Region. Akcja z PGE Baltica. Uczniowie posprzątali plażę zachodnią w Ustce str. 5 Głos Środa 29.03.2023 Nr 74(4926) Nakład: 7.095 egz. Nie wolno lekceważyć tych objawów. Mogą grozić utratą wzroku - str. 9 Post przerywany obniża poziom glukozy we krwi - str. 11 STRONA ZDROWIA FOT. BOGUMIŁA RZECZKOWSKA Nauka. Odkryty został gen, którego mutacja powoduje nowotwór piersi str. 3 Region. Są pieniądze la remont budynków :aży pożarnej Cena 3,90 zł (w tym 8% VAT}";. sW. 4 W: www.c Region. Dół pełen plastikowych odpadów. Przedsiębiorca się tłumaczy str. 4 Nr ISSN 0137-9526 9 770137 952039 Nr indeksu 348-570 13 W KOMUNIKACJA NOWE INWESTYCJE DROGOWE NA TERENIE W< TWA POMORSKIEGO. CO PRZED NAMI Obwodnice odciążą ruch w miastach Prace przy budowie drugiego pasa obwodnicy Słupska Edyta Łosińska-Okoniewska, Grzegorz Hilarecki, Robert Gębuś, Bogumiła Rzeczkowska Region Połączenie trasy S6 od węzła Lę-bork-Wschód z ul. Gdańską w Lęborku to pierwszy, ale ważny krok do budowy obwodnicy wschodniej miasta. Równocześnie to jedna z kilku inwestycji, których celem jest rozbudowa i poprawa jakości połączeń drogowych na terenie województwa pomorskiego. Połączenie pozwoli odciążyć komunikacyjnie dzielnicę Lębork Wschód i przekieruje ruch z trasy S6 na drogę wojewódzką (DW) 214 do Łeby z ominięciem centrum miasta. Lęborski ratusz kilka miesięcy temu przygotował dla tej inwestycji Program Funkcjonalno-Użytkowy, a następnym krokiem ma być opracowanie ZRID-u, czyli zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. - Inwestycja mogłaby ruszyć pod koniec przyszłego roku i zostać zakończona do 2025 roku - mówi burmistrz Lęborka Witold Namyślak. - Ten zjazd byłby w przyszłości częścią obwodnicy wschodniej miasta. Obejmowałby budowę wiaduktu nad torami, mostu nad rzeką i ronda. Łącznie powstałby 680-metrowy odcinek drogi. Ma kosztować ok. 30 min zł, a jego budowę ma sfinansować urząd marszałkowski, z ewentualnym wsparciem miasta. Burmistrz dodaje jednak, że na ten cel jeszcze nie zostały zaplanowane pieniądze w budżetach samorządów. - Główny ciężar finansowania przedsięwzięcia będzie przypadał na koniec 2024 roku, potem 2025 rok i być może częściowo na 2026 rok, czyli tak, jak jest zaplanowane zakończenie budowy drogi S6 - mówi burmistrz Namyślak. - Główne płatności zaplanowano w 2025 roku. Jeśli uda nam się zdobyć pieniądze z innego źródła, to tę inwestycję wesprzemy, jeśli nie znajdziemy, to będzie to realizowane z budżetu woje- wództwa pomorskiego, jako fragment obwodnicy wschodniej. Jednak do budowy całej blisko dziesięciokilometrowej obwodnicy Lęborka, planowanej w ciągu DW 214, jeszcze daleko. Finansowanie budowy obwodnicy wschodniej przerasta na razie możliwości finansowe samorządów. - Są też inne możliwości. Być może uda się zrealizować to przedsięwzięcie w ramach prac przygotowawczych związanych z budową elektrowni jądrowej. Obwodnice buduje też rząd, są inne instytucje - wymienia Witold Namyślak, który podkreśla, że ważnym krokiem będzie budowa łącznika z ulicą Gdańską. -Jeśli uda nam się zbudować ten ważny fragment tej inwestycji, to go wykonajmy. Jako pierwszy etap budowy obwodnicy, najtrudniejszy i bardzo ważny dla miasta. Obwodnica Człuchowa znalazła się w rządowym planie budowy 100 obwodnic. Wyczekiwana od lat droga w ciągu dróg krajowych 22 i 25 w końcu ma realną szansę na powstanie. Kością niezgody jest jednak wybór wariantu przebiegu trasy. Pod uwagę brane są cztery warianty: Wio długości 19,1 km, WiA o długości 21 km, W2A o długości 23,7 km oraz W4 o długości 29 km. Rekomendację gdańskiej Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad otrzymał wariant Wi. Projekty zostały ocenione pod kątem czterech kryteriów: społecznego, ekonomicznego, przyrodniczego oraz techniczno-funkcjonalnego. Jednak rozczarowani są mieszkańcy Sieroczyna w gminie Człuchów. Rekomendowany wariant obwodnicy biegnie przez ich wieś. Ostateczna decyzja zapadnie do końca roku. Przez samo miasto Człuchów przebiegać będzie zaledwie około 10 procent planowanej