nie jest odpowiednie miejsce. Czy to się w końcu zmieni? Temat przyszpitalnego prosektorium przy ul. Mickiewicza wraca jak bumerang. Dlaczego? Ponieważ w Bytowie nie ma domu pogrzebowego z prawdziwego zdarzenia i ono właśnie siłą rzeczy pełni taką rolę. Trafiają do niego zmarli ze szpitala, a także z okolicznych miejscowości. Tu, jeśli jest taka konieczność, przeprowadzana jest sekcja zwłok, tutaj ciała są przechowywane do dnia pochówku. Pożegnanie w korytarzu Budynek zarówno wewnątrz, jak i z zewnątrz urąga wszelkim standardom. Nikt nie jest w stanie powiedzieć, kiedy przeprowadzony był tutaj jakikolwiek remont. W środku jest kilka pomieszczeń, w tym to do przeprowadzania sekcji zwłok, chłodnia i dwie toalety. Rodziny chcące pożegnać się ze zmarłym bliskim przed pogrzebem robią to w korytarzu. Na fatalne warunki, brak poszanowania godności zmarłych i rodzin od dawna narzekają mieszkańcy Bytowa. Kilka lat temu do tamtejszej prokuratury trafiło nawet zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa. Śledczy sprawdzali, czy w przyszpitalnym prosektorium doszło do zbezczeszczenia zwłok. Według autora doniesienia były one przechowywane w niegodnych warunkach. Prokuratura nie dopatrzyła się jednak złamania prawa. Choć przyznała, że warunki w prosektorium pozostawiają wiele do życzenia. Pomysł z dzierżawą spalił na panewce Szpital Powiatu Bytow-skiego od dawna boryka się z brakiem pieniędzy. W ubiegłym roku została zamknięta porodówka. Szukając oszczędności, władze szpitala wpadły na pomysł dzierżawy prosektorium. Nikt się nie zgłosił. - Firma, która zdecydowałaby się przejąć prosektorium, mogłaby je odpowiednio wyremontować, aby powstało miejsce służące do pożegnań -mówi Ewa Czechowska ze szpitala. Dopytaliśmy, czy w związku z brakiem chętnych placówka ma w planach remont obiektu. Usłyszeliśmy, że nie. Kogo stać na kompleksowy remont? Jakie były warunki dzierżawy? W ogłoszeniu możemy przeczytać m.in., że umowa dzierżawy miała być zawarta na dziesięć lat, z miesięcznym czynszem w wysokości 1500 zł. Dzierżawca miałby ponosić wszystkie koszty remontu oraz bieżących rachunków: za zużycie wody i prądu, wywóz odpadów, w tym medycznych, po- datku od nieruchomości. W miejscu tym nie mógłby prowadzić działalności z zakresu usług pogrzebowych czy wywieszać reklam. Na dzierżawcę szpital chciał scedować także obowiązek odbioru zwłok ze szpitala w ciągu dwóch godzin i przygotowania ich do pochówku. Za taką usługę przedsiębiorca miałby otrzymać 100 złotych za jedną zmarłą osobę. Okazuje się, że jeden z właścicieli zakładu pogrzebowego w regionie słupskim był zainteresowany dzierżawą prosektorium, ale... - Mocno analizowałem warunki dzierżawy - mówi. -Długo zastanawiałem się, czy stanąć do przetargu. Chciałem tu stworzyć miejsce, gdzie bliscy z godnością i poszanowaniem mogliby się pożegnać ze zmarłym, taką kaplicę czy salę pożegnań. Jednak zrezygnowałem. Proszę mi wierzyć, cały budynek wymaga kompleksowego remontu. Czekałaby mnie wymiana okien, drzwi, kafelków, trzeba by było kupić nowy stół sekcyjny i chłodnię na osiem ciał. To jeszcze byłbym w stanie znieść, ale zniechęcił mnie zapis o odbiorze ciał ze szpitala za 100 złotych. To oznaczałoby, że musiałbym zatrudnić dwóch kolejnych pra- Rodziny, które chcą pożegnać zmarłych, mogą zrobić to tylko w obskurnym korytarzu w prosektorium. Obok pomieszczenia do sekcji zwłok. cowników dyspozycyjnych przez 24 godziny na dobę. No i warunek dotyczący zakazu wieszania reklam. Prowadzę zakład pogrzebowy, chciałbym umieścić swój szyld. Proszę zobaczyć, jak jest w Miastku. Piękna sala pożegnań, warunki idealne. Tak mogłoby być w Bytowie. Sanepid: to nie jest miejsce na pożegnania W sprawie fatalnych warunków w prosektorium skontaktowaliśmy się z sanepidem. - Kontrola prosektorium była przeprowadzona ostatnio wraz z kontrolą oddziałów szpitalnych w październiku 2022 roku - informuje Anna Krefft, państwowy powiatowy inspektor sanitarny w Bytowie. - Nie stwierdzono w nim nieprawidłowości. Jednak dodaje, że zaplecze szpitalne nie jest miejscem pożegnań zmarłego. - Obiekt ten przeznaczony jest wyłącznie jako miejsce przeprowadzenia sekcji, przyjmowania i przechowywania zwłok oraz ich wydawania firmom pogrzebowym - podkreśla. Dom pogrzebowy tylko w projekcie A może gmina przyjdzie na ratunek? Na nowym cmentarzu stoi mała kaplica bez chłodni. Gmina ma już nawet projekt budowy domu pogrzebowego. Problemem jest brak pieniędzy. W budżecie na ten cel zabezpieczonych jest 650 tys. zł. Kosztorys opiewa na siedem milionów złotych. ©© Andrzej Gurba Region Burmistrz Miastka Witold Zajst dzieli wydział rozwoju gospodarczego. Ma to usprawnić pracę, szczególnie w realizacji inwestycji i zdobywaniu pieniędzy z zewnątrz. Od lutego Wydział Rozwoju Gospodarczego Urzędu Miejskiego w Miastku przestanie istnieć, ą powstaną dwa inne wydziały : inwestycji i gospodarki przestrzennej, a także gospodarki nieruchomościami i ochrony środowiska. Ogłoszony został konkurs na stanowisko naczelnika wydziału inwestycji. Oferty przyj- mowane będą do 30 stycznia. Jestprawdopodobne, że nowym naczelnikiem zostanie Małgorzata Budnik-Żabicka ze Słupska, zatrudniona niedawno w ratuszu do zdobywania pieniędzy z zewnątrz. Nie został natomiast ogłoszony konkurs na stanowisko szefa wydziału gospodarki meruchomościami. Zapewne tę funkcję pełnić będzie Daniel Radziszewski, obecny naczelnik wydziału rozwoju. Szykuje się jeszcze jedna zmiana. Referat promocji, kultury i sportu zapewne straci kierownika. Pracują w nim dwie osoby, w tym szef (Paulina Stranz). Zgodnie z ratuszowym regulaminem, by referatmiał kierownika, konieczne jest zatrudnianie co najmniej trzech osób. ŚLADEM PUBLIKACJI Wczoraj w zajawce na stronie pierwszej i w podpisie pod zdjęciem na stronie 3 mylnie podaliśmy nazwisko Adama Wrońskiego z Ustki, uczestnika programu The Voice Senior. Przepraszamy. REDAKCJA 0010726566 Wyrazy głębokiego współczucia naszej Koleżance Elżbiecie Blumczyńskiej z powodu śmierci Męża składają Zarząd, Koleżanki i Koledzy Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej Sp. z 0.0. w Słupsku _____________________________________0010726293 , Jeżeli śmierć Bliskich czegoś nas uczy, to przede wszystkim tego, że na świecie nie liczy się nic poza Miłością” Santa Montefiore Panu Pawłowi Krzemieniowi naszemu współpracownikowi, koledze i przyjacielowi wyrazy głębokiego współczucia w trudnych chwilach po stracie Ukochanego Taty składają Pracownicy Krystyna Danilecka-Wojewódzka Urzędu Miejskiego Prezydent Miasta Słupska Nekrologi zamówisz tutaj: Słupsk, ul. Henryka Pobożnego 19, 59 848 8103 reklama.siupsk@polskapress.pl Głos Dziennik Pomorza Środa, 25.01.2023 MOZĘ NASZE MORZE • 5 Prąd od strony Bałtyku popłynie do naszych gniazdek za trzy lata Kilka dni temu została zapowiedziana budowa fabryki Baltic Towers w Gdańsku, która ma wytwarzać wieże dla morskich farm wiatrowych Anna Bytniewska Pomorze Pierwsze morskie farmy wiatrowe zostaną przyłączone do polskiego systemu energetycznego pod koniec 2025roku - zapowiada wiceminister klimatu Ireneusz Zyska. Na początek od strony morza popłynie do krajowego systemu od 5,9 do sze-śdu giga watów mocy zainstalowanej. - Pierwsza faza rozwoju morskiej energetyki wiatrowej już trwa. Opiera się ona na decyzjach wydanych przez prezesa Urząd Regulacji Energetyki do czerwca 202lr. URE wydałjedlapięduin-westorów, którzy realizują dziewięć projektów w polskiej części Południowego Bałtyku i te projekty są w żaden sposób niezagrożone - mówi Ireneusz Zyska, wiceminister klimatu i środowiska. - Pod koniec2025 r. pierwsze farmy wiatrowe zostaną przyłączone do krajowego systemu energetycznego i będą generować prąd w roku 2026 - według planów, które zostały zatwierdzone i są realizowane. 2027-2028 rok to jest ten czas, kiedy na polskim Bałtyku w pełnej mocy zaistnieje morska energetyka wiatrowa. Wiceminister wyjaśnia, że na początku od strony Bałtyku do sied energetycznej trafiblisko sześć gigawatów mocy zainstalowanej. Czy to dużo? - Największa elektrownia w Europie - elektrownia Bełchatów to 5,4 GW mocy zainstalowanej - porówuje Zyska, dodając, że energia z morskich farm wiatrowych, zgodnie z rozporządzeniem o cenie maksymalnej, nie będzie droższa niż 1,6 zł za megawatogodzinę. - Tak zostało przyjęte w rozporządzeniu wykonawczym z marca 2021 r. do ustawy O promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych, która wyznacza tę cenę, jako maksymalną dla pierwszej fazy rozwoju tego sektora, czyli dla tych projektów, które łącznie wyznaczają wartość energetyczną mocy zainstalowanej 5,9 GW. Zyska ocenia, że Bałtyk ma jedne z najlepszych warunków wietrznych nie tylko w Europie, ale i na świecie: - Porównywalne do warunków na Morzu Północnym, ponieważ cechuje się sta- bilnością. Pozwala osiągać sprawność turbin wiatrowych na poziomie od 45 być może nawet do 50 proc. To jest naprawdę bardzo wysoko. Co z tego wynika? - Jest ogromne zainteresowanie firm polskich takich jak Orlen, PGE, Polenergia i innych, ale także firm z całego świata, budową farm wiatrowych na polskim obszarze Bałtyku. Są to najwięksi producenci energii na różnych akwenach morskich na świecie. Sądzę, że w perspektywie najbliższych dziesięciu -15 lat Polska może być jednym z liderów morskiej energetyki wiatrowej <2 w Europie -wyjaśnia wicemini-% ster klimatu i środowiska. « Zwraca też uwagę, że inwestycje, ° które powstają w ramach roz-| woju morskiej energetyki wia-5 trowej w Polsce, układają się już « w cały łańcuch wytwórczy 2 na potrzeby nowej gałęzi gospodarki. Wczoraj „Głos” informował, że kilka dni temu została zapowiedziana budowa fabryki Baltic Towers w Gdańsku, która ma wytwarzać wieże dla morskich farm wiatrowych. Zajmą się tym Agencja Rozwoju Przemysłu i hiszpański inwestor - GRI Rene-wable Industries. - Nie będzie jedyną - podkreśla Zyska. I przypomnia, że w zespole portów Szczecin- Świnoujście ma być wybudowana fa- bryka turbin wiatrowych przez famę Vestas. - Będą produkować turbiny zarówno dla morskiej jak i lądowej energetyki wiatrowej. Na terenie Ziemi Szczecińskiej w Goleniowe jest fabryka śmigieł do wiatraków lądowych i morskich. Wiceminister mówi, że trwa proces podpisywania kontraktów, dostaw od producentów wież, turbin, fundamentów, kabli wyprowadzających moc energetyczną na ląd, trafostacji etc. - Trwa proces przygotowawczy budowy terminala instalacyjnego dla morskich farm wiatrowych w Świnoujściu. Drugi terminal ma być realizowany w Gdańsku wspólnie z firmą DCT Gdańsk. To powoduje, że uzyskujemy miejsca umożliwiające wypływanie na morze, by realizować proces wykonawczy inwestycji - budowę farm - wskazuje. Polski rząd chce, żeby jak najwięcej podzespołów dla morskich farm wiatrowychbyło produkowanych w Polsce. ©® PAP Polskie porty jeszcze nigdy nie pracowały na tak wysokich obrotach Porty Szczecin i Świnoujście przeładowały w 2022 r. więcej węgla (wzrost o 50,8 proc. wobec 2021 r.), paliw (wzrost o 42,5 proc.), rudy (wzrost o 11,4 proc.) i innych towarów masowych (11,2 proc.) Michał Boroń Pomorze Rekordowe przeładunki w Gdańsku. Gdyni. Szczecinie i Świnoujściu. W 2022 roku wzrosły o 18 proc., do naj-wyższej w historii wielkości 133 milionów ton - poinformował wiceminister infrastruktury Marek Grabarczyk. Rok wcześniej w portach przeładowanych zostało 113 min ton towarów. Gróbarczyk podkreślił, że 2022 rok mimo sytuacji geopolitycznej był kolejnym rekordowym dla polskich portów morskich w Gdańsku, Gdyni oraz portów Szczecin i Świnoujście. - Wzrost (przeładunku towarów - przyp. red.) jest bardzo dobry, nie tylko w węglu, ale i w pozostałych towarach - powiedział, zwracając uwagę na rolę polskich portów morskich m.in. w sprawie zapewniania bezpieczeństwa energetycznego. Gróbarczyk przyznał, że mimo iż 2022 rok był trochę inny od pozostałych m.in. ze względu na wojnę na Ukrainie, to od lata polski port przeładowują coraz więcej towarów. Od 2008 roku przeładunki wzrosły o 154 proc. z 52,5 min ton. - Myślę, że tempo wzrostu zostanie utrzymane. Może nie na tak wysokim poziomie, ale inwestycje, które czynimy, mają za zadanie spowodować ten kie- runek rozwojowy, przede wszystkim wzrost przeładunków, a z drugiej strony przyciągnięcie klientów, nowe grupy towarowe - dodał wiceszef resortu infrastruktury. Według danych ministerstwa łączna wartość inwestycji w polskich portach morskich wynosi około dziesięciu miliardów złotych: ok. 3,13 mld Port Gdańsk, ok. 3,8 mld Port Szcze-cin-Świnoujście, ok. 3,13 mld zł Port Gdynia. Drugi największy Prezes zarządu Portu Morskiego Gdańsk Łukasz Greinke przekazał, że port przeładował rekordowe 68,2 min ton towarów, co oznacza wzrost o 28 proc. wobec 2021 r. - Gdański port stał się drugim największym na Bałtyku - dodał. - Pierwszym jest rosyjski Ust-Ługa (113 min ton). Na trzecim miejscu jest Primorsk (52,9 min ton), a na czwartym St. Petersburg (35,6 min ton). Portw Gdańsku jest też największym portem kontenerowym na Bałtyku. Wiceprezes zarządu Morskich Portów Szczecin i Świnoujście Daniel Stachiewicz poinformował, że w 2022 r. w tych portach przeładowanych zostało łącznie 36,8 min ton towarów. To oznacza wzrost o 10,8 proc. w stosunku do 2021 r. Stachiewicz dodał, że w2022 r. do terminalu LNG w Świnoujściu zawinęło w sumie 58 gazowców - o 23 więcej niż w2021 r. Przetransportowały one 4,4 min ton gazu, czyli ponad 6 mld m sześć, po regazyfikacji. To 54,6 proc. więcej niż w 2021 r. - W 2023 r. do terminalu na zawinąć ponad 60 gazowców. Po regazyfikacji ma to dać ponad 8 mld m sześć, gazu - wyliczył. Prezes zarządu Portu Gdynia Jacek Sadaj obwieścił, że gdyń- ski port przeładował w 2022 r. 28,1 min ton towarów. Rok wcześniej było toblisko 26,7 min ton. - Do portu w Gdyni zawija coraz więcej statków o coraz większych gabarytach. W 2022 r. do Gdyni zawinęło ogółem 4331 jednostek, o ponad 2 proc. więcej niż w 2021 r. Wzrosły też transporty kontenerowcami i masowcami. Do portu w 2022 r. przypłynęło też ponad 1000 promów i blisko 300 jednostek typuro-ro. Jaki będzie ten rok? - Będzie to dobry rok - przewiduje wiceminister infrastruktury Grzegorz Witkowski, odnosząc się do spodziewanych wyników portów w 2023 r. - Polskie porty zdały egzamin w nierównej walce z putinowską Rosją, ale wszystkie znaki na niebie i ziemi wskazują, że w tym roku również - to będzie dobry rok dla polskich portów, dla polskiej gospodarki morskiej i śmiem twierdzić, że w tym roku pobijemy nie tylko bolszewików, ale kolejne przeładunki w polskich portach.©® PAP 6 Głos Dziennik Pomorza Środa, 25.01.2023 POLSKA i Świat WARSZAWA 99 Od września tego roku wszyscy uczniowie IV klasy otrzymają nieodpłatnie laptopy, które będą służyły im przez kolejne lata edukacji. W tym roku sprzęt trafi do370tys. uczniów - poinformował premier Mateusz Morawiecki. - Nierówności nie są napędem rozwoju, ale przyczyną straconych szans, utraconych talentów, także przyczyną wielu tragedii. Staramy się na wszystkie możliwe sposoby te nierówności wyrównywać - powiedział premier. Ukraińcy muszą miećpewność, że rosyjskie zbrodn ie n ie pozostan ą bezkarne Tiny Kox, przewodniczący Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy KRÓTKO WARSZAWA 38 mld dla niepełnosprawnych Nakłady na wsparcie osób niepełnosprawnych wyniosły w2022 r. blisko 38 mld zł. Na programy w ramach Funduszu Solidarnościowego przeznaczyliśmy blisko l mld zł - powiedziała we wtorek minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg. Szefowa MRiPS w czasie wtorkowego briefingu w Warszawie powiedziała, że „podmiotowość osób niepełnosprawnych jest priorytetem”. Zaznaczyła, że „osoby nawet z największymi nie-pełnosprawnościami mają prawo do niezależnego życia”. „Strategia na rzecz osób z niepełnosprawnościami jest swoistą mapą drogową pokazania kompleksowego wsparcia, jakim chcemy otoczyć osoby niepełnosprawne” -oświadczyła minister Maląg. Zastrzegła, że „to nie osoby niepełnosprawne mają przystosować się do otaczającego środowiska, tylko działania przystosowawcze powinny być kompleksowo realizowane i inicjowane”. PAP BRUKSELA Wsparcie dla Poczobuta Europosłowie delegacji Parlamentu Europejskiego ds. Białorusi Juozas Olekas oraz Petras Ausztreviczius wezwali do zwiększenia pomocy dla represjonowanych opozycjonistów w tym kraju, w tym dla uwięzionego działacza Związku Polaków na Białorusi (ZPB) Andrzeja Poczobuta. PAP WARSZAWA Kolejna elektrownia atomowa Myślę, że w dągu kilku najbliższych miesięcy zapadną decyzje ws. trzeciej elektrowni jądrowej w Polsce, po pierwsze, jej lokalizacji i potem kontrahenta - poinformował we wtorek wicepremier, minister aktywów państwowych Jacek . Sasin. Polski rząd w listopadzie 2022r. wskazał, że technologię do pierwszej elektrowni w ramach Programu Polskiej Energetyki Jądrowej (PPEJ) dostarczy firma Westinghouse i elektrownia powinna stanąć na Pomorzu. PPEJ przewidujebudowę dwóch elektrowni w dwóch różnych lokalizacjach. Według deklaracji przedstawicieli rządu kwestia wyboru technologii i partnera dla drugiej elek-trowni w ramach PPEJ jest ciągle otwarta. PAP „Sikorski daje pożywkę putinowskiej propagandzie” Kontrowersje wywołała odpowiedź Sikorskiego na pytanie o pogłoski dotyczące rozbioru Ukrainy Lidia Lemaniak Warszawa Polityczna burza po słowach byłego szefa MSZ Radosława Sikorskiego, dotyczących początków wojny na Ukrainie. Głos zabrał premier oraz wielu polityków. Słowa europosła Platformy Obywatelskiej Radosława Sikorskiego wywołały oburzenie polityków Prawa i Sprawiedliwości, w tym premiera Mateusza Morawieckiego. Chodzi o wypowiedź byłego szefa MSZ dotyczącą tego, czy „rząd PiS myślał przez chwilę o rozbiorze Ukrainy”. W trakcie rozmowy z Radosławem Sikorskim w Radiu Zet poruszono m.in. temat wojny na Ukrainie. Polityk PO, były szef MSZ, został zapytany, czy wierzy w to, że rząd PiS myślał przez chwilę o rozbiorze Ukrainy. - Myślę, że miał moment zawahania w pierwszych 10 dniach wojny, gdy wszyscy nie wiedzieliśmy, jak ona pójdzie, że może Ukraina upadnie. Gdyby nie bohaterstwo (prezydenta Ukrainy Wołodymyra) Żeleńskiego i pomoc Zachodu, różnie mogło być - odpowiedział. Na wypowiedź Radosława Sikorskiego zareagował premier Mateusz Morawiecki. We wpisie na Twitterze stwierdził, że wypowiedź europosła PO nie różni się niczym od rosyj- skiej propagandy. - Były minister spraw zagranicznych musi ważyć słowa. Oczekuję wycofania tych haniebnych stwierdzeń. Wzywam opozycję do odcięcia się od deklaracji Radosława Sikorskiego -podkreślił. Rzecznik prasowy rządu Piotr Muller, odnosząc się do słów Sikorskiego, napisał na Twitterze: „Nie mierz ludzi swoją miarą”. - To Pana polityka była nastawiona na reset z Rosją. To Wasz rząd się spotykał z Putinem w Moskwie, Donald Tusk na molo w Sopocie. Gdzie Pan był, gdy jechaliśmy z Jarosławem Kaczyńskim, Mateuszem Morawieckim, Petrem Fialą, Janezem Jansą do Kijowa w pierwszych dniach wojny? - zapytał rzecznik prasowy rządu. Później na Twitterze Radosława Sikorskiego wsparł Jacek Rostowski, były minister finansów. - Myślę tak samo jak Radosław Sikorski. Wzywam Mateusza Morawieckiego do powiedzenia nam prawdy na ten temat, bo poszlaki są znaczące, że właśnie tak było - napisał. Dodał, że według niego poszlakami były m.in. spotkania przed 24 lutego premiera Mo- rawieckiego z liderami ugrupowań prawicowych w Europie, wcześniej sprzyjających Rosji. Poseł PSL Marek Sawicki uważa z kolei, że wypowiedź Sikorskiego jest szkodliwa dla Polski. W rozmowie z i.pl Marek Sawicki, poseł Polskiego Stronnictwa Ludowego - Koalicji Polskiej, zapytany o ocenę słów europosła PO, powiedział, że „po pierwsze - Radosław Sikorski tą wypowiedzią szkodzi Polsce”. - Po drugie - zupełnie niepotrzebnie wzmacnia Prawo i Sprawiedliwość w retoryce i rozbiciu polskiej sceny politycznej oraz nakręcaniu konfliktu PO-PiS. Po trzecie - Radosław Sikorski wspomaga propagandę rosyjską. I to jest rzecz karygodna - dodał. Również posłanka Lewicy Anna Maria Żukowska skrytykowała wypowiedź Sikorskiego. - Po raz kolejny pan Sikorski daje pożywkę putinowskiej propagandzie. Nie wiem po co, dlaczego, jaki jest tego cel, o co chodzi, czemu to robi? Czy nie może się powstrzymać? Nie uważam, żeby to było mądre - podkreśliła. Do wczoraj Sikorski nie skomentował tych komentarzy. Sikorski już raz wywołał burzę swoimi słowami, kiedy po uszkodzeniu gazociągów Nord Stream napisał na Twitterze: „Thank you, USA” (USA, dziękuję). Rosja wykorzystała ten wpis, by odrzucić posądzenia, że to był rosyjski sabotaż. Będą dobre wieści dla podróżnych? Ceny biletów PKP mają być niższe. Rząd ma konkretny plan Anna Piotrowska Warszawa Rząd ma plan dla PKP. Spółka dostanie wsparcie w wysokości nawet300min zł. Warunkiem otrzymania są min. tańsze ceny biletów. O sprawie napisał „Dziennik Gazeta Prawna". Podwyżki cen biletów PKP wzbudzają ogromne emocje. W mediach społecznościo-wych pełno krytycznych opinii. Jak podaje dziennik, „rządzący nie ukrywają, że kilkuna-stoprocentowe podwyżki dla pasażerów ogłoszone przez PKP Intercity zaskoczyły ich”. - Jeszcze w październiku, listopadzie, gdy opracowywano budżet na 2023 r., przedstawiciele spółki kolędowali po dodatkowe pieniądze, więc dorzuciliśmy im kilkaset milionów złotych. A teraz, w roku wyborczym, wycięli nam taki numer - przyznaje rozmówca gazety z KPRM. - Teraz, jak słyszymy, rząd rozważa kolejną transzę pomocy publicznej dla spółki, ale obwarowaną warunkami. W grę wchodzi nawet kwota 200-300 min zł, choć na taki ruch zapewne musiałaby się zgodzić Bruksela - czytamy. - Ale najpierw niech PKP znajdzie oszczędności u siebie i zwiększy efektywność. Już im np. wskazaliśmy lukę w systemie elektronicznej rezerwacji biletów, wskutek której część składów jeździ pusta. Tyle że łatanie tej luki trwa już kilka miesięcy. Poza tym czemu by nie wprowadzić obniżki cen biletów na najmniej oblegane dziś składy? - mówi w rozmowie z „DGP” osoba z rządu. „Nasi rozmówcy chcą, by sprawa się rozstrzygnęła jeszcze w tym miesiącu. I żeby rezultatem były tańsze bilety. Jednocześnie słyszymy, że nie ma szans na obniżkę VAT, co postuluje m.in. opozycja” - czytamy w gazecie. Głos Dziennik Pomorza Środa, 25.01.2023 ARTYKUŁ REKLAMOWY • 7 REKLAMA 0710697868 NIETRZYMANIU MOCZU Przełomowa formuła pomaga pożegnać wysiłkowe i naglące popuszczanie oraz uszczelnić pęcherz. Poznaj rewolucyjną formułę, dzięki której już 26 573 Polaków zniwelowało naglące parcie i niekontrolowane wycieki. Ruszył program „Zima chroń pęcherz”, dzięki któremu możesz otrzymać 100% dotacji na preparat nowej generacji. Producent udostępnił 100 darmowych opakowań! Taka szansa już nigdy się nie powtórzy. Sprawny pęcherz w każdym wieku? To możliwe! pierwszy powszechni, nie dostępny środek B i* «u wspierający szerokie :? spektrum schorzeń pę- m Iw cherza tak samo skutecznie u 20-, 30, 40- czy 60-lat-ków. Nie ma znaczenia, od jak dawna borykasz się z nietrzyma-niem moczu i co je wywołało: ciąża, przedźwiganię się, nawracające infekcje, naturalne starzenie się mięśni. Mogą wystarczyć 2 tygodnie, aby zapomnieć o niekontrolowanych przeciekach i częstych wizytach w toalecie. Środek opracowany przez światowych ekspertów może dawać: Efekty potwierdzone przez prawie 27 tys. użytkowników: ^ Swobodne podnoszenie zakupów, śmianie się, kichanie i kaszel - bez obaw, że popuścisz ^ Radość z zimowych spacerów - bez nerwowego szukania łazienki O Komfort na basenie- zapanujesz nad pęcherzem nawet w wodzie 0 Delektowanie się długim filmowym seansem -irytujące parcie już Ci go nie przerwie ^ Wielogodzinne rozmowy i zabawa do rana - bez lęku, że inni poczują przykry zapach Podróżowanie bez stresujących przystanków i wystawania pod WC - nawet do 6 h! Na pożegnanie NTM nigdy nie jest za późno ani... za wcześnie! „Problem nietrzymania moczu dotyka ponad 50% osób po 60. roku życia i coraz więcej 30-latków. Wszyscy ci ludzie obawiają się, że przez problemy z pęcherzem będą musieli porzucić swoje pasje. Jak tu chodzić do pracy, spotykać się z ludźmi lub gdzieś jeździć? Każdemu z nich powtarzam: możesz robić to wszystko bez biegania do łazienki, używania wkładek, nerwowego wiercenia się w miejscu. Po prostu użyj tego środka, a potem zawsze miej go pod ręką: w domowej apteczce, w torebce czy w walizce. Z pewnością Cię nie zawiedzie”. Antoni Król, ekspert MedicReporters MwłfcReporrers Ekspresowo zmniejsza NTM Sekretem zdumiewającej efektywności tego środka jest maksymalne wsparcie uszczelnienia ścian pęcherza oraz nawet 2-krotne wzmocnienie podtrzymujących go mięśni dna miednicy. Precyzyjnie dobrane składniki formuły pomagają zregenerować tkanki układu moczowego i przywrócić jego prawidłowe funkcjonowanie. Pomyśl o tym, że nie czujesz ciągłego parcia na cewkę moczową i możesz wytrzymać nawet 1,5 h dłużej. Twoja odporność wzrasta nawet 5-krotnie i wreszcie nie musisz borykać się z nawracającymi infekcjami. Załatw wstydliwy problem i wyjdź do ludzi Boisz się kichnąć, kaszlnąć lub roześmiać, żeby nie zaliczyć upokarzającej wpadki? Od wchodzenia po schodach i noszenia ciężkich zakupów robi Ci się mokro nie tylko od potu? A może już samo wstawanie z krzesła czy przewracanie się na bok to ryzyko, że zamoczysz bieliznę? Wyobraź sobie, że niedługo te wszystkie problemy mogą stać się przeszłością. Znów poczujesz się dobrze w swoim ciele i żadna zawstydzająca „awaria” nie powstrzyma Cię od 2-godzinnej przechadzki, wizyty w teatrze czy przeciągającej się pogawędki ze znajomą. Czy wiesz, że ten piękny scenariusz nie musi być tylko marzeniem? To realny cel, który osiągnęło już prawie 27 tys. osób! Wszystko dzięki wsparciu metody wchodzącej właśnie na polski rynek. Znowu mogę z radością opiekować się wnukami! „Przez popuszczanie moczu \ całkowicie zamknęłam się w sobie. Przez ciągłe plamy na odzieży, czułam ogromny wstyd i bałam się wychodzić z domu. Nawet, aby spotkać | się z moimi wnukami. Na szczęście na pomoc ruszyła mi moja córka, która za radą znajomego eksperta, zamówiła dla mnie ten środek. \ Nie mogłam uwierzyć, że już w krótkim czasie zmniejszyło się parcie na pęcherz, zaczęłam nad nim panować, a czas pomiędzy wizytami w toalecie stopnio-i wo zaczął się wy- \ dłużać. Polecam!”. iJT" Marzena, 621., Inowrocław 93% osób stosujących amerykańską recepturę potwierdza, że już po 1. dawce korzysta z toalety 4 x rzadziej, przesypia całą noc bez wstawania do łazienki i może przejść nawet 5 km bez naglącego parcia na pęcherz. Hit z USA ocali Twój pęcherz W ramach programu „Zimą chroń pęcherz” w Polsce rozdawane są opakowania produktu, który w Ameryce już stał się urologicznym przebojem. Jego twórcy udostępnili skuteczny i bezpieczny środek, który wspiera pracę pęcherza moczowego i łagodzi bolesne kłucie, pieczenie przy oddawaniu moczu, naglące parcie w najmniej odpowiednich momentach, mokre plamy, przykry zapach i wstyd. Dzięki temu patentowi możesz uwolnić się od nietrzymania moczu bez względu na wiek, płeć, niezależnie od tego, jak długo zmagasz się z NTM i co jest jego przyczyną: nadwyrężenie, zespół nadpobudliwego pęcherza, choroby gruczołu krokowego czy zwykłe przeziębienie. Oto sposób na dyskretne wsparcie regulacji układu moczowego To oczywiste, że chcesz prowadzić aktywne życie: podróżować, uprawiać sport, spotykać się UWAGA! Czy wiesz, że zimą Twój pęcherz jest szczególnie narażony? z ludźmi. Boisz się, że wstydliwe popuszczanie kolejny raz pokrzyżuje Ci plany? Użyj środka, który amerykańscy naukowcy nazwali „fizjologiczną uszczelką na cewkę moczową”. Formuła opracowana przez najwyższej klasy fachowców oprócz fenomenalnej skuteczności ma wszelkie zalety wymagane przez nowoczesnego użytkownika: jest prosta i dyskretna. Bez problemu zastosujesz ją samodzielnie, w domowym zaciszu, zaś ulga może przyj ść-szybciej niż myślisz. !!!!! UWAGA!!!!! Błyskawiczne wyczerpywanie się zapasów preparatu skłoniło producentów do uruchomienia specjalnej infolinii, gdzie dowiesz się, jak otrzymać bezpłatny produkt. Spiesz się, liczba refundowanych opakowań jest ograniczona. SUPLEMENT DIETY mozcsz pożegnać reklamowany w nietrzymanie moczu! \ TV Pierwsze 100 osób, które zadzwonią do 10.02.2023 r., otrzyma 100% REFUNDACJI OD PRODUCENTA ZADZWOŃ: 12 345 15 78 j pon.-pt. 08:00-20:00, sob. 08:00-20:00. Zwykłe połączenie lokalne bez dodatkowych opłat. *Medal przyznany RevitaPharm w programie Konsumencki Lider Jakości- Debiut Roku 2020 8 • POLSKA I ŚWIAT Głos Dziennik Pomorza Środa, 25.01.2023 Szwecja odpowiada Turcji w sprawie zgody na wstąpienie do NATO Polska wystąpiła do Niemiec w sprawie Leopardów Pod koniec ubiegłego tygodnia w miastach Europy odbyły się demonstracje na rzecz wysłania czołgów Leopard na Ukrainę Aleksandra Jaros Sztokholm - Będziemy szanować umowę zawartą między Szwecją, Finlandią a Turcją, dotyczącą naszego członkostwa w NATO - oświadczył szef szwedzkiej dyplomacji To-bias Bilłstroem. Minister odniósł się wten sposób do słówprezydentaTurq'i, który zasugerował, że niepoprze akcesji Szwecji do Sojuszu. Powodem negatywnego stanowiska tureckiego przywódcy Recepa Tayyipa Erdogana jest spalenie Koranu pod turecką ambasadą w Sztokholmie. W sobotę prowokacji tej dokonał duńsko-szwedzki aktywista i założyciel antymuzułmańskiej partii Stram Kurs (Twarda Linia) Rasmus Pa-ludan, który jest znany z tego rodzaju akcji. Według ministra sprawiedliwości Szwecji Gunnara Stroem-mera „kwestia wejścia do NATO nie powinna stać w kontrze do wolności słowa, nawet jeśli tak chce to widzieć Turcja”. Czy szwedzkie władze mogły zatrzy- mać spalenie Koranu? „To nie jest kwestia rządu, to policja dokonuje lokalnie oceny i następnie wydaje zezwolenie” - zaznaczył w rozmowie z telewizją publiczną SVT Stroemmer. Incydent skomentował również szef fińskiego MSZ Pekka Haavisto, który w wypowiedzi dla szwedzkojęzycznej fińskiej stacji telewizyjnej Yle podkreślił, że „prowokacje łatwo wpływają na atmosferę”. - Ważne jest, aby skoncentrować się na procesie akcesji do NATO - mówił. Po incydencie pod ambasadą Turcji w Sztokholmie demonstrowali zwolennicy tureckiego prezydenta Adam Kielar Berlin Spotkanie w Berlinie szefa NATO oraz ministra obrony Niemiec w sprawie przekazania Ukrainie czołgów Leopard. Polska już wystąpiła do Niemiec o zgodę na ich przekazanie. - Nie ma żadnych nowych ustaleń. Zachęcam państwa dysponujące czołgami do rozpoczęcia szkoleń ukraińskich załóg. Nie będziemy przeszkadzać. Natomiast decyzja ws. Leopardów zapadnie później - powiedział Boris Pistorius. Jak dodał, „jest to po prostu proces, który wymaga więcej czasu”, jednocześnie deklarując, że „Niemcy wypełnią swoje zobowiązania”. Sekretarz generalny NATO Jens Stoltenberg wyrażał natomiast optymizm w tej sprawie. - Konsultacje wśród sojuszników będą kontynuowane i jestem pewien, że wkrótce będziemy mieli rozwiązanie -oświadczył. - W tym kluczowym mo- mencie wojny musimy dostarczyć Ukrainie cięższe i bardziej zaawansowane systemy; musimy to zrobić szybciej - powiedział Stoltenberg, cytowany przez agencję Reutera. - Dlatego z zadowoleniem przyjmuję naszą dzisiejszą dyskusję. Omówiliśmy kwestię czołgów bojowych. Konsultacje wśród sojuszników będą kontynuowane i jestem pewien, że wkrótce będziemy mieli rozwiązanie - dodał Stoltenberg. Rząd Niemiec pomimo nacisku wielu krajów NATO wstrzymuje się z decyzją o wysłaniu czołgów Leopard na Ukrainę. Nie doszło do przełomu w tej sprawie podczas konferencji w Ramstein pod koniec ubiegłego tygodnia. Na wysłanie czołgów zachodniego typu naciska szczególnie Polska. Pod naciskiem opinii publicznej szefowa MSZ Niemiec Annalena Baerbock powiedziała, że rząd Niemiec nie będzie się sprzeciwiał, jeśli Polska sama wyśle czołgi Leopard na Ukrainę. Polska zamierza skorzystać z tego oświadczenia. Szef MON Mariusz Błaszczak poinformował we wtorek, że Niemcy otrzymali już wniosek Polski o wyrażenie zgody na wysłanie czołgów Leopard 2 na Ukrainę. - Apeluję do strony niemieckiej o przyłączenie się do koalicji przekazującej czołgi - powiedział Błaszczak. Rzecznik rządu Piotr Müller mówił, że ważną kwestią jest zbudowanie koalicji państw w sprawie przekazania Leopardów, której Polska jest liderem. Jens Stoltenberg powiedział podczas wizyty w Berlinie, że żołnierze, którzy mają w przyszłości korzystać z czołgów Leopard, muszą być dobrze przeszkoleni. REKLAMA 0310712678 4 Design Days 2023 w Katowicach - sprawdź atrakcje Dni otwartych i kup bilet! §№|§f§ 1fi GN DAYS 28-29 stycznia 2023 r. Międzynarodowe Centrum Kongresowe w Katowicach Inspirujące warsztaty, spotkania z gwiazdami telewizji i internetu, wystąpienia najlepszych polskich architektów i projektantów, prezentacje, rozmowy, spotkania autorskie, premiery, cykle porad oraz konsultacji, liczne atrakcje dla najmłodszych i trochę starszych dzieci, wystawy - 4 Design Days kolejny raz wraca do unikalnych przestrzeni Międzynarodowego Centrum Kongresowego w Katowicach! To będzie wydarzenie wypełnione atrakcjami dla wszystkich, którzy kochają dobry design i architekturę. Z bogatą strefą wystawienniczą, w której zaprezentują się producenci wyposażenia wnętrz: kuchni, łazienek, podłóg, drzwi, oświetlenia, mebli i dodatków. Wystarczy jeden bilet, który upoważnia do korzystania aż z kilkudziesięciu atrakcji: liczne spotkania i rozmowy na 3 scenach, udział w kreatywnych warsztatach, wystawy i przede wszystkim specjalnie przygotowane stoiska projektantów i firm, które' pochwalą się wszystkim tym, co najciekawszego na polskiej scenie designu i architektury. Podczas Dni Otwartych będą m.in. • Artur Indyka projektant, prowadzący program „Meblokrea-cje”, współprowadzący program „Małe Wielkie Zmiany” na antenie Canal+Dom • Katarzyna Jaroszyńska dziennikarka Dzień Dobfy TVN, prowadząca program „Nieoczywiste miejsca” w HGTV • Karolina Kudłacik projektantka zieleni, prowadząca program „Rośliny Karoliny” w Domo+ • Mirella Firchał-Kępczyńska i Marcin Kępczyński prowadzący kanał na YouTube „Mirella i Marcin”, znani z programu „Para w remont” emitowanego na HGTV, właściciele pracowni projektowania wnętrz Interior360 • Jimi Ogden projektant, artysta, stolarz • Tomasz Pągowski projektant, konstruktor, prowadzący programy o urządzaniu wnętrz: „Remont w 48h”, „Projekt Lokalny”, „Bitwa o Dom” Polecamy szczególnie: ► TARGI JEDYNE W SWOIM RODZAJU + C-ART DAYS Święto rękodzieła, niespotykanego designu i utalentowanych twórców z wyrobami ceramicznymi, biżuteryjnymi, modowymi, kosmetycznymi czy ręcznie wykonanymi przedmiotami codziennego użytku. 4KIDS Specjalna strefa aktywności dla dzieci z licznymi warsztatami. Tu najmłodsi mieszkańcy regionu oraz mali entuzjaści wzornictwa będą mogli rozwijać swoje pasje, uczyć się, a przede wszystkim wspaniale bawić pod okiem ekspertów od designu oraz gwiazd telewizji. Wstęp dla dzieci i młodzieży szkolnej na 4 Design Days bezpłatny. > SPOTKANIA I WYKŁADY Jak kupować nieruchomości we Włoszech za grosze? Szukasz inspiracji, jak urządzić małe mieszkanie lub kawalerkę? Meble i przedmioty od polskich projektantów - jakie są trendy i co jest modne? Chcesz poznać triki, dzięki którym nie popełnisz błędów przy urządzaniu domu? Jak dać drugie życie starym przedmiotom? Odpowiedzi uzyskasz podczas 4 Design Days. Głos Dziennik Pomorza Środa, 25.01.2023 9 strona ZDROWIA stronazdrowia.pl W NUMERZE: Jak naturalnie wzmacniać układ odpornościowy? Czy osoby, które stosują tradycyjny sposób żywienia i przyjmują suplementy diety powszechnie uznawane za stymulujące układ odpornościowy, mają większe szanse na łagodne przechoro-wanie C0VID-19? Co powinno trafiać na nasz talerz? Naukowcy ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego potwierdzili skuteczność właściwej diety i suplementów. ZA TYDZIEŃ: • Po czym poznać, że nerki chorują? Te objawy mogą oznaczać kamicę nerkową, ostre zapalenie oraz niewydolność nerek. • Ból oka: jakie schorzenia może zwiastować? Jak rozpoznać i leczyć zakrzepy żył głębokich i powierzchownych? Bóle nóg, obrzęk i ból łydek mogą wskazywać na rozwój zakrzepicy żył. Te niepokojące objawy powinny być skonsultowane ze specjalistą Ewa Zwolak ewa.zwolak@polskapress.pl Tępy ból nasilający się przy poruszaniu, obrzęk i podwyższona ciepłota nóg to sygnały, które mogą świadczyć o zakrzepicy żył. Takich objawów nie wolno lekceważyć. Zakrzepica żył głębokich, nazywana też żylną chorobą zakrze-powo-zatorową(ŻChZZ), to trzecia nąj częstsza w Polsce choroba układu krążenia. Każdego roku choroba dotykalOOtys. Polaków i nawet u połowy osób skutkuje zatorem tętnicy płucnej, który w co trzecim przypadku kończy się zgonem. Wśród czynników ryzyka rozwoju zakrzepicy żyl-nej są wiek, otyłość, unieruchomienie kończyn oraz czynniki hormonalne. Większość przypadków zakrzepicy, bo ok. 70 proc., dotyczy osób powyżej 60. roku życia, jednak do jej rozwoju może dojść z różnych powodów w każdym wieku, nie tylko wśród dorosłych. Istnieje jeszcze zakrzepica żył powierzchownych, nazywana też powierzchownym zapaleniem żył lub powierzchownym zakrzepowym zapaleniem żył, to stan zapalny spowodowany powstaniem skrzepu w układzie żył powierzchownych i otaczających je tkanek. Objawem są wyczuwalne palcami czerwone zgrubienia wzdłuż segmentów żył, które są wrażliwe na dotyk i bolesne. W80-90proc. przypadków choroba dotyczy osób mających żylaki. Tenrodzaj zakrzepicy może być też powikłaniem dożylnego podawania leków. Terapia polega na stosowaniu niesteroido-wych leków przeciwzapalnych, antykoagulantów i pończoch uciskowych. Zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych zwiększa ryzyko rozwoju żylnej choroby zakrze-powo-zatorowej, która rozwija się w żyłach głębokich. Objawy, które powinny wzbudzić niepokój Zakrzepica najczęściej rozwija się w obrębie kończyn dol- nych, choć może dotyczyć też dużych żył zlokalizowanych wewnątrz tułowia, np. wrotnej, śledziony, nerkowej, szyjnej. Choroba może ponadto dotyczyć aorty (np. brzusznej), która w przeciwieństwie do żyły doprowadza krew, zamiast ją odprowadzać. Najpowszechniejsze objawy zakrzepicy nóg to: •tępy ból o stałym umiarkowanym natężeniu, który nasila się przy poruszaniu się, • obrzęk, którego lokalizacja wskazuje na umiejscowienie zmiany chorobowej, • podwyższony poziom ocieplenia skóry, który stanowi kon-sekwenq'ę stanu zapalnego, • zasinienie skóry w obrębie zmian zakrzepowych, które na- Rocznie choroba dotyka 100 tys. Polaków. Nawet u połowy osób skutkuje zatorem tętnicy płucnej, a ten u co 3 osoby może prowadzić do zgonu stępuje na skutek zastoju krwi żylnej i niedotlenienia tkanek. Objaw ten ustępuje po uniesieniu nóg, • zwiększony stopień napięcia skóry, • ból przy ucisku miejsca dotkniętego zmianami chorobowymi, • powiększenie żył powierzchownych, które stanowi konsekwencję zablokowania odpływu krwi przez żyły głębokie. Objaw ten najłatwiej można zaobserwować w pozycji pionowej, • zwiększona temperatura dała, która stanowi konsekwencję procesów zapalnych toczących się w organizmie. Przyczyny i czynniki ryzyka •Wiek, który ze wszystkich czynników ryzyka ma największy wpływ na wystąpienie zakrzepicy. Dotyczy to wszczegól-ności osób w zaawansowanym wieku. Przy czym w grupie ryzyka żylnej choroby zakrze-powo-zatorowej znajdują się osoby powyżej 40. roku życia. Ponadto uważa się, że większe znaczenie niż wiek mają towarzyszące mu zmiany trybu żyda. • Cukrzyca i miażdżyca, które są chorobami metabolicznymi. W przebiegu miażdżycy dochodzi do odkładania złogów w świetle naczyń krwionośnych, które utrudniają przepływ krwi. Mogą też odrywać się i formować skrzep. Zmiany miażdżycowe występują u osób z cukrzycą, u których dochodzi też do rozwoju zaburzeń procesów krzepniędakrwi. • Długotrwałe unieruchomienie, które znacząco wpływa na wystąpienie zakrzepicy. W takim przypadku skrzepimy tworzą się w obrębie zatok żylnych mięśni łydki. Dotyczy to osób po zabiegach operacyjnych, a także osób często podróżujących samolotem lub samochodem. • Przebyta zakrzepica żył głębokich, która predestynuje do powstawania skrzeplin w przyszło-śd, m.in. przez uszkodzenie zastawek żylnych i zaburzenia w przepływie krwi. • Urazy, a w szczególnośd: złamanie kości udowej i złamanie kości miednicy. Są one groźne, ponieważ skutkują długotrwałym unieruchomieniem, a niekiedy również uciśniędem żyły przez odłamy kośd. • Zabiegi chirurgiczne, w tym w szczególności te, które trwają dłużej niż 2 godziny i wykonywane są na kończynach dolnych. • Choroby nowotworowe, w przebiegu których guzy mogą naciekać na ściany naczyń żylnych. Co więcej, komórki nowotworowe uwalniają cząsteczki, które powodują spajanie płytek krwi, a w konsekwencji - tworzenie zakrzepów. • Ciąża i połóg, które według szacunków zwiększają ryzyko wystąpienia zakrzepicy żylnej aż 0 5-6 razy. W przeważającej większośd przypadków zakrzepica pojawia się w pierwszym 1 drugim trymestrze ciąży, podczas porodu, a także kilka godzin po nim. • Otyłość, która wiąże się ze zmniejszoną aktywnośdą fibry- t nolityczną osocza i ich zmniejszoną ruchliwością. • Doustne środki antykoncepcyjne, których przyjmowanie kilkukrotnie zwiększa ryzyko zakrzepicy żylnej. Ma to bezpośredni związek z dawką estrogenów zawartych w tabletkach antykoncepcyjnych. • Choroby, któreskutkujązabu-rzeniami krzepnięcia, w tym głównie: czerwienica prawdziwa, nadpłytkowość i trombo-filia. • Zakażenie koronawirusem SARS-CoV-2 i szczepienie przeciw C0VID-19 - zwiększoną skłonność do powstawania zakrzepów stwierdza się u niektórych chorych z C0VID-19 (podczas gdy u innych może dochodzić do zmniejszenia krzepliwości krwi i krwawień). Jak rozpoznać schorzenie? Podstawą rozpoznania zakrzepicy jest pogłębiony wywiad lekarski, a także w razie wystąpienia wątpliwości - nieinwazyjne badania przedmiotowe, w tym: badanie przepływu krwi w żyłach, ultrasonografia dopplerowska, plety-zmografia (ocena objętości krwi w kończynach dolnych), flebografia, która polega na podaniu do żyły kontrastu w celu jej zobrazowania, ocena stężenia D-dimerów, która jest stosunkowo tanim testem przesiewowym. Leczenie zakrzepicy żył głębokich powinno uwzględniać zarówno metody fizykalne, jak i farmakologiczne. Celem pierwszych z nich jest ułatwienie przepływu krwi i zniwelowanie zastoju żylnego. Dużą skutecznością odznaczają się pończochy i opaski elastyczne o właściwościach prze-ciwzakrzepowych. Przy czym warto mieć świadomość, że powinny one odpowiadać kształtowi kończyn, a także wywierać ucisk, który będzie zwiększał swoją siłę w kierunku obwodowym. Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania pończoch i opasek elastycznych jest świeża zakrzepica żył głębokich i niedokrwienie kończyn dolnych. 10 • STRONA ZDROWIA Głos Dziennik Pomorza Środa, 25.01.2023 Przeszczep to dla wielu chorych jedyna szansa na uratowanie życia A. Siemiaszko/M. Góralska agata.siemiaszko@polskapress.pl W Polsce najczęściej wykonuje się przeszczep rogówki, nerek, wątroby, płuc oraz serca. Obecnie na transplantację narządów czeka prawie 5 tysięcy chorych, lak zostać potencjalnym dawcą? Transplantacja narządów to metoda ratowania życia chorego, który bez przeszczepu zdrowego narządu od dawcy nie przeżyje. W Polsce najczęściej wykonuje się przeszczep rogówki, nerek, wątroby, płuc oraz serca. Krajowa lista oczekujących (KLO) na przeszczep z roku na rok, niestety, się wydłuża. Obecnie na transplantację narządów czeka prawie 5 tysięcy chorych. Niestety, z roku na rok wzrasta liczba oczekujących na przeszczep organu, podczas gdy liczba dawców sukcesywnie spada. Pierwszy udany przeszczep miał miejsce w 1905 r., a dokonał go austriacki lekarz Eduard Zirm, który wykonał operację przeszczepu rogówki. Z kolei najsławniejszy przeszczep dokonany w Polsce wykonał profesor (wówczas docent) Zbigniew Religa w 1985 r., który przeprowadził pierwszą udaną transplantację serca w naszym kraju. Wykonał ją w ówczesnym Wojewódzkim Ośrodku Kardiologicznym w Zabrzu (dziś Śląskie Centrum Chorób Serca). Dodajmy - pierwszego przeszczepu serca w Polsce dokonał zespół prof. Jana Molla w Łodzi, w 1969 r. Niestety, bez powodzenia. WARTO WIEDZIEĆ Ważne dawstwo szpiku W bazie fundacji DKMS zarejestrowanych jest prawie 1,5 min potencjalnych dawców. Łącznie w światowych bazach znajduje się 25 min potencjalnych dawców. Dawca szpiku ratuje osoby chore na ostre białaczki, przewlekłe białaczki szpikowe i zespoły mieloproliferacyjne, chło-niaki, ziarnicę złośliwą, niektóre anemie (nocna napadowa hemoglobinuria, anemia Fanconiego, anemia plastyczna), wrodzone niedobory odporności, choroby metaboliczne, ciężkie schorzenia autoim-munologiczne. W Polsce najczęściej wykonuje się przeszczep rogówki, nerek, wątroby, płuc oraz serca Należy jednak wspomnieć, że znacznie wcześniej były już przeprowadzane udane przeszczepy różnych organów i tkanek. Poltransplant, centrum dowodzenia W Polsce organizacją i kontrolą przeszczepów zajmuje się Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne ds. Transplantacji „Poltransplant”. Z danych centrum wynika, że w 2021 r. pobrano narządy od 396 zmarłych dawców i przekazano je osobom chorym. Ogółem wykonano 1274 transplantacje narządów od zmarłych dawców. Najwięcej przeszczepiono nerek (709) oraz segmentów wątroby (277). W następnej kolejności serc (200) oraz płuc (68). Wykonano również aż 20 łączonych przeszczepień nerki i trzustki. To o 16 więcej niż rok wcześniej, w 2020 r. wykonano 4 takie przeszczepienia. W zeszłym roku wykonano również 64 transplantacje organów od żywych dawców, w tym 44 transplantacje nerek oraz 20 segmentów wątroby, a także wykonano 1321 przeszczepień rogówki oka. Natomiast, jak poinformował dr hab. Artur Kamiński, dyrektor Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego ds. Transplantacji „Poltransplant”, podczas rozmowy na temat stanu polskiej transplantologii, w 2022 r. przeszczepiono 1399 narządów, czyli o ponad 120 więcej niż rok wcześniej. Zgłoszono 640 dawców zmarłych ogółem, pobrano narządy od 445 z nich. Pozyskano także 101 narządów od żywych dawców. Krajowa lista oczekujących (KLO) na przeszczep z roku na rok, niestety, się wydłuża. W grudniu 2021 r. osób zgłoszonych i oczekujących na przeszczep było 4841. Największa liczba pacjentów oczekiwała na przeszczep rogówki oka (3046) oraz nerki (985). Na serce czekało 411 osób, na płuca 163, na wątrobę 146, na trzustkę 16, a na kończynę górną 16 chorych. Dzięki działalności DKMS, której celem jest znalezienie dawcy komórek macierzystych z krwi lub szpiku kostnego, do tej pory wykonano 11 tys. przeszczepów. Kto może zostać dawcą? Dawcą narządów może zostać każdy. Od osób żyjących pobiera się nerki, segmenty wątroby lub tkanki, np. szpik kostny. Natomiast w przypadku zmarłego możliwa jest transplantacja narządów (serce, płuca, wątroba, trzustka), tkanek oraz komórek. Zgodnie z ustawą z 1 lipca 2005 r. dawcą narządów może zostać każdy zmarły, chyba że nie wyraził na to zgody za życia. Jeśli osoba nie zgadza się na oddanie narządów po śmierci, musi wypełnić formularz w Centralnym Rejestrze Sprzeciwów na stronie Pol-transplantu. W przypadku braku sprzeciwu lekarz nie ma obowiązku prosić rodziny o zgodę na pobranie narządów, jednak często porusza ten te- mat z bliskimi zmarłego. Często rodzina odmawia pobrania ór-ganów, co jest spowodowane niską świadomością na temat transplantologii oraz strachem, że ciało zmarłego zostanie uszkodzone. Podpisanie oświadczenia woli potwierdza chęć przekazania narządów po śmierci. Warto wcześniej powiadomić rodzinę o swojej decyzji oraz nosić kartę zawsze przy sobie. Dawcą można zostać również za życia, wystarczy zapisać się do Bazy Dawców Szpiku (DKMS). Aktualnie w bazie DKMS zarejestrowanych jest ponad 1,8 min Polaków. Szansa na znalezienie „genetycznego bliźniaka”, czyli osoby o takim samym antygenie zgodności tkankowej, wynosi 1:20 000. Ważne jest zatem, aby jak najwięcej osób wyraziło chęć bycia potencjalnym dawcą. Aby można było wykonać przeszczep komórek, najlepiej, aby zgodność wynosiła 10/10 lub w wyjątkowych sytuacjach 9/10. Wzrasta również liczba potencjalnych dawców komórek krwiotwórczych zarejestrowanych w Centralnym Rejestrze Niespokrewnionych Potencjalnych Dawców Szpiku i Krwi Pępowinowej, których liczba pod koniec ubiegłego roku wynosiła ponad 2,1 miliona. 26 stycznia obchodzony jest ogólnopolski Dzień Transplantacji, którego celem jest edukowanie w kwestiach związanych z przeszczepami narządów. 26 października - Światowy Dzień Donacji i Transplantacji. Dług snu. Nasz organizm upomni się o odpoczynek Monika Góralska monika.goralska@polskapre5s.pl Problemy ze snem to współczesna plaga-podobnie jak brak czasu, by porządnie wypocząć w nocy. Zaległości czę-sto odrabiamy w weekendy. Czy można skutecznie spłacić dług snuijak to zrobić? Wpływ 24-godzinnego cyklu aktywności na chęć spania jest zawsze taki sam, niezależnie od tego, ile śpimy. Jednak już presja snu wynika z jego depry-wacji i konieczności zaspokojenia tej podstawowej potrzeby. Im dłużej więc nie śpimy, tym bardziej rośnie potrzeba snu, a my czujemy się bardziej senni. W takiej sytuacji nocny wypoczynek zmniejsza presję snu. W ciągu dnia jednak znowu ulega ona wzrostowi - najpierw powoli, a wieczorem już gwałtownie. Po przespaniu nocy znowu spada. Nie każdy sen jest jednak sobie równy. Pierwsze jego godziny spłacają dług senny szybciej i efektywniej niż te ostatnie. Krótszy sen skutkuje rozpoczęciem dnia z wyższą presją snu. Jeśli więc ktoś chronicznie nie dosypią, potrzeba położenia się jest u niego przez cały czas wyższa niż po dobrym nocnym wypoczynku. Warto wspomnieć przy tym o konsekwencjach zdrowotnych takiego stanu -upośledza on nie tylko funkcjonowanie mózgu, ale także układu krążenia, odporność, regulację apetytu, nastroju. Co się dzieje, jeśli permanentnie nie dosypiamy, kładziemy się nad ranem albo w ogóle nie śpimy? W takiej sytuacji mówimy o tzw. długu snu. Czy można jednak go spłacić w weekendy, nie wstając z łóżka przed południem? Długie spanie w dni wolne to dla wielu osób sposób na niedobór snu w tygodniu. Dowodów na skuteczność takiego działaniajest jednaknie- p m wiele. Ustalono między innymi, że bardzo późne chodzenie do łóżka może spowodować przesunięcie rytmu dobowego i sprawić, że w kolejnym tygodniu będzie trudno zapewnić sobie satysfakcjonujący sen. Późne wstawanie może więc nie być pomocne -znacznie lepiej jest dbać o odpowiednią regenerację każdego dnia. Gdy jednak powstanie senny dług, warto spróbować wyrównać straty w miarę szybko -i wcale nie potrzeba na to wielu dodatkowych godzin. Ilustrują to badania nad de-prywacją snu. Po jednej całkowicie nieprzespanej nocy „odrobienie” zaległości następnej doby wymaga bowiem jedynie 2-3 dodatkowych godzin snu niż zazwyczaj - większość funkcji organizmu oraz nastrój wraca wtedy zwykle do normy. Natomiast po 4-5 dobach pozbawienia snu potrzebne jest kilka dłużej przespanych nocy, np. 12 godzin, a następnie po 10 godzin. Należy jednak wiedzieć, że deprywacja snu jest szkodliwa, a nawet fatalna, choć bezpośrednią przyczyną śmierci mogą być powikłania (według nowych badań są one związane z nadprodukcją wolnych rodników w jelicie). Rekordzista Randy Gardner nie spał 11 nocy, po czym wydawał się wrócić do normy poprzez wydłużenie pierwszej doby snu o 7 godzin, a drugiej -o 3 godziny. Senny dług wynoszący 88 godzin został więc spłacony dzięki 10 dodatkowym godzinom wypoczynku ponad normalną dawkę 8 godzin na noc. Sytuacje takie powinny być jednak sporadyczne. „Zaciąganie” długu i jego spłacanie nie powinno powtarzać się tydzień w tydzień, ponieważ przy takiej częstotliwości zmian nasz zegar biologiczny nie ma szans funkcjonować prawidłowo, a zwykła noc - przynieść zadowalającego odpoczynku. Pamiętajmy, aby dbać o odpowiednią długość i jakość snu na bieżąco i tak też nadrabiać jego deficyty FOT. 123RF Głos Dziennik Pomorza Środa, 25.01.2023 STRONA ZDROWIA# II Jak naturalnie budować odporność? Polscy naukowcy znają na to odpowiedź Właściwe nawyki żywieniowe są niedoceniane w procesie budowania odporności. Badania pokazują, że mają one bardzo duży wpływ na zdolności obronne organizmu Oprać. Marta Siesicka-Osiak marta.siesicka@polskapress.pl Co należy jeść, a czego unikać, aby wesprzeć organizm w walce z wirusami? Naukowcy ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego opublikowali wyniki swoich badań. Właściwa dieta, uzupełniona dodatkowo o witaminy A, D, E i C, wspiera odporność organizmu i wpływa na łagodniejszy przebieg choroby wirusowej - taką tezę postawili naukowcy z bytomskiego Wydziału Nauk o Zdrowiu Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. Przebadali 304 pacjentów w wieku od 18 do 81 lat. Niedawno opublikowali wyniki badań. Dieta, witaminy, mikroelementy Czy osoby, które stosują tradycyjny sposób żywienia i przyjmują suplementy diety powszechnie uznawane za sty-mulujące układ odpornościowy, mają większe szanse na łagodne przechorowanie C0VID-19? Aby potwierdzić tę tezę, naukowcy ze Śląska przebadali 304 pacjentów w wieku od 18 do 81 lat. Wyniki opublikowano niedawno w międzynarodowym czasopiśmie naukowym „Life”. Co ustalili naukowcy ze Śląskiego Uniwersytetu Medycz- nego? Za szczególnie przydatne wbudowaniu odporności organizmu, a tym samym w łagodzeniu przebiegu choroby wirusowej, uznano witaminy A, D, E i C. Ich przyjmowanie może być wsparciem w profilaktyce różnych chorób wirusowych, w tym także grypy czy RSV u dzieci - oceniają specjaliści. Wskazują oni, iż leczenie chorób wirusowych jest trudne’ i wymagające - stąd potrzeba szerokiej profilaktyki. W badaniach wykazano, że pandemia nie wpłynęła znacząco na postępowanie żywieniowe większości badanych osób. - Zasadny jest wniosek, że wzorce żywieniowe przyjęte przez uczestników mogą być powszechnym sposobem zapobiegania zakażeniom SARS-C0V-2 i ich możliwym powikłaniom - oceniono. Jak podkreśliła dr Karolina Kmpa-Kotara z Zakładu Epidemiologii Wydziału Nauk o Zdrowiu w Bytomiu Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, dobrze zbilansowana dieta, która może dostarczyć organizmowi wszystkich niezbędnych składników odżywczych, mineralnych i witamin, jest bardzo ważnym elementem budowania odporności. - Na szczególną uwagę zasługują witaminy A, D, E i C, które wykazują bardzo wymierny wpływ na wspieranie odporności organizmu i na ła- godniejszy przebieg choroby wirusowej. Podobne właściwości charakteryzują pierwiastki, takie jak cynk i selen. Komponując odpowiednią dietę, należy zwrócić szczególną uwagę na odpowiednią podaż probio-tyków i prebiotyków, które przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania jelit, wzmacniając odporność organizmu - powiedziała dr Karolina Krupa-Kotara. To musi się znaleźć na talerzu Co jeszcze włączyć do codziennej diety, aby organizm mógł bronić się lepiej przed wirusami? Eksperci zauważają, że racjonalna dieta powinna być skomponowana tak, by dostarczała odpowiedniej ilości białka, tłuszczów i węglowodanów oraz wszystkich istotnych składników mineralnych, witamin, antyoksydantów oraz błonnika pokarmowego, który zapewnia prawidłowe funkcjonowanie jelit. Oprócz odpowiednio zbilansowanej diety ważne jest włączenie do codziennego jadłospisu produktów i substancji wspierających oraz stymulujących układ odpornościowy. To m.in.: •oleje rybne, które są bogate w kwasy tłuszczowe, zwłaszcza te z rodziny omega-3 (kwas eikozapentaenowy - EPA, kwas dokozaheksaenowy - DHA, WARTO WIEDZIEĆ Co niszczy naturalną odporność? Dieta oparta na żywności przetworzonej, z dużą ilością cukrów i tłuszczów nasyconych, konserwantów i innych dodatków do żywności. Jest to menu ubogie w witaminy, błonnik czy substancje wykazujące właściwości przeci-wutleniające. Taki sposób odżywiania -ostrzegają lekarze - prowadzi do spożywania nadmiaru kalorii i stopniowo pogłębiających się niedoborów żywieniowych, które znacznie upośledzają prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, zwiększają ryzyko infekcji oraz przewlekłych chorób niezakaźnych, takich jak otyłość, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca typu 2. Niedobory ważnych składników, takich jak witaminy A i C oraz selen, prowadzą do zwiększonej podatności organizmu na infekcje - wskazują specjaliści. By temu zapobiec, konieczna jest interwencja żywieniowa, jaką może zapewnić wyspecjalizowany dietetyk lub lekarz. Powinien on ocenić potencjalne niedobory żywieniowe, negatywnie wpływające na organizm pacjenta, by zalecić odpowiednią terapię dietetyczną. Nieocenione w tym procesie będą badania krwi pod kątem niedoborów substancji odżywczych. a także kwas alfa-linolenowy -ALA), • probiotyki w postaci kiszonek, • czosnek i cebula-naturalne antybiotyki wzmacniające układ odpornościowy. • zioła i rośliny o odpowiednich właściwościach irnmuno-modulujących, takie jak aloes i owoce maliny, wykazują działanie przeciwzapalne i przeciwgorączkowe oraz wspierają odporność. Warto dodać, że naukowcy zwracają przy tym uwagę, że nieodłącznym elementem właściwie skomponowanej diety jest także odpowiednia porcja codziennej aktywności fizycznej, snu oraz zmniejszona ekspozycja na stres. Ruszyła Teleplatforma Pierwszego Kontaktu. W jaki sposób pacjenci mogą z niej korzystać? Monika Góralska monika.goralska@polskapress.pl Czujesz się coraz gorzej, ale do lekarza nie ma już numerków? Podejrzewasz, że rozkłada dę grypa, ale przychodnia jest już zamknięta? Możesz skorzystać z Teleplat-formy Pierwszego Kontaktu. Trwa sezon grypowy. Jego szczyt jest już wprawdzie za nami, ponieważ zwykle przypada on na przełom roku, a obecnie spada liczba osób chorych na grypę, a także hospitalizowanych z jej powodu - jednak wciąż jest tłok w przychodniach, pomimo że spada liczba chorych. Jak informował w mediach społecznościowych minister zdrowia Adam Niedzielski: „W ubiegłym tygodniu odnotowaliśmy o ponad 50 tys. infekcji grypowych mniej niż tydzień wcześniej”. Warto jednak wiedzieć, że eksperci zapowiadają drugą falę epidemii grypy w lutym. W tym roku w okresie jesienno-zimowym oprócz grypy mamy także do czynienia ze zwiększoną liczbą zachorowań na COVID-19 i RSV. Duża liczba pacjentów zmagających się z chorobami zakaźnymi sprawia, że przychodnie są przepełnione. Trudno jest się dostać na wizytę do lekarza POZ czy do pediatry oraz otrzymać pomoc medyczną i leki. W takim przypadku Ministerstwo Zdrowia zaleca skorzystanie z Teleplatformy Pierwszego Kontaktu. Jak to działa i kto może skorzystać? Teleplatforma Pierwszego Kontaktu umożliwia uzyskanie pomocy lekarza lub pielęgniarki, a także położnej w formie teleporady w sytuacji nagłego zachorowania lub pogorszenia stanu zdrowia, jeśli nie ma objawów wskazujących na zagrożenie życia. Można z niej skorzystać poza godzinami pracy POZ, w nocy, w weekendy i święta. Teleplatforma umożliwia uzyskanie: porady medycznej, e-recepty, e-skierowania na szczepienie przeciwko CO-VID -19, e-zwolnienia. Należy jednak mieć na uwadze, że recepty wystawiane za pośrednictwem platformy są w 100 proc. płatne, nie ma więc możliwości skorzystania z refundacji leku. Ministerstwo Zdrowia zastrzega bowiem, że teleporady mają dotyczyć tylko sytuacji nagłych i nie służyć do wypisywania leków na choroby przewlekłe. Jak skorzystać z porady poprzez Teleplatformę Pierwszego Kontaktu? Dzwoniąc pod bezpłatny numer 800137 200 lub wypełniając formularz dostępny na stronie Ministerstwa Zdrowia. Dzwoniąc na infolinię konsultant przeprowadzi wstępny wywiad medyczny oraz poprosi o imię, nazwisko i numer PESEL. Następnie uzyskasz poradę lekarza lub pielęgniarki. Natomiast po wypełnieniu formularza w ciągu 3 godzin skontaktuje się z tobą pielęgniarka lub lekarz. Teleplatforma Pierwszego Kontaktu obsługiwana jest w języku polskim, angielskim i ukraińskim. Teleporada dostępna jest tylko poza godzinami pracy Podstawowej Opieki Zdrowotnej, czyli: • od poniedziałku do piątku w godzinach od 18:00 do 8:00 następnego dnia • w soboty i niedziele oraz inne dni ustawowo wolne od pracy, w godzinach od 8:00 do 8:00 następnego dnia. Z teleporady lekarza, pielęgniarki lub położnej można skorzystać w nagłej sytuacji oraz poza godzinami pracy POZ FOT. 123RF 12 • STRONA ZDROWIA Głos Dziennik Pomorza Środa, 25.01.2023 PYTANIA I ODPOWIEDZI SPECJALIŚCI ODPOWIADAJĄ NA NURTUJĄCE WAS PYTANIA PROBLEMY SKÓRNE O czym świadczą suche i spierzchnięte usta? To nie zawsze defekt kosmetyczny lub kwestia nieprawidłowej pielęgnacji, bo przyczyną problemu mogą być też zaburzenia wewnątrzustrojowe. Suchość ust jest stosunkowo często spotykanym problemem, któremu często towarzyszy uczucie pieczenia i pękanie warg. Usta są szczególnie podatne na podrażnienia, ponieważ na ich skórze znajduje się stosunkowo niewiele gruczołów łojowych. Suche, spierzchnięte i popękane usta zazwyczaj są efektem nieodpowiedniej pielęgnacji, ale niekiedy mogą być również jednym z objawów chorobowych. Pojawiają się przy odwodnieniu, niedożywieniu, ale mogą również wskazywać na chorobę Leśniowsidego-Crohna, czyń dysfunkcję pracy jelit, związaną z istnieniem w układzie pokarmowym stanu zapalnego. Może dojść nawet do zapalenia warg, kiedy to suchość przybiera na sile, pęknięcia stają się głębokie i krwawią, wargi przybierają kolor czerwony i może pojawić się na nich biały nalot lub nawet guzki. W takim wypadku konieczne jest zgłoszenie się do dermatologa. Stan zapalny może pojawić się też w kącikach ust, tworząc tak zwane zajady. Przyczyną ich pojawienia się może być między innymi alergia na nikiel, używany przy produkcji sztućców, ale też cukrzyca typu l. Nie zawsze jednak jest to powód do niepokoju, nie należy popadać w panikę, gdyż zajady tworzą się też przy niedobo- rze witaminy C, witamin z grupy B oraz żelaza. Zmiany hormonalne związane z okresem czasami powodują nadmierne wysuszenie skóry warg. Jeśli wszystko wraca do normy po miesiączce, nie ma się czym przesadnie martwić. Warto jednak zbadać poziom witamin i minerałów i zastosować suplementy diety, które pomogą uzupełnić ich niedobór. Co może pomóc na suche usta? Jest wiele domowych środków, które mogą poprawić ich stan. Warto sięgnąć po oliwę z oliwek, olej kokosowy lub miód, które ładnie je natłuszczą i odżywią. Miód działa także antybakteryj nie. Środki te należy stosować kilka razy w tygodniu. Na skórę ust warto nakładać również szlachetne stuprocentowe olejki, sok z aloesu, sok z ogórka, plastry ogórka, masło shea. Sok z aloesu może być stosowany bez ograniczeń. Warto nakładać grubszą warstwę, czekając aż się wchłonie. Jeśli skóra pęka i łuszczy się, warto przygotować specjalny, domowy peeling. W tym celu łączy się łyżeczkę oliwy z oliwek z łyżeczką cukru, a następnie nakłada na wargi i wmasowuje w usta kolistymi ruchami, pozbywając się martwych komórek. W podobny sposób można łączyć cukier i miód. Z kolei na zajady pomoże roz-kruszona tabletka witaminy B2, wymieszana z kremem i nałożona na zmiany chorobowe. Co zastosować, gdy dokuczają popękane usta? Pomadka regenerująca, kupiona w aptece lub w sklepie kosmetycznym, to znakomity sposób na popękane usta. Można jej używać kilka razy dziennie i występuje w różnych rodzajach - w wersji klasycznej, owocowej, w pomadce, w kulce itp. Dobry produkt powinien zawierać witaminy i środki nawilżające, zapobiegając ponownemu wysuszaniu ust, wspomagając ich regenerację. Warto więc zwracać uwagę przede wszystkim na skład, w którym powinny się znajdować na przykład gliceryna, kwas hialuro- nowy, olej kokosowy, olej jo-joba, wosk pszczeli, lanolina, wyciągi roślinne. W aptekach można również nabyć skoncentrowane serum do ust oraz maść z witaminą A, która poprawia stan skóry na wargach. Maść pomaga również na zajady. W przypadku zajadów warto zastosować także maści z witaminą B i z cynkiem. Jeśli jednak suche usta są efektem poważniejszych chorób, poprawa ich stanu wiąże się z podjęciem odpowiednich działań w celu wyleczenia lub ustabilizowania choroby (na przykład cukrzycy). Gdy domowe i apteczne środki bez recepty nie przyniosą poprawy, należy zgłosić się do lekarza dermatologa, który zleci dalsze badania i zdiagnozuje problem. (oprać. Anna Jabłońska) Warto sięgnąć po siemię lniane Nie przechowujmy siemienia w kuchennej szafce - zamiast w temperaturze pokojowej (a tym bardziej w słoiku na blacie kuchennym) trzymajmy je w lodówce w szczelnie zamkniętym pojemniku. Trzeba je zużyć w ciągu kilku miesięcy Anna Rokicka-Żuk anna.rokicka@polskapress.pl Pomoże przy zaburzeniach żołądkowo-jelitowych, podrażnieniu gardła czy osłabieniu włosów, a także za-pardach, wysokim cukrze czy cholesterolu we krwi Kiedy i jak długo pić siemię? Siemię lniane to nasiona lnu zwyczajnego. Ponieważ len ma wysoką zawartość tłuszczów, to zaliczany jest do nasion oleistych. Tłoczony z niego olej lniany ma wysoką zawartość niezbędnych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych - szczególnie roślinnych omega-3 w postaci kwasu alfa-linolenowego (ALA). Nasionka lnu obfitują też wbiałko (ok. 13 procent), antyok-sydanty chroniące przed stresem oksydacyjnym komórki organizmu, mikro- i makroelementy oraz błonnik - i to właśnie z jego powodu siemię jest często stosowane do picia. Siemię lniane zawiera 18-24 g błonnika w porcji 100 g, z czego aż 20-40 proc. to błonnik rozpuszczalny w wodzie, który chłonąc ją, tworzy żel nazywany glutkiem lnianym. Siemię lniane do picia należy namoczyć przed spożyciem w wodzie lub innym płynie, np. mleku albo jogurcie, choć wtedy powinno stać w lodówce i zostać zużyte w możliwie krótkim czasie. Najpopularniejszą wersją napoju z siemienia jest jednak ta wodna, którą łatwo przygotowywać każdego dnia. Choć przepis na glutek lniany ma wiele róż- nych wersji, to nie wszystkie z nich są polecane! Aby zrobić napój z siemienia lnianego, wystarczy zalać 10 g -łyżkę nasion zimną albo ciepłą, ale nie wrzącą wodą, wymieszać i odstawić pod przykryciem na 15-30 min, a najlepiej na kilka godzin albo całą noc. Przed spożyciem napój trzeba rozmieszać. Następnie można przecedzić go przez sitko (przecierając nasiona, by wydobyć z nich więcej żelu) albo spożyć w całości, rozgryzając ziarenka - wtedy dostarczy więcej nierozpuszczalnego błonnika i cennych związków odżywczych, zwłaszcza omega-3. Jak przygotować glutek? Przepis na kurację żelemlnia-nym: zalać 15-20 g siemienia l litrem wody i pozostawić na noc. Dawkowanie to 1 szklanka na czczo i 4-5 szklanek między posiłkami w ciągu całego dnia. Glutek lniany spożywany regularnie w ciągu dnia ukoi podrażniony układ pokarmowy i pomoże zmniejszyć uczucie głodu w trakcie stosowania niskokalo-rycznej diety, również płynnej. Jest także polecanym elementem zwłaszcza diety lekko-strawnej, która charakteryzuje się dość niskim poziomem błonnika - a len te braki pomaga uzupełniać. Pamiętajmy, aby nie gotować nasion lnu, bo stracą swe najcenniejsze właściwości. Na co stosować siemię lniane? • Siemię lniane na włosy iskórę - powinnobyćspożywane łącznie z ziarenkami, które należy zalać wodą na zimno i jak najdokładniej pogryźć. Tylko wtedy dostarczy najwięcej składników wspierających urodę, takich jak kwasy omega-3, aminokwasy, witaminy, związki mineralne i przeciwutleniacze. Kuracja pozwala je wzmocnić i nadać połysku, wymaga jednak wielomiesięcznego stosowania. Niepolecany jest przy tym odtłuszczony len mielony. Żel lniany można nakładać jako maskę na włosy i skórę głowy -działa nawilżająco, odżywczo i łagodząco. Kompresy z żelu można też stosować na skórę, np. podrażnioną lub atopową. • Siemię lniane na żołądek i jelita - kuracjapolecana przy wrzodach żołądka i dwunastnicy, zaburzeniach czynności jelita grubego, takich jak przewlekłe zaparcia, oraz jego uchyłkowato-ści, pomaga złagodzić stan zapalny i dolegliwości, wspomaga gojenie ubytkówbłony śluzowej i wiąże niekorzystne dla niej związki, jak również usprawnia pasaż jelitowy. • Siemię lniane na cholesterol i nadciśnienie tętnicze - siemię lniane można pić i dodawać do potraw w ilości 15-40 g dziennie przez co najmniej kilka miesięcy. • Siemię lniane na cukrzycę -porcja 10-60 g może być przyjmowana w konsultacji z lekarzem nawet przez 48 tygodni. Gdy nie są stosowane leki, poprawia gospodarkę energią w przypadku insulinoopomości i zespołu metabolicznego. • Siemię lniane na bóle piersi w okresie menopauzalnym i w profilaktyce raka piersi -w przypadku mastalgii korzystnie działają zawarte w nasionach siemienia lignany. To związki tłuszczowe, które pomagają regulować gospodarkę hormonalną, a nawet obniżają ryzyko rozwoju raka piersi, zwłaszcza po menopauzie. Wspomagają też ochronę przed rakiem jelita i skóry, a także u mężczyzn - rakiem prostaty. W siemieniu jest dobroczynnych lignanównawet 800 razy więcej niż winnych pokarmach roślinnych! WAŻNE Jak stosować kisiel z siemienia lnianego? Siemię lniane do picia przygotowane ze szklanki wody możną wypijać raz dziennie aibo w dwóch porcjach. Większe ilości napoju powinny być podzielone na 5-6 porcji w ciągu dnia i nie należy sięgać po nie bez istotnego powodu. Ważne jest, aby przy zaburzeniach żołądkowych i jelitowych wprowadzenie kuracji trzeba skonsultować z lekarzem, podobnie jak picie siemienia w przypadku przyjmowania leków na stałe i chorób, takich jak cukrzyca. Błonnik lniany wchłania nie tylko wodę, ale też składniki obecne w treści pokarmowej. Głos Dziennik Pomorza Środa, 25.01.2023 PO GODZINACH • 13 Bógjest wszędzie, nie muszę nawet do ogrodu wychodzić. Od prawdziwej wiary nie eię nie odsunie Katarzyna Grochola w rozmowie z Dorotą Wellman Fot. Sylwia Dąbrowa Z ŻYCIA GWIAZD W TELEWIZJI KRZYŻÓWKA NR 14 1 2 3 ■ 4 ■ 5 ■ 6 7 8 ■ 9 ■ 10 ■ ■ 11 ■ ■ 12 13 ■ ■ ■ 14 ■ ■ ■ ■ 15 16 ■ ■ ■ ■ 17 ■ ■ ■ 18 ■ 19 ■ ■ ■ 20 21 ■ ■ 22 ■ ■ 23 24 ■ ■ ■ ■ ■ 25 ■ ■ 26 ■ ■ 27 ■ ■ 28 29 Głos ■ ■ ■ 30 ■ ■ ■ ■ 31 32 33 w prenumeracie z Tele Magazynem 34 35 ■ ■ ■ A. 94 340 1114 ■ ■ ■ 36 37 1 1 1 m\t ■ ■ ■ ■ ■ ■ 38 ■ 39 ■ 40 Jessica Mercedes dyskryminowana Znana blogerka wyznała w roznnowie z Żurnalistą, że jest dyskryminowana w święcie mody ze względu na pochodzenie. - Kiedy mówię, z jakiego jestem kraju, na tych eventach światowych, to ktoś nagle przestaje ze mną rozmawiać. Myślą, że jak jestem z Polski, to ja im nic nie dam ani kontaktów ż markami, ani followersów? Karolina Gilon dużo trenuje Blondwłosa prezenterka „Love Island" i „Ninja Warrior" pokazała niedawno na Instagra-mie zdjęcia, kiedy była nastolatką. Okazało się, że od tamtego czasu Gilon schudła aż piętnaście kilo. - Bardzo dużo trenuję z moją trenerką Gosią, jeszcze też zdrowo się odżywiam, suplementuję - wyjaśniła przemianę. Krzysztof Skiba znowu ma 18 lat Pod koniec zeszłego roku gruchnęła wiadomość, że frontman Big Cyca rozstał się po ponad 30 latach małżeństwa z żoną. Jego partnerką została młodsza od niego 0 26 lat modelka Karolina Kempińska. W wywiadzie dla „Gazety Wyborczej" wokalista mówi: - Moje dotychczasowe małżeństwo legło w gruzach. Z Renatą to także była wielka miłość, ale po 34 latach coś się wypaliło. Jestem artystą 1 potrzebuję muzy, a ta młoda kobieta sprawia, że czuję, jakbym znowu miał 18 lat. (GZL) Fot. Karolina Misztal Pod jednym dachem TVP Kultura, 15:55 Przypomnienie łubianego przed laty czechosłowackiego serialu o przygodach dwóch starszych panów, którym przyszło zamieszkać pod jednym dachem w małym, prowincjonalnym miasteczku. Pustynni biegacze TVP Dokument, 18:00 Film o biegaczach, którzy biorą udział w słynnym ultra-maratonie czterech pustyń. Obserwujemy pełne dramatycznych zwrotów akcji historie zmagań z własnymi słabościami, zmęczeniem, ekstremalnymi warunkami podczas biegu. La Brea Canal* Premium, 21:00 Drugi sezon zaczyna się od kolejnego zapadliska, które ■ pojawia się dokładnie tam, gdzie napis „HOLLYWOOD". Tym razem dowiemy się wreszcie, co - czy raczej kto - kryje się za tymi dziwnymi zjawiskami. Poznamy także dalsze losy bohaterów. Rodzina od zaraz Polsat, 21:05 Pete (Mark Wahlberg) i Ellie (Rosę Byrne) postanawiają adoptować dziecko. Szybko jednak okazuje się, że cały proces jest bardzo skomplikowany. Wkrótce spotykają na swojej drodze rodzeństwo i z dnia na dzień stają się rodziną z trójką dzieci... Pete i Ellie muszą nawiązać kontakt z dziećmi, przekonać je do siebie, a to niełatwe, bo każdy ma wobec rodziny inne oczekiwania. 1) sterta siana lub słomy, 6) pas skoszonej trawy, 11) Cristiano, piłkarz z Portugalii, 12) płonie w czasie igrzysk, 13) papuga o szarym upierzeniu i czerwonym ogonie, 14) komplet kart do gry, 15) muzyczne talerze, żele, 17) odnoga rzeki, oddzielona od głównego koryta, 18) kończyna ze stawem kolanowym, 19) 2 lub 3 eskadry w lotnictwie, 20) ptak łowny, ozdoba magnackich stołów, 23) prowizoryczny budynek drewniany, 25) poetycko o okręcie, 26) opieszałe wykonywanie jakiejś pracy, 27) budowla lub figura na szachownicy, 28) urzędowe polecenie płatnicze, 31) poprawienie negatywu lub pozytywu fotograficznego, 34) pogoń za uciekinierem, 36) płonący kawał drewna, 37) ciasto biszkoptowe przekładane bakaliami, 38) niegodziwiec, nikczemnik, 39) pomieszczenie z wannną, 40) oznajmujący, przypuszczający lub rozkazujący. Pionowo: 2) zawodowo przenosi ciężary, 3) w parze z kapustą, 4) góry w Ameryce Południowej, 5) auto z fabryki Nissana, HOROSKOP Wodnik (20.01-18.02) Twoje zaangażowanie będzie dzisiaj przydatne innym osobom. Horoskop dzienny to wskazówka, by nie odmawiać im swojego wsparcia. Ryby (19.02-20.03) Poczujesz znużenie codziennymi obowiązkami. Horoskop na dziś zapowiada, że niewiele rzeczy będzie wzbudzało Twoje zainteresowanie. Baran (21.03-19.04) Będziesz dzisiaj przez cały dzień w centrum wydarzeń. Horoskop dzienny na środę mówi, że wieczorem poczujesz spore zmęczenie. 6) człowiek możny i wpływowy, 7) podstawowa jednostka masy, 8) .uniesień”, obraz Podko- wińskiego, 9) bardzo rzadki egzemplarz książki, 10) pospolita roślina ozdobna i lecznicza, 16) w berka, w klasy lub w chowanego, 21) krótki po niewielkiej stracie, Byk (20.04-20.05) Nie bierz dzisiaj na swoje barki zadań wymagających dużej precyzji. Horoskop dzienny zapowiada, że nie będziesz w najwyższej formie. Bliźnięta (21.05-21.06) Trzymaj się przyjętych planów. Horoskop na dziś ostrzega, że jakiekolwiek odstępstwa mogą spowodować przykre konsekwencje. Rak (22.06-22.07) Nie wybieraj się z motyką na słońce. Horoskop dzienny na środę mówi, że mierzenie sił na zamiary będzie Ci potrzebne, jak mało kiedy. 22) pieniądze na poczet przyszłej wypłaty, 23) niewielki zieleniec miejski, 24) rzadkie imię męskie, 29) popularne buty sportowe, 30) nagły, silny wiatr morski, 32) muza poezji miłosnej, 33) zmarły, który pokutując za grzechy, nawiedza żywych, 34) „broń” na muchy, 35) odgłos lecącej kuli. Lew (23.07-22.08) Dużo czasu poświęcisz dzisiaj na zaspokajanie potrzeb innych osób. Horoskop dzienny wróży, że możesz liczyć na ich wdzięczność. Panna (23.08-22.09) Horoskop na dziś zapowiada, że drobne niepowodzenie popsuje Ci nastrój. Ktoś będzie próbował Cię pocieszyć i poprawić humor... Waga (23.09-22.10) Trudno Ci będzie przychodziło zjednywanie ludzi do swoich pomysłów. Horoskop dzienny na środę mówi, że poczujesz spory zawód. ROZWIĄZANIE NR 13 Skorpion (23.10 - 21.11) Dotrą dzisiaj do Ciebie dobre wiadomości. Horoskop dzienny zapowiada, że ucieszą też Twoich bliskich. Postanowicie to jakoś uczcić... Strzelec (22.11-21.12) Uważaj na słowa. Horoskop na dziś ostrzega, że jedno wypowiedziane nie w porę może popsuć Twoje relacje z kimś z grona znajomych. Koziorożec (22.12 -19.01) Ktoś zaskoczy Cię dzisiaj swoją wyniosłością. Horoskop dzienny na środę wyraźnie zapowiada, że głośno powiesz, co tym myślisz. Redaktor naczelny Przemysław Szymańczyk, Z-cy red. nacz.: Marcin Stefanowski, Wojciech Frelichowski, YnonaHusaim-Sobecka. Prezes Makroregionu PiotrGrabowski. Dyrektor biura reklamy oddziału Ewa Żelazko. Dyrektor marketingu Robert Gromowski. Redakcja. SŁUPSK, ul. Henryka Pobożnegol9,teL598488100, redakqa.gp24@polskapress.pl KOSZALIN, ul. Mickiewicza 24, teL943473552, redakqagk24@polskapress.pl. SZCZECIN, Al. Niepodległości 26/U1. teL9148l3300.redakqags24@poiskapress.pl. Druk Polska Press Oddział Poligrafia, 85-438 Bydgoszcz, ul. Grunwaldzka229. POLSKA PRESS GRUPA Wydawca Polska PressSp.zo.o. ul. Domaniewska 45,02-672 Warszawa, tel. 2220144 00, fax: 22 2014410 Redaktor naczelny Dorota Kania www.gp24.pl wwwgk24.pl www.gs24.pl ©® - umieszczenie takich dwóch znaków przy Artykule, w szczególności przy Aktualnym Artykule, oznacza możliwość jego dalszego rozpowszechnianiatylkoiwylaczniepouiszczeniuoplatyzgodniezcennikiemzamieszczonymnastroniewww.gp24.pl/tresciiwzgodziezpostanowieniamininiejszegoregulaniinu. Dyrektor artystyczny Tomasz Bocheński, Dyrektor marketingu, Rzecznik prasowy Wojciech Paczyński wojdech.paczynski@pobkapress.pl, Dyrektor kolportażu Karol Wlazło AgencjaAIPkontakt@aip24.pl 14 • INFORMATOR Głos Dziennik Pomorza Środa, 25.01.2023 Jak zamieścić ogłoszenie drobne? Telefonicznie: 94 347 3512 Przez internet: ibo.polskapress.pl W Biurze Ogłoszeń: Oddział Koszalin: ul. Mickiewicza 24,75-004 Koszalin, tel. 94 347 3512 Oddział Słupsk: ul. Henryka Pobożnego 19,76-200 Słupsk, tel. 59 848 8103 Oddział Szczecin: Al. Niepodległości 26/U1,70-412 Szczecin, tel. 914813 310 Nieruchomości MIESZKANIA DO WYNAJĘCIA POKÓJwdomku, 784-221-089. LOKALE UŻYTKOWE - SPRZEDAM SPRZEDAM teren usługowy z dopuszczeniem mieszkania dla właściciela, 2 hektary, obręb Kretomino, cena 70/m2.511-167-474 POŚREDNICTWO 0010705120 OMEGA WYCENY OBRÓT SŁUPSK, UL. STARZYŃSKIEGO 11 tel. 59 841 44 20; 601 654 572; www.nieruchomosci.slupsk.pl omega@nieruchomosci.slupsk.pl Motoryzacja OSOBOWE KUPIĘ A do Z skup-skupujemy każde pojazdy, płacimy nawet za wraki, oferujemy najwyższe ceny, 536079721 AUTO skup wszystkie 695-640-611 USŁUGI KONSERWACJA, spawanie 883080883. Praca ZATRUDNIĘ NIEMCY: murarz, hydraulik, elektryk, ślusarz, spawacz, cieśla: 730011300 TOKARZY, również emerytów i rencistów. Włynkówko, 694108697. Zdrowie NEUROLOGIA SPEC. Neurolog. NFZ. Bez kolejek. Codziennie. Koszalin, 605-284-364. ALKOHOLIZM - esperal 602-773-762 Usługi AGD RTV FOTO NAPRAWA RTV, wszystkie typy, anteny, bezpłatny dojazd, tel. 94/3457461. PRALKI naprawa w domu. 603775878 BUDOWLANO-REMONTOWE CYKLINOWANIE bezpyłowe 884912222 POKRYCIA dachowe, Słupsk, 501942474 REMONTY od A do Z tel.660-683-933 USŁUGA wywozu gruzu, podstawiamy kontener, tanio. Koszalin i okolice, 886-598-148, PORZĄDKOWE USŁUGI porządkowe, wycinka drzew, rębak 697-782-596 Różne ODBIÓR mobilny i demontaż złomu, skup starych maszyn i urządzeń 697-782-596 STARE książki - skup 881-934-948 Rolnicze MASZYNY ROLNICZE KUPIĘ ciągniki, przyczepy, maszyny rolne. Tel. 535135507. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w Szczecinie, działając zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 z poźn. zm.) informuje, że na tablicy ogłoszeń w siedzibie Oddziału przy ul. Potulickiej 2/ ul. Księcia Sambora 4, zostały wywieszone wykazy: - lokalu mieszkalnego położonego w Szczecinie przy ul. Franciszka Tarczyńskiego 3/8a, o pow. użytkowej 33,20 m2 wraz z dwoma pomieszczeniami przynależnymi (piwnicami) o pow.: 9,83 m2 oraz 10,67 m2 i udziałem wynoszącym 0,0167 w częściach wspólnych budynku i w działce nr 132/1 o pow. 0,1093 ha obręb 32620L1.1023, KW nr SZ1S/00073321/0, przeznaczonego do sprzedaży w drodze ustnego przetargu nieograniczonego; - terenu nr T9 o pow. 195,00 m2, stanowiącego część działki nr 790/2 o pow. 1,4474 ha, położonej w Dziwnowie przy ul. Dziwnej, KW Nr SZ1K/00017934/3, obręb 0002 Dziwnów, przeznaczonego do dzierżawy w drodze bezprzetargowej, Wszelkie informacje można uzyskać pod nr tel. (91) 447 20 26. Oddział Regionalny AMW w Szczecinie, 70-230 Szczecin, ul. Potulicka 2, tel.( 4891) 447 20 00, fax ( 4891) 488 47 95, e-mail: marketing.szczecin@ainw.com.pl www.amw.com.pl WYKAZ WYKAZ WYKAZ Wiwat Mozart! Huczne / urodziny geniusza muzyki Rune Bergmann poprowadzi orkiestrę filharmonii podczas piątkowego koncertu Małgorzata Klimczak Szczecin W piątek świat będzie świętować 267. rocznicę urodzin Wolfganga Amadeusza Mozarta. Z tej okazji wzłotej sali filharmonii będzie koncert. Wydarzenie wypełnione będzie w całości dziełami kompozytora, a szczecińskich filharmoników poprowadzi - obchodzący swoje urodziny tego samego dnia co Mozart - maestro Runę Bergmann. Żaden kompozytor w historii muzyki nie miał takiej łatwości w pisaniu utworów, rozpoznawalnych dla wszystkich melomanów na świecie, jak Wolfgang Amadeusz Mozart. Wrodzona łatwość pisania muzyki pełnej czaru i uczucia pozwoliła mu dosłownie zmiażdżyć konkurencję. Biografowie Mozarta po wielokroć używają zwrotu, że muzyka dosłownie płynęła spod jego pióra - kompozytor zapisywał od razu gotowe utwory, bez wstępnych szkiców i późniejszych poprawek. W jego przypadku trudno mówić o mniej znanych kompozycjach - także tych przeznaczonych na instrumenty dęte. W pierwszej części wieczoru -poza jedną z najsłynniejszych uwertur operowych w historii: Uwerturą do opery Wesele Figara KV 492 - usłyszymy więc także Koncert klarnetowy A-dur KV 622. Utwór ten zabrzmi w znakomitym wykonaniu Andrzeja Cieplińskiego - wybitnego i wielokrotnie nagradzanego klarnecisty, który występował już u boku takich dyrygentów, jak Krzysztof Penderecki, John Axelrod czy Jerzy Maksymiuk. Orkiestra Symfoniczna Filharmonii w Szczecinie pod dyrekcją Rune Bergmanna sprezentuje kompozytorowi na urodziny jeszcze jeden utwór. W drugiej części wieczoru została zaplanowana słynna Symfonia nr 40 g-moll KV 550, zaliczana przez muzykologów do najbardziej burzliwych i mrocznych kompozycji Mozarta. Symfonia nazywana jest „wielką”, a jej pierwsza, część, Molto allegro, należy do najbardziej rozpo- znawalnych motywów muzycznych wszech czasów. Mozart pozostaje najsłynniejszym kompozytorem w historii, a jego muzyka jak żadna inna zawsze jest pełna młodzieńczej energii i wciąż zaskakuje. Co z tego wynika. Że choć 267. rocznica urodzin genialnego austriackiego kompozytora nie jest zbyt okrągła, to ten fakt z pewnością nie przeszkodzi szczecińskim melomanom w świętowaniu. Przypomnijmy, że kompozytor i wirtuoz gry na instrumentach klawiszowych, którego twórczość związana była głównie z Wiedniem, razem z Haydnem oraz Beethovenem zaliczany jest do trójki tzw. klasyków wiedeńskich. Uznawany jest za jednego z najwybitniejszych i najważniejszych twórców w historii muzyki. Mozart nie miał trudnego życia. Często otrzymywał wynagrodzenie za swoją pracę i gdy już miał pieniądze, to trwonił wielkie sumy, prowadząc ekstrawagancki styl życia. Świadczyło to jednak nie o jego próżności, lecz o chęci aktywnego zaistnienia w wiedeńskim świecie muzyków, co miało przynieść w efekcie dodatkowe dochody. Śmierć przerwała pracę Mozarta nad mszą żałobną Requiem. Na prośbę żony Mozarta dzieło to dokończyli znajomi kompozytorzy. Koncert Vivat Mozart będzie w piątek 27 stycznia o godz. 19. ©® POGODA Pogoda dla Pomorza Krzysztof Ścibor : Biuro Calvus. Stan morza (Bft) Sita wiatru (Bft) Kierunek wiatru 5 Œ Świnoujście jjjfe Środa Nad Pomorze dociera chłodne powietrze z północy. W ciągu dnia będzie pochmurno z przeja- 15 km/h śnieniami i bez opadów. Temperatura max do 1:2 °C. Wiatr słaby z płd.-zach. W nocy mroźno« sucho. Jutro sporo chmur i pod wieczór na wybrzeżu możliwy mokry śnieg. Na termometrach max do 1:2 °C. Wiatr zach., umiarkowany. W piątek prognozowane 2Z3ESI są miejscami opady deszczu ze śniegiem. pogodnie zachmurzenie umiarkowane " ciągły deszcz ^ ciągły deszcz i burza mgła y marznąca mgła ^ śliska droga 1-2 2-3 SW 1032 hPa W 4 Łeba [2.°R1 Władysławowo OH °Ustka © SŁUPSK Kołobrzeg ó Rewal ET'« OB E o Mielno _ ^KOSZALIN X Białogard az® Połczyn-Zdrój 1 °Bc'il Lębork d °MBH Katîuzy Hół Wejherowo 4 OES0 GDAŃSK Bytów Człuchów Kościerzyna SZCZECIN © T°m Stargard Drawsko Pomorskie OES OKI o mm 2° 2 10 km/h 2° 19° i temp. w dzień ira temp. ’ 'nocy % przelotny deszcz przelotne deszcze i burza pochmurno ¡ ; j mżawka przelotny śnieg ciągły śnieg przelotny śnieg z deszczem ciągły śnieg z deszczem . marznąca mżawka marznący deszcz -j-+ zamieć śnieżna * opad gradu \ kierunek i prędkość wiatru temp. wody grubość pokrywy śnieżnej 1011 hPa H ciśnienie ¡tendencja u smog Pogoda dla Polski 4:40 cm Gdańsk Kraków Lublin Olsztyn Wrocław Warszawa Karpacz 4:100 cm 4:40 cm 1 ° 0 ° « 1 ° 1 ° -ł 0 ° -1 ° 1 ° 1 0 ° 0 ° 3 ° 2 0 2 0 ° 1 -1 ° 0 ° i -10 -2 -4° 4* FOT. MATERIAŁY PROMOCYJNE Głos Dziennik Pomorza Środa, 25.01.2023 SPORT • 15 Fernando Santos: Od dziś jestem Polakiem, jednym z was Zieliński w półfinale Australian Open! Historyczny awans Jakub Maj Warszawa PIŁKA NOŻNA. Fernando Santos ogłoszony nowym selekcjonerem polskiej reprezentacji Cel numer jeden jego pracy to awans do finałów mistrzostw Europy - Od dziś jestem Polakiem, jestem jednym z was; to zaszczyt, że mogę tutaj kontynuować pracę trenera - powiedział Santos podczas konferencji prasowej, w czasie której prezes PZPN Cezary Kulesza zaprezentował Portugalczyka jako nowego selekcjonera reprezentacji Polski. Podczas konferencji prasowej Cezary Kulesza podkreślił, że głównym celem naszej kadry jest awans na mistrzostwa Europy w 2024 roku. - Chcieliśmy trenera, który ma w swoim bagażu sukcesy. Celem numer jeden jest awans naszej kadry na mistrzostwa Europy - powiedział prezes. Fernando Santos przez ostatnie 8 lat - od 2014 do 2022 roku - prowadził kadrę Portugalii, z którą wywalczył mistrzostwo Europy w 2016 roku. W ćwierćfinale tamtego turnieju prowadzona przez niego drużyna wygrała z reprezentacją Polski dopiero po rzutach karnych. W meczu był remis l-l. Na ostatnim mundialu w Katarze Portugalia odpadła w ćwierćfinale po porażce z Marokiem 0-1. Motto: Zwycięstwo Teraz Santos mówi, że z reprezentacją Polski myśli tylko o zwycięstwach. 68-latek stwierdził, że nasza kadra ma tak dużo jakości, że może rywalizować z najmocniejszymi zespołami na świecie. - „My” i „wygrana” - to słowa, które mnie prowadzą Fernando Santos z Cezarym Kuleszą, szefem PZPN oraz Łukaszem Wachowskim, sekretarzem związku w reprezentacjach i słowa, jakie zawodnicy słyszą ode mnie na pierwszym zgrupowaniu. Popełniamy pewien błąd - myślimy, że nazwiska grają. Ja wychodzę z innego założenia, założenia pełnego szacunku do każdej drużyny na świecie. Musimy podchodzić do rywali z szacunkiem, ale bez strachu -powiedział Santos. - Miałem okazję oglądać cztery mecze Polaków na mundialu. W przeszłości mierzyłem się też z reprezentacją Polski. Teraz będziemy analizować grę zespołu, a później podejmować stosowne decyzje - dodał. Nowy trener został zapytany o to, jak radził sobie z wielkim ego Cristiano Ronaldo. - Na moje szczęście, podczas kariery zawsze prowadziłem wielkich zawodników. Ale najważniejsze, aby „ja” pozostało poza drużyną. Jesteśmy zespołem. Każdy zawodnik ma swoją osobowość, selekcjoner musi stworzyć to „my”. Ważne będzie poznanie osobowości każdego piłkarza. Wszyscy jesteśmy różni, to trudna praca, ale nic nie powstaje bez trudnej pracy. Chcę zbudować relację z piłkarzami - odpowiedział trener. Polacy w sztabie Wielu kibiców zastanawiało się, czy do sztabu Santosa dołączą jacyś Polacy. Mówiło się, że z nowym selekcjonerem będzie pracował między innymi z Łukasz Piszczek. Portugalczyk rozmawiał już z byłym graczem Borussii Dortmund oraz Tomaszem Kaczmarkiem - To istotne, by mieć współpracownika, który jest Polakiem. W początkowej fazie to bardzo ważne - zna lepiej mentalność, osobowość, może przekazywać lepiej moje pomysły - mówił 68-latek. Fernando Santos na samym początku konferencji podkreślił, że będzie mówić po portu-galsku, gdyż będzie to prostsze. Szkoleniowiec zna jednak język angielski oraz grecki. - Będę komunikował się z zawodnikami po angielsku -na murawie, w trakcie treningów, na odprawach. Udało mi się nauczyć kilku polskich słów, mam nadzieję, że za jakiś czas nauczę się polskiego bardziej -powiedział trener. Kontrakt Portugalczyka z polską federacją będzie obowiązywał do końca eliminacji Euro 2024. W razie awansu na turniej w Niemczech zostanie on automatycznie przedłużony i to aż do kwalifikacji mistrzostw świata w 2026 roku. Portugalczyk będzie zarabiał aż 2,5 min euro rocznie. Dla porównania, Paulo Sousa inkasował tylko 840 tysięcy euro rocznie. 68-latek podkreślił także, że będzie mieszkał w Warszawie. Jego sztab zacznie pracę już teraz. Selekcjoner ponownie przyleci do Polski w lutym, kiedy dokończy wszystkie prywatne sprawy w ojczyźnie. - To dla nas zaszczyt, bo mówimy o wielkim kraju. Polska jest wielkim krajem o niezwykle bogatej historii i kulturze. Od dzisiaj jestem Polakiem, jestem jednym z was. Będziemy robić wszystko, aby zapewnić Polakom dużo radości - powiedział szkoleniowiec na samym początku. Jacek Kmiecik Melbourne TENIS. Jan Zieliński i Hugo Nys z Monako pokonali Francuzów Benjamina Bon-ziego i Arthura Rinderkne-cha 6d, 6:4 i awansowali do półfinału debla w turnieju Australian Open. Osiągnięcie półfinału Australian Open to największy sukces w karierze 26-letniego warszawiaka. Mający w dorobku dwa tytuły w grze podwójnej Zieliński (oba w Metz, w 2021 roku w parze z Hubertem Hurka-czem, a rok później z 31-letnim Nysem) w Wielkim Szlemie do tej pory dotarł co najwyżej do ćwierćfinału - również z Mo-nakijczykiem w ubiegłorocznym US Open. Kolejnymi rywalami Zielińskiego i Nysa będą również Francuzi Jeremy Chardy i Fa-brice Martin, którzy sensacyjnie pokonali rozstawionych z numerem trzecim, zwycięzców ubiegłorocznego French Open, Holendra Jeana-Juliena Rojera i Salwadorczyka Marcelo Arevalo 6:2, 2:6, 7:6 (10-4). Chardy i Martin zaliczyli siedem asów, popełnili cztery podwójne błędy oraz wykorzystali trzy z czterech break poin-tów. Ich rywale mieli cztery asy, trzy razy popełniali podwójne błędy i wykorzystali cztery break pointy z dziesięciu. Rosolska i Linette odpadły w deblu Wcześniej zmagania w grze podwójnej zakończyły Alicja Rosolska, w parze z Nowoze-landką Erin Routliffe, a także '* Magda Linette, której partnerką była Chinka Xiyu Wang. Rosolska i Zieliński odpadli również w pierwszej rundzie miksta -oboje grali z zagranicznymi partnerami. Jan Zieliński, Hugo Nys (Polska, Monako) - Benjamin Bonzi, Arthur Rinderknech (obaj Francja) 6:1,6:4 Jeremy Chardy, Fabrice Martin (obaj Francja) - Jean-Juhen Rojer, Marcelo Arevalo (Holandia, Salwador) 6:2,2:6,7:6 (10-4) Jan Zieliński dobrze pokazał się także podczas zeszłorocznego turnieju w Wimbledonie Maryna Gąsienica-Daniel na siódme) pozycji w slalomie gigancie Łukasz Konstanty Kronplatz NARCIARSTWO ALPEJSKIE. Maryna Gąsienica-Daniel zajęła siódme miejsce w konkurencji slalom gigant podczas odbywających się w Kronplatz zawodów alpejskiego Pucharu Świata. Zwyciężyła Amerykanka Mi-kaela Shiffrin, która odniosła już 83. pucharowe zwycięstwo w karierze. Amerykanka prowadziła już na półmetku rywalizacji. Znakomita alpejka uzyskała czas 58,72 s i o 0,13 s wyprzedzała Szwajcarkę Larę Gut-Behrami oraz o 0,27 s Włoszkę Federicę Brignone. Specjalizująca się w slalomie gigancie Maryna Gąsienica-Daniel tym razem wystartowała z numerem piętnastym. Polka uzyskała czas o 1,67 s gorszy od prowadzającej Amerykanki, co w ostatecznym rozrachunku po pierwszej części zmagań pozwoliło jej na uplasowanie się na jedenastej pozycji. Do zajmującej dziesiątą lokatę Włoszki Marty Bassino Polka traciła 0,25 sekundy. Pierwszego przejazdu nie ukończyła druga ze startujących Polek - Magdalena Łuczak, która zaliczyła upadek w pobliżu mety. Bardzo dobry drugi przejazd Maryny Gąsienicy-Daniel Przed drugą częścią rywalizacji można było zastanawiać się, którą twarz pokaże nasza najlepsza alpejka - tę z Kranjskiej Góry, gdzie drugi przejazd nie wyszedł jej najle- piej, czy też tę z Semmering z 28 grudnia ubiegłego roku, kiedy to finałowa próba pozwoliła jej na awans na szóstą pozycję. Na szczęście nasza zawodniczka tym razem przypomniała, że nieprzypadkowo uważana jest za czołową alpejkę w konkurencji slalom gigant. W drugim przejeździe lepszy czas niż Polka.uzyskały tylko trzy zawodniczki i gdyby nie spore straty w pierwszej próbie, Maryna mogłaby uplasować się nawet w czołowej piątce. Ostatecznie Polka za- kończyła zmagania na siódmej pozycji, ze stratą 0,66 s do podium. We wtorek najlepsza okazała się Shiffrin, która tym samym odniosła 83. zwycięstwo, stając się samodzielną liderką klasyfikacji obejmującej liczbę triumfów w zawodach Pucharu Świata. Na podium stanęły także Gut-Behrami i Brignone. Będzie kolejna szansa W środę o 10.30 kolejne zmagania w konkurencji slalom gigant w Kronplatz, Gą- sienica-Daniel będzie miała więc okazję, by poprawić wynik uzyskany we wtorek. Już w końcu grudnia Maryna Gą- * sienica-Daniel świetnie zaprezentowała się w slalomie gigancie podczas zawodów Pucharu Świata w Semmering. Polka zajęła tam szóste miejsce, a w drugim przejeździe uzyskała trzeci czas. Polska narciarka daje więc wiele powodów do radości kibicom i sprawia, że tej zimy znowu chętniej Polacy mogą oglądać zawody narciarskie kobiet. FOT. ANDRZEJ SZKOCKI 16 Głos Dziennik Pomorza Środa, 25.01.2023 SPORT www.sportowy24.pl PŁYWANIE Startowały za miedzą W Koszalinie odbyły się zawody Zachodniopomorskiej Ligi Pływackiej. Wybrały się tam młode pływaczki Shark Team Słupsk. Bardzo dobrze zaprezentowała się Marika Sielczak (rocznik 2013), która po dwóch konkurencjach uplasowała się na 5. miejscu. Zuzanna Wyka (2012) podczas jednego ze startów doznała kontuzji stopy. Pomimo tego dokończyła dystans 200 m. W. / KOSZYKÓWKA Zawodnik tygodnia * Gabe DeVoe z Polskiego Cu-| kru Startu Lublin został wy-s brany MVP17. tygodnia roz-£ grywek Energa Basket Ligi. 1 W meczu z Tauron GTK Gli-"j wice zdobył 34 punkty, miał 2 8 asyst i 7 zbiórek. W sobotę wystartuje 9. Ćwierćmaraton Komandosa w Słupsku Krzysztof Głowinkowski krzysztof.glowinkowski@gp24.pl BI EGI W najbliższą sobotę 28 stycznia w Słupsku odbędzie się 9. Ćwierćmaraton Komandosa. Fundacja Sub ven-tum zaprezentowała listę biegów, które zorganizuje w2023roku. Fundacja rok biegowy zaczyna od wspólnej organizacji z Nadleśnictwem „Leśny Dwór” i parafią pw. św. Jana Kantego w Słupsku „9. Ćwierćmaratonu Komandosa”. - Pomimo tego, że zapisy już się zakończyły z rekordową liczbą zawodników - 400 komandosów, to pozostawiliśmy kilka pakietów dla zawodników z subregionu słupskiego. Warunkiem wystartowania jest wojskowy ubiór i buty z odpowiednią cholewką oraz plecak 10 kilogramowy - informuje Dariusz Kloskowski, organizator biegu. Zeszłoroczną edycję biegu wygrał Artur Pelo z 7. Brygady Obrony Wybrzeża, który jako jedyny ukończył bieg w czasie poniżej 50 minut. Wśród kobiet najlepsza była Anna Ryguła z 13. Śląskiej Brygady Obrony Terytorialnej w Brzegu. Na metę dobiegła z czasem 01:07:54. Dzień później (29 stycznia) Fundacja „Sub ventum”, Gmina Słupsk, Centrum Kultury i Biblioteka Publiczna oraz Klub Sportowy „Szansa Siemia-nice” zapraszają do Siemianic na „II Bieg dla WOŚP z Gminą Słupsk”. Biegi w kolejnych miesiącach 2013 roku W kwietniu odbędzie się „Maraton dla Ziemi”. Fundacja Sub ventum i Nadleśnictwo Leśny Dwór organizują coroczne sadzenie lasu, które zwieńczy wspólny bieg. W roku 2022 powstał „Las Pokoju” - ponad 9 tysięcy sadzo-ńek zostało zasadzonych w otulinie Słupska. Wrzesień to kolejny bieg, pn.: „Bieg przełajowy im. chor. szt. Tadeusza Kloskowskiego”. Jak co roku bieg ze specjalnym przesłaniem dla „Alberciaków” - bezdomnych z subregionu słupskiego. W 2022 roku zebrano na ich rzecz ponad 18 tyś. złotych. 2023 rok zakończy „Mikołajkowy Kross Górski z Koman-dorkiem. Grudniowy bieg, który związany od zawsze był z organizaqą paczek dla potrzebujących. - W minionym roku udało się zorganizować 613 paczek dla DPS-ów z miasta Słupska i regionu słupskiego. Fundacja wsparła także Hospicjum w Koszalinie - mówi Dariusz Kloskowski. Ćwierćmaraton Komandosa to jeden z najbardziej wymagających biegów organizowanych w Słupsku Będziemy chcieli się utrzymać, ale to nic będzie łatwe Mariusz Surowiec marius.surowiec@polskapress.pl PIŁKA NOŻNA. O przygotowaniach do rundy wiosennej, sparingach, transferach i szansach na IV ligowy byt klubu z Ustki rozmawiamy z trenerem Jantara Dominikiem Kaczmarkiem. Jak wygląda kadra usteckiego Jantara na wiosnę? Czy kibice mogą się spodziewać wzmocnień? A może ktoś odchodzi i Twoja kadra będzie uszczuplona? Dominik Kaczmarek: Na chwilę obecną z kadry odszedł Michał Szalek i Szymon Budziński. Rozmowy są toczone z Bartkiem Oleszczukiem i Bartkiem Granosikiem, aby pozostali w zespole. To bardzo doświadczeni piłkarze. Łukasz Stasiak nadal leczy uraz. Oleksander Peres doznał poważnej kontuzji w rundzie jesiennej i w tym sezonie nie wróci już do grania. Klub nie planuje wzmocnień. Chcemy postawić na zawodników młodych, wyszkolonych w klubie, połączonych z kilkoma doświadczonymi zawodnikami. Jak wyjdzie zobaczymy. Plan minimum i plan maksimum na rundę wiosenną. Jak realnie oceniasz szansę na utrzymanie w lidze? Na pewno marzy nam się aby utrzymać się na IV ligowym Będziemy musieli walczyć aby wydrzeć na boisku każdy punkt - mówi trener Dominik Kaczmarek poziomie ale wiem też, że nie będzie to łatwe zadanie. Ja jako szkoleniowiec stawiam sobie taki cel ale jak wiadomo nikt z ligi spaść nie chce. Bę- dziemy musieli walczyć aby wydrzeć na boisku każdy punkt. Chciałbym abyśmy mieli radość z gry, grali ładny dla oka futbol i punktowali. Naszym celem jest na pewno także budowanie zespołu z myślą o przyszłości. Jak wygląda plan przygotowań do rundy wiosennej? Ile będzie sparingów? Trenujemy 4 razy w tygodniu na sztucznej nawierzchni na obiektach usteckiego OSiRu. Zaplanowaliśmy łącznie 7 sparingów. Graliśmy już z Gryfem Polanów, 25 stycznia gramy z drużyną z Czańca. # dni później rozegramy mecz kontrolny z Wieżą Postomino. W lutym zagramy jeszcze ze Sławą Sławno, Garbarnią Kępice, Gryfem II Słupsk i Doliną Speranda. Mam nadzieję i bardzo na to liczę, że będą to bardzo owocne sprawdziany. Czego zabrakło jesienią do większej zdobyczy punktowej?! Jesienią, zwłaszcza w pierwszej części rundy, zabrakło nam szczęścia. Mecze które powinniśmy wygrać jak np. w Bytowie, tylko zremisowaliśmy. Z Wierzyca przegraliśmy 2:3, chociaż wygrywaliśmy 2:0. Później brakowało nam boiskowego doświadczenia a z kadry wypadło kilku zawodników. To przełożyło się na słabsze wynik, które również odcisnęły swoje piętno na psychice zespołu. Mam nadzieję, że te problemu są już za nami. Zrobimy wszystko aby piłkarska wiosna w Ustce była ciekawa. Team Lębork rozpoczął rewanże od wygranej Jacek Wójcik jacek.wojdk@polskapress.pl FUTSAL. Poblisko dwumiesięcznej przerwie wznowiła rywalizację I liga. Zawodnicy Team Lębork rozpoczęli rewanżeod wygranej na wyjeździe. W przerwie w rozgrywkach w zespole z Lęborka doszło do sporych zmian kadrowych. Z końcem roku z zespołem pożegnali się Sergio Monteiro i Luis Filipe Peralta. Pierwszy z nich występował w zespole przez półtora roku, drugi od początku tego sezonu. W Team Lębork pojawiło się też sporo nowych twarzy. Z Zenitu Łęczyce dołączyli Krystian Czerwionka, Patiycjusz Gaffke i Łukasz Janowicz, z Poloneza Bobrowniki doszedł Marcin Staszczuk, jest także Maciej Wierzbowski, grający na dużych boiskach w Lwie Lębork. Ten ostatni był już kilka lat temu zawodnikiem TL. Na inaugurację rundy rewanżowej Team Lębork pokonał na wyjeździe BestDrwe Piła 5:1, remisując do przerwy 1:1. Wynik otworzył Łukasz Janowicz. Po przerwie na listę strzelców wpisywali się Władysław Tkaczenko, Andrij Jeliszew, Krzysztof Witkowski i Maciej Wierzbowski. Dzięki tej wygranej Team Lębork przesunął się o jedno miejsce w górę tabeli. W następnej kolejce podopieczni Wojciecha Pięty będą walczyć o punkty z czwartym w tabeli zespołem LZS Dragon Bojano, który pokonali na wyjeździe 11:6. 12. kolejka: Orlik Mosina - KS. Gniezno 4:1, We-Met Futsal Club Kamienica Królewska - LZS Dragon Bojano 6:4, TAF Toruń - Futsal Szczecin 0:5, AZS UG Gdańsk - Futsal Świecie 5:2, Bonito Helios Białystok - Fut-balo Białystok 2:7. 1.AZSUG Gdańsk 12 27 49-29 2.We-Met FC Kamienica Król.12 26 68-31 3.Futbalo Białystok 12 23 62-37 4.LZS Dragon Bojano 12 20 55-49 5.Futsal Świecie 12 19 44-42 6.KS Gniezno 12 17 50-48 ZFutsal Szczecin 12 16 55-46 8.Team Lębork 12 16 46-46 9.TAF Toruń 12 15 36-56 lO.Bonito Helios Białystok 12 11 33-44 ll.BestDrive Piła 12 6 34-59 12.0rlik Mosina 12 6 25-70