obwodnicy (w zależności od wariantu). Większość drogi znajdować się będzie na terenie gminy wiejskiej Człuchów. Dlatego też w tej kwestii ważne jest stanowisko wójta Pawła Gibczyńskiego. - Skoro żaden z wariantów nie spełnia w stu procentach oczekiwań wszystkich mieszkańców, to ja się po prostu zdałem na opinię ekspertów i taką naprawdę szczegółową analizę. Przekonuje analiza, którą przedstawili projektanci - mówi Gib-czyński. Dodaje, że plusem jest poja- wienie się w dokumentach kolejnego elementu - obwodnicy Jaromierza, która ma być wykonana jako osobny projekt. W tej miejscowości, położonej wzdłuż DW 22, bardzo często dochodzi do wypadków. Włodarza martwi jednak koszt dodatkowego odcinka. Czterokilometrowa obwodnica Jaromierza ma kosztować 47 mln zł, a nie do końca wiadomo, czy gmina nie będzie musiała wyłożyć części pieniędzy z własnych środków. Koszt całości obwodnicy w najkrótszym wariancie może wynieść ok. 591 min zł, a w najdłuższym - 804 min zł. Budowa obwodnicy ma ruszyć w roku 2026, a zakończy się prawdopodobnie w roku 2029. Nie istnieje, wariant, który zadowoli wszystkich - włodarzy, mieszkańców miasta i gminy. Pozostaje mieć nadzieję, że cokolwiek zadecyduje DDKiA w Warszawie, na lokalnym gruncie będą wypracowane rozwiązania jak najlepsze dla każdego. Natomiast na obwodnicy Słupska rozpoczęte zostały prace ziemne przy budowie drugiej nitki tej drogi. Obwodnica jest drogą dwujezdniową tylko w obrębie węzłów, stąd ko- nieczność jej rozbudowy w ramach kompleksowej realizacji drogi ekspresowej S6 w województwie pomorskim. Zakres robót na obwodnicy obejmuje nie tylko budowę drugiej jezdni na trzech odcinkach międzywęzłowych. W ramach zamówienia zrealizowane ma być też poszerzenie jezdni południowej do wymaganej szerokości dziesięciu metrów i poprawa jej odwodnienia. Co kluczowe, wybudowane zostaną cztery obiekty mostowe. Największy i najważniejszy z nich to drugi most przez Słupię, który ma mieć ok. 147 m długości. Ponadto przybędzie ekranów akustycznych - wzdłuż trasy stanie ich dodatkowe 640 metrów. Koszt poszerzenia i rozbudowy obwodnicy to 128,4 min zł. Przypomnijmy, że oferta firmy Strabag na te prace była nie tylko najbardziej konkurencyjna spośród pozostałych dwóch oferentów, ale też dużo niższa niż kwota, którą na ten cel chciała przeznaczyć inwestor. Kalkulacje GDDKiA wskazywały na budżet rzędu 238 min zł. Obwodnica, jak i cała S6 ma zostać oddana do użytku do końca 2025 roku. Przypomnijmy, obwodnica Słupska została zbudowana w 2010 r. za 435 min zł. Natomiast do końca 2023 roku Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad planuje oddać do użytku drogę DW 21 między Słupskiem a Ustką. - Obecnie na rozbudowie drogi krajowej 21 jest budowane rondo we Włynkówku oraz przepusty pod drogą przed miejscowością Zimowiska - informuje Piotr Michalski z gdańskiego oddziału GDDKiA. -Prace przygotowawcze przy przebudowie mostu we Włynkówku już się rozpoczęły. Wykonawca czeka na poprawę pogody, by je kontynuować. W tym miejscu nie będzie mostu tymczasowego, ale obecny obiekt zostanie poszerzony i tym właśnie poszerzeniem będzie odbywał się ruch wahadłowy. ©® 2 • DRUGA STRONA Głos Dziennik Pomorza Środa, 29.03.2023 Jutro w Głosie: Pod paragrafem • Została słynnym szpiegiem PRL. Komunistom nie przeszkadzało, że była Niemką i pochodziła ze Śląska. Alice Kraffczyk AUTOPROMOCJA 0010711288 Zamów prenumeratę Głosu ($943401114 prenumerata.gdp@polskapress.pl prenumerata.gp24.pl KALENDARIUM 29 MARCA URODZILI SIĘ 1865 Gabriel Narutowicz, inżynier hydrotechnik, elektryk, wolno-mularz, profesor Politechniki w Zurychu, minister robót publicznych, minister spraw zagranicznych, pierwszy prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Został zastrzelony 16 grudnia 1922 roku przez zamachowca w czasie wizyty w warszawskiej galerii Zachęta. Urząd prezydenta pełnił zaledwie przez pięć dni. 1890 Harold Spencer Jones, angielski astronom, dyrektor obserwatorium w Greenwich. Wsławił się dokładnym wyliczeniem średniej odległości między Ziemią a Słońcem. 1943 Vangelis, właściwie Evangelos Papathanassiou, grecki twórca muzyki elektronicznej i muzyki filmowej, należący do grona najbardziej znanych kompozytorów na świede. W1982 roku otrzymał Oskara za muzykę do filmu „Rydwany ognia”. Współpracował też z Romanem Polańskim. 1963 Jerzy Kalibabka, przestępca uwodziciel, którego losy stały się motywem telewizyjnego se-rialu „Tulipan” z 1986 roku. Mężczyzna został skazany na 15 lat pozbawienia wolności i ponad milion starych złotych grzywny za uwodzenie i okradanie kobiet wypoczywających w nadmorskich i górskich kurortach. Pieniądze pozwoliły prowadzić mu wystawne żyde. Lista ofiar przestępcy obejmowała ponad200 nazwisk. ZMARLI 1937 Karol Szymanowski, kompozytor, twórca między innymi symfonii, opery „Król Roger” i „Haight” oraz baletu „Harnasie”. Ważne miejsce w dorobku artysty zajmują symfonie, pieśni oraz kompozycje smyczkowe i fortepianowe. Wjego muzyce odnaleźć można wiele nawiązań do podhalańskiego i kurpiowskiego folkloru. Inspirował się także muzyką renesansową i starożytną. 1963 Pola Gojawiczyńska, powie-śdopisarka, autorka książek: „Dziewczęta z Nowolipek”, „Ziemia Elżbiety”, „Rajska jabłoń”, „Stolica”. Była jedną z najpopularniejszych pisarek okresu międzywojennego. Sukces „Sukcesji” sukcesem klasyki Malwina Wapińska Rozmowa Z Tomaszem Stawiszyń-skim, filozofem i eseistą. Serial „Sukcesja” stał się w ostatnich latach jednym z największych fenomenów popkultury. Już sam tytuł, którego trudno nie skojarzyć z „Dynastią”, sugeruje, że to najbogatsi ludzie świata sprawują realną władzę absolutną w dzisiejszych realiach. Jak jednak myślisz - na ile d, którzy w obecnym świede pociągają za sznurki, wyglądają, zachowują się i myślą tak jak bohaterowie „Sukcesji’? Pytasz, czy to jest serial realistyczny?... „Sukcesja” wydaje mi się przede wszystkim serialem bardzo prawdziwym psychologicznie. I to jest, moim zdaniem, jego ogromna siła. Warto zauważyć, że mechanizmy psychologiczne w obrębie relaq'i rodzinnych są tu pokazane w sposób niebywale wnikliwy. Skądinąd, jest to psychologia zakorzeniona raczej w myśleniu tragików starożytnych, klasyce literatury i psychoanalizie, niż we współczesnej empirycznej, akademickiej psychologii. I bardzo dobrze. Wybory tragiczne? Między prawem a oddaniem ojcu? Między lojalnością wobec potężnego rodzica a rodzeństwa? No właśnie, bohaterów postawionych w podobnych sytuacjach co postacie z „Sukcesji” spotykamy i w greckiej mitologii, i w greckiej tragedii, i u Szekspira, i w końcu - w klasyce powieści, gdzie splątane ludzkie charaktery i relacje są również bardzo drobiazgowo prezentowane i analizowane. „Sukcesja” rozgrywa się więc w sferze archetypowych, uniwersalnych wzorców, które ubiera we współczesny kostium, a dokładniej rzecz biorąc, w kostium dzisiejszych półbogów, czyli bogaczy i gwiazd. Myśląc o Loganie Royu, miliarderze, który zbudował swoje imperium w branży medialnej (jego postać miałabyć luźno wzorowana na Ruperde Murdochu) trudno nie dostrzec archetypu wszechpotężnego Stawiszyński: - Świat bez miłości jest przerażający ojca-patriarchy. Od jego działań i decyzji zależą żyde i losy jego dzied, zwłaszcza trojga najmłodszych - Kendalla, Shiobhan i Romana. To jest właśnie jeden z najbardziej klasycznych archetypowych motywów. Walka, o to, żeby się zautonomizować wobec dominującego ojca, upodmiotowić względem potężnej, ograniczającej figury rodzicielskiej, która na różne sposoby próbuje utrzymać nad swoim potomstwem władzę: wikła, symbolicznie kastruje i nie pozwala się rozwijać. „Sukcesja” pokazuje uwikłanie w słynny Freudowski „romans rodzinny”? Tak, zresztą oprócz ojca istotna jest również figura matki, podobnie mroczna jak ojdec. To właśnie oscylacją pomiędzy matką, ojcem, a własnymi pragnieniami czy aspiracjami, zajmuje rodzeństwo Royów. Przy czym trudno właściwie powiedzieć czy to są faktycznie ich aspiracje i pragnienia, czy też raczej aspiracje i pragnienia ich rodziców, które oni przyjęli za własne, ale którym zarazem nie są w stanie sprostać. Znowu -klasyka. Jeśli chcemy mówić o psychoanalizie, musi pojawić się syn pragnący zdetronizować despotycznego ojca. W trzecim sezonie czyni to Kendall, naj -starszy syn Logana Roya z drugiego małżeństwa. Inie zdradzimy chyba wielkiej tajemnicy mówiąc, że od początku wydaje się zbyt słaby, by stanąć do tego pojedynku. Moglibyśmy dostrzec w nim współczesnego Hamleta? To jest - przynajmniej jak na razie - bohater tragiczny. Figura reprezentująca niemożność przekroczenia źródłowo wkomponowanych w życie ograniczeń i uwikłań; niemożność uwolnienia się - losu, który zdaje się przesądzony. Bohater jest z góry skazany na porażkę, choć na wszelkie sposoby próbuje jej uniknąć. Im większe są jednak jego wysiłki, tym bardziej dopada go przeznaczenie. Ale warto przyjrzeć się również postaciom drugoplanowym, które okazują się niezwykle charakterystycznymi typami ludzkimi. Wśród nich jest cała plejada osobowości, które w sposób trafiry i esencjalny wyrażają różne sposoby bycia w świede. Na przykład? Na przykład drobne cwaniaczki, którzy zawsze ustawiają się w odpowiedni sposób. Genialnym tego przykładem jest zięć Logana, Tom, człowiek całkowicie pozbawiony kręgosłupa, podporządkowany akurat tym, którym opłaca się podporządkować, wchodzący w małżeństwo dla materialnych korzyści, ale gotów do natychmiastowej zmiany frontu, jeśli tylko będzie to dla niego dogodne. Z sezonu na sezon widzimy, jak rosną jego ambicje i apetyt na władzę i pieniądze. Jest jeszcze Greg, ubogi krewny, czyli wnuk brata Logana Roya. Poznajemy w go w pierwszym sezonie, gdy pojawia się w szpitalu po tym, jak nestor rodu Royów przechodzi udar. Rodzeństwo traktuje go jak chłopca na posyłki. Żąda, by pojechał taksówką do rezydencji Logana. Nie przechodzi im nawet przez myśl, że kuzyn zwyczajnie wstydzi się przyznać, iż nie stać go ani na taksówkę, ani nawet na batonik w szpitalnej kafeterii. Czyjed-nak rola wiecznie znerwicowanego i zdezorientowanego Grega rzeczywiście ogranicza się wyłącznie do roli „pożytecznego idioty’? Kuzyn Greg rzeczywiście jest człowiekiem przede wszystkim pozbawionym kapitału finansowego i symbolicznego, który w mniejszym lub większym stopniu posiada reszta. Ale wraz z kolejnymi sezonami on też bardzo się zmienia. Jest postacią, która korzysta z emploi błazna, kogoś, kogo nie traktuje się poważnie, z kim w zasadzie nikt się nie liczy i wszyscy myślą, że można go w prosty sposób do czegoś użyć, a on będzie tego zupełnie nieświadomy. Ale Greg już na wczesnym etapie pokazuje, że wcale nie jest taki prosty, głupi i naiwny. W niebezpiecznej grze, w jaką wikła go Tom, ostatecznie okazuje się mieć przewagę. W gruncie rzeczy potrafi grać w sposób inteligentny i wyrachowany. Świadomie korzysta ze swojego wizerunku tego pozbawionego znaczenia i wpływów, trochę nierozgamiętego poczciwiny. To jest bardzo ciekawa i wielowymiarowa postać. Znamienne, że kiedy w Polsce w dobie wczesnego kapitalizmu oglądaliśmy „Dynastię”, widzieliśmy bogaczy, którzy spędzają czas w luksusowych limuzynach, na wystawnych przyjęciach lub popijających szampana przed basenem. Zazdrościliśmy im, choć chcieliśmy wierzyć, że i u nas kariera „od pucybuta do milionera” okaże się możliwa. Dziś, gdy mamy za sobą kryzysy gospodarcze, protesty pod hasłem „okupuj Wall Street” oraz kataklizmy ekologiczne i pande-miczne, oglądamy w „Sukcesji” ludzi, którzy zdają się nigdy nie spać, rzadko jadać i nie korzystać ze specjalnych rozrywek. Spędzają czas w ponurych szklanych wieżowcach, ubrani z klasą, lecz bez ekstrawagancji, a jedyne, czym się zajmują, to obmyślanie strate-gii biznesowych - z kim się sprzymierzyć, kogo wykorzystać do swoich celów. Przeciętny widz może ostatecznie dojść do wniosku: pó co komu pieniądze, skoro to wszystko musi zostać okupione bra-Idem wolności, autonomii i życia na własny rachunek. Nawiasem mówiąc, nawet pogoda w większości odcinków „Sukcesji” jest ponura, wietrzna i przygnębiająca (wbrew tytułowi innego popularnego serialu „Pogoda dla bogaczy”). Widzimy świat, jakby wyjęty z prac Johna J. Mearsheimera, amerykańskiego politologa, który stał się bardzo popularny w ciągu ostatniego roku. Jest on zwolennikiem tak zwanego „realizmu ofensywnego” W myśl tej koncepcji, polityka międzynarodowa jest tak naprawdę li tylko brutalną i cyniczną grą o dominację, a cała opowieść o prawach człowieka, demokracji, tolerancji i wartościach to jedynie przykrywka, pod którą ukrywa się te brutalne machinacje. W serialu „Sukcesja” obserwujemy to w mikro wymiarze. Rzeczywiście, wszyscy tutaj są na swój sposób wyrachowani. Wszyscy grają wyłącznie do własnej bramki. Nikt na nikogo nie może liczyć. Nawet jeżeli zawiązują się jakieś doraźne alianse, to wynikają one wyłącznie z kalkulacji i rozeznawania się, co jest w zgodzie z czyimś interesem, a co nie. To rzeczywiście jest brutalny i cyniczny świat, w którym brakuje głębokich więzi. Są deklaracje więzi, ale używane w pragmatyczny i cyniczny sposób. Twoje spostrzeżenie wydaje mi się trafne: świat, w którym nie ma miłości, nie ma bliskości, a istnieje tylko kalkulacja, jest przerażający. Ale, czy imperium Logana Roya nie jest przypadkiem skazane na upadek? Świat, w którym budował swoją fortunę i wpływy, był przecież zupełnie innym światem niż obecny. Przekazanie pałeczki młodszemu pokoleniu może być jedynym sensownym rozwiązaniem. Pytanie,czy dzieci Roya podołają temu zadaniu. Jak na razie to Logan ostatecznie za każdym razem stawia na swoim. Prawdą jest, że reprezentuje dawną epokę, także poprzez media telewizyjne, których jest właścicielem. To są media tradycyjne, które faktycznie odchodzą już do lamusa, niemniej jednak intuicja biznesowa Logana cały czas okazuje się bezbłędna, a on wciąż skutecznie utrzymuje się na szczycie. Ten ostatni sezon jest wielkim znakiem zapytania. Nie wiemy, kto pozostanie na placu boju i czy rodzeństwo zdoła utworzyć sojusz przeciwko ojcu. Niezależnie od przebiegu zdarzeń, trudno oczekiwać czyjegokolwiek odkupienia moralnego. „Sukcesja” jest brutalną i pozbawioną złudzeń diagnozą rzeczywistości, w której żyjemy. Liczą się tu wyłącznie pieniądze i władza, reszta to kwiatek do kożucha. ©® PAP Głos Dziennik Pomorza Środa, 29.03.2023 3 nasz REGION REGION Inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego w miejscowości Wojsk w powiecie bytowskim podczas kontroli ciężarowego da-fa stwierdzili, że kierowca od wyjazdu nie rejestrował czasu pracy przy użyciu karty kierowcy. Szofer tłumaczył, że chciał w ten sposób wydłużyć czas swojej jazdy, aby przejechać więcej kilometrów. Stracił prawo jazdy, został ukarany mandatem w wysokości 2000 złotych. ANG DYŻURNY GŁOSU Wojciech Lesner teł. 510 026 924 Na Czytelników „Głosu Po-morza" czekamy w redakcji | w Słupsku przy ul. H. Poboż-B nego 19 oraz pod adresem 2 poczty elektronicznej 2 alarm@gp24.pl ZDROWIE w POLSCE JEST OK. 25 TYS. KOBIET Z MUTACJĄ GENU ATRIP POWODUJĄCĄ NOWOTWÓR PIERSI Rak czai się w naszych genach Leszek Wójcik Szczecin Jest jeszcze jeden gen, którego mutacja powoduje nowotwór piersi. Odkrył to międzynarodowy zespół badawczy kierowany przez szczecińskiego naukowca, prof. Cezarego Cybulskiego. Do stwierdzenia, kto jest narażony na chorobę, wystarczy prosty test Autorami sukcesu są naukowcy z Polski i Kanady. Odkryli nowy gen, którego muta-cje powodują wysokie ryzyko raka piersi - zmiany zachodzące w tym genie zwiększają ryzyko zachorowania nawet dwukrotnie. Odkrycie genu ATRIP sprawi, że dużo łatwiej teraz będzie zdiagnozować raka piersi. Łatwiej też będzie go leczyć. - Po prostu będzie możliwe wprowadzenie leczenia celowego - tłumaczy prof. Cezary Cybulski, genetyk z Zakładu Genetyki i Patomorfologu Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie. - Dzięki temu leczenie będzie skuteczniejsze. Prof. Cybulski podkreśla, że w przypadku tego nowotworu niezwykle ważna jest profilaktyka, która obniża ryzyko zachorowania. Takie właściwości ma też karmienie piersią. Nasz rozmówca zapewnia, że jeszcze w tym roku, podczas badań diagnostycznych, pacjentki będą mogły sprawdzić, czy są nosicielkami zmutowa- nego genu. W przypadku wyniku dodatniego zalecenia obejmą m.in. częstsze badania i mammografię już od 35. roku życia. Ponieważ rak u kobiet z mutacją ATRIP posiada upośledzoną naprawę DNA, naukowcy z PUM spodziewają się, że będą dobrze odpowiadać na leczenie chemioterapią. Odkrycie nowego genu było możliwe dzięki identyfikacji powtarzalnej mutacji ATRIP whomogennej, czyli jednorodnej genetycznie populacji polskiej. Badanie obejmowało 16 tys. chorych z rakiem piersi oraz 9000 zdrowych kobiet. Wyniki naukowców sugerują, że u Polek, u których występują różne patogenne mutacje ATRIP, zachodzi zwiększone dwukrotnie ryzyko zachorowania na raka piersi i wynosi ono 20 proc. Możliwość zachorowania zwiększa się jeszcze bar- dziej, jeśli na raka piersi chorowały już wcześniej osoby spokrewnione - wtedy ryzyko wzrasta nawet do 30 proc. Liczbę nosicielek mutacji genu ATRIP w Polsce szacuje się na około 25 tys. Wykrycie powtarzalnej (założycielskiej) mutacji ATRIP w Polsce umożliwia zastosowanie prostego i taniego testu na wykrywanie tej zmiany. Test ten może być dodany do tego wykrywającego około 10 proc. przypadków raka piersi u Polek, przez badanie panelu kilkunastu powtarzalnych mutacji genów BRCAl, BRCA2, CHEK2, PALB2, NBN, RECQL w Polsce. Czułość takiego testu w wykrywaniu mutacji wynosi w Polsce ponad 80 procent. - Przeanalizowaliśmy bio-bank Wielkiej Brytanii (450 tys. osób). Stwierdziliśmy m.in., że obecność kilkunastu różnych patogennych mutacji ATRIP zwiększa ponadtrzykrotnie ryzyko raka piersi w Wielkiej Brytanii - twierdzi prof. Cybulski. -Występowanie mutacji ATRIP na Wyspach sugeruje, że najprawdopodobniej są one przyczyną raka piersi także w wielu innych grupach etnicznych naświecie. Przypomnijmy, że testy na mutacje założycielskie stwarzają możliwość taniej i szybkiej diagnostyki wysokiego ryzyka nowotworów w Polsce. Powinny być wykonywane w pierwszej linii diagnozowania dziedzicznej predyspozycji do raka piersi. Nowy gen odkryli naukowcy z Polski i Kanady. Zespołem, który prowadził badania, kierowali dwaj badacze: prof. Cezary Cybulski oraz Mohammad Akbari z Uniwersytetu w Toronto. Zespół pracował w oparciu o projekt Narodowego Centrum Nauki, realizowany w Zakładzie Genetyki i Patomorfologu PUM we współpracy z Women’s College Research Institute uniwersytetu w Toronto. Wyniki badań polskich i kanadyjskich naukowców zostały opublikowane w prestiżowym magazynie „American Journal of Human Genetics” w 2023 roku. ©® Wnioski na renowację zabytków. Odnowione będą dwa pałace Andrzej Gurba Region / Powiat bytowski zamierza złożyć dwa wnioski o dotacje w ramach Rządowego Programu Odbudowy Zabytków. Chodzi o pałac wTursku-obecną siedzibę SOSW oraz o budynek DPS w Parchowie. Termin na złożenie wniosków mija 31 marca (kilka razy był przedłużany). Każdy samorząd (gminy, powiaty, województwa) może zgłosić do 10 wniosków o dotacje. Dofinansowanie to 98 procent kosztów projektu. - W budynku w Tursku chcielibyśmy poddać renowacji drzwi, drewniane schody oraz boazerię. A jeśli to nie bę- dzie możliwe, to dokonać ich lacji przeciwpożarowej oraz wymiany. Poza tym, piano- oświetlenia ewakuacyjnego -wany zakres prac obejmuje informuje Roman Ramion, wi-jeszcze m.in. wykonanie insta- cestarosta bytowski. Pałac w Tursku Pałac w Tursku, w którym obecnie znajduje się Specjalny OśrodekSzkolno-Wychowawczy został zbudowany na przełomie XVIII i XIX wieku przez rodzinę von Zitzzewitzów. Natomiast z XIX wieku pochodzi pałacwParchowie,wktó-rym znajduje się Dom Pomocy Społecznej prowadzony przez Zgromadzenie Sióstr Benedyktynek Samarytanek Krzyża Chrystusowego. Tego obiektu dotyczy drugi wniosekorządową dotację, który ma złożyć powiat. Zakres prac obejmuje m.in. ro-boty zabezpieczające budy-| nek przed wilgocią, likwidację 2 barier architektonicznych g oraz prace konserwatorskie ma-< jącenaceluzachowanieelemen-2 tów historycznych. ©® REKLAMA__________________________________________________________________________________0010777992 OGŁOSZENIE WÓJTA GMINY KOBYLNICA o wyłożeniu do publicznego wglądu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wraz z prognozą oddziaływania na środowisko Na podstawie art. 17 pkt 9 i 11 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 503 z późn. zm.) oraz Uchwały nr LIII/483/2022 Rady Gminy Kobylnica z dnia 11 sierpnia 2022 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębów Kwakowo i Luleminko-Maszkowo w gminie Kobylnica zawiadamiam o wyłożeniu do publicznego wglądu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębów Kwakowo i Luleminko--Maszkowo w gminie Kobylnica, wraz z prognozą oddziaływania na środowisko, w dniach od 6 kwietnia 2023 r. do 2 maja 2023 r. w siedzibie Urzędu Gminy Kobylnica, ul. Główna 20.76-251 Kobylnica, w godzinach urzędowania oraz na stronie BIP Urzędu Gminy Kobylnica (https://bip.kobylnica.pl/) w zakładce: Planowanie przestrzenne. Dyskusja publiczna nad przyjętymi w projekcie planu miejscowego rozwiązaniami odbędzie się w formie spotkania w siedzibie Urzędu Gminy Kobylnica w sali konferencyjnej w dniu 17 kwietnia 2023 r. o godz. 15.30. Zgodnie z art. 8c i 18 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 503 z późn. zm.), każdy, kto kwestionuje ustalenia przyjęte w projekcie planu miejscowego, może wnieść uwagi w formie pisemnej na adres Urzędu Gminy Kobylnica lub elektronicznej na adres: kobylnica@kobylnica.pl lub adres skrzynki ePUAP: /59r47dodbr/skrytka. Uwaga musi zawierać imię i nazwisko i adres zamieszkania albo nazwę i adres siedziby. Jednocześnie informuję, że zgodnie z art. 46 pkt 1 oraz art. 54 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1029 z późn. zm.), w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, w miejscu i czasie wyłożenia projektu w/w planu miejscowego do publicznego wglądu można zapoznać się z niezbędną dokumentacją sprawy, tj. projektem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, prognozą oddziaływania na środowisko do tego planu, opinią Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Słupsku oraz opinią Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku. Zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1029 z późn. zm.), osoby fizyczne i prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej mogą wnosić uwagi i wnioski do dokumentacji dot. strategicznej oceny oddziaływania na środowisko: - w formie pisemnej, - ustnie do protokołu w Urzędzie Gminy Kobylnica w godzinach urzędowania, - za pomocą środków komunikacji elektronicznej, tj. poczty elektronicznej na adres: kobylnica@kobylnica.pl lub adres skrzynki ePUAP: /59r47dodbr/skrytka. Uwagi do projektu planu oraz wniosku i uwagi w postępowaniu w sprawie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko należy złożyć w nieprzekraczalnym terminie do dnia 16 maja 2023 r. Uwagi i wnioski złożone po upływie wyżej podanego terminu pozostaną bez rozpatrzenia, Uwagi do projektu planu oraz wnioski i uwagi w postępowaniu w sprawie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko będą rozpatrywane przez Wójta Gminy Kobylnica w terminie 21 dni od dnia upływu terminu ich składania. 4 • WYDARZENIA Głos Dziennik Pomorza Środa, 29.03.2023 Przedsiębiorca tłumaczy, że nie chciał, by śmieci wiatr, więc... wrzucił plastiki do głębokiej dziury Sylwia Lis Region Odpady z tworzyw sztucznych z pięciu ciężarowych naczep trafiły wprost do wykopu o głębokości pięciu metrów. Proceder ujawnili mieszkańcy Dąbrówki koło Bytowa. Poinformowali o tym policję i inspekcję środowiska. Według relacji jednego z mieszkańców Dąbrówki doły, do których trafiły odpady, zostały wykopane na terenie firmy działającej w obiektach dawnego PGR-u. Zgłoszenie w tej sprawie trafiło do Komendy Powiatowej Policji wBytowie. - Na wskazaną posesję natychmiast skierowani zostali policjanci, którzy zabezpieczyli miejsce do czasu przyjazdu grupy dochodzeniowo-śledczej - informuje „Głos” mł. asp. Damian Chamier Gliszczyński z bytowskiego policji. - Funkcjonariusze przesłuchali osoby, wykonali oględziny miejsca, a technik kryminalistyki wykonał dokumentację fotograficzną. Śledczy na miejscu współpracowali z pracownikami Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska (WIOŚ) z delegatury w Słupsku. Inspektorzy WTOŚ potwierdzają, że w Dąbrówce miało dojść do zakopywania plastikowych odpadów. Plastikowe odpady trafiły do głębokiego na pięć metrów dołu - Odpady tworzyw sztucznych z pięciu naczep ciężarówek zostały wrzucone do wcześniej przygotowanego wykopu o głębokości pięciu metrów. Trwają czynności kontrolne, stąd, ze względu na podejmowane działania w sprawie, o ich wynikach, łącznie z ewentualnymi sankcjami karnymi, możemy poinformować po zakończeniu kontroli - mówi dr inż. Edyta Witka-Jeżewska, pomorski wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Mieszkańcy Dąbrówki już od jakiegoś czasu z niepokojem obserwowali teren po byłym państwowym gospodarstwie rolnym. - Sygnalizowali, że coś niedobrego tam się dzieje, bo często nad zakładem był widoczny gęsty dym - mówi Katarzyna Meger, sołtys Dąbrówki. - Według jednego z mieszkańców na terenie tej posesji palone były odpady. Pomorski inspektor ochrony środowiska potwierdza przypuszczenia mieszkańców. - Na wskazanym terenie prowadziliśmy wcześniej czynności w związku z termicznym przetwarzaniem odpadów - twierdzi dr inż. Edyta Witka-Jeżewska. W tej sprawie trwa postępowanie w celu wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Może ona wynieść do miliona złotych. Oskarżeniom zaprzecza prezes zarządu firmy, która zajmuje się w Dąbrówce produkcją elementów stalowych i która mieści się na terenie byłego PGR. - Osoba, która weszła na teren prywatnej własności źle przedstawiła fakty - mówi mężczyzna. - Zrobiła to celowo. Jestem młodym przedsiębiorcą i co chwilę ktoś rzuca mi kłody pod nogi. Każdy w Dąbrówce ma bałagan na podwórku, ale tylko do mnie zostali wezwani inspektorzy. Przedsiębiorca zaprzecza, aby na terenie jego firmy były palone i zakopywane plastikowe odpady. - Te śmieci dostałem w spadku po wcześniejszym właścicielu, który z plastiku wykonywał komponent do paliw - mówi. - W jednym z budynków wykonuję remont. Okazało się, że w zamurowanym pomieszczeniu były ukryte odpady plastikowe. Na czas remontu postanowiłem zabezpieczyć te śmieci, wykopaliśmy dół, aby wiatr nie roznosił ich po okolicy. Dodaje, że zamierzał zgodnie z prawem zutylizować odpady, ale w tej chwili go na to nie stać. - Ten dół to miało być tymczasowe rozwiązanie - podkreśla przedsiębiorca. Takie tłumaczenie nie przekonuje Katarzyny Meger: -Hałdy śmieci były widoczne już z ulicy, nigdzie nie były ukryte. Tym, co wydarzyło się w Dąbrówce, zaskoczony jest Witold Cyba, wójt Borzytucho-mia, gminy, na której terenie leży ta wieś. - Gdy od mieszkańców Dąbrówki usłyszałem o zakopywaniu odpadów aż szczęka mi opadła - mówi. - To się w głowie nie mieści. Nikt, kto ma odrobinę świadomości ekologicznej, takich rzeczy nie robi. Gmina czeka na oficjalne stanowisko i efekty kontroli WIOŚ. Pozostaje jeszcze kwestia uprzątnięcia i utylizacji odpa- rozwiał dów. Najistotniejsze jest ustalenie ich właściciela. Decyzję 0 nakazie usunięcia wydaje wójt danej gminy, a w przypadku, gdy nie udaje się ustalić właściciela śmieci, domniemanym staje się właściciel nieruchomości, na której zostało znalezione składowisko odpadów. To nie jedyna sytuacja, kiedy na Pomorzu interweniował ostatnio WIOŚ. Np. przedsiębiorca z powiatu kartuskiego bez zezwolenia magazynował pojazdy wycofane z eksploatacji. Na terenie kolejnych czterech działek zgromadził ich około 700. Nie miał na to zezwolenia. Inspektorzy stwierdzili też, że również bez zezwolenia zbierał odpady: tworzywa sztuczne, pianki 1 gumy oraz zużyte opony. WIOŚ nałożył na niego mandat i wszczął postępowanie administracyjne. Grozi mu kara nawet 3 min zł. Z kolei w Luzinie w powiecie wejherowskim WIOŚ nałożył na jedną z działających tam firm karę w wysokości miliona złotych. W sprawie zatrzymani zostali dwaj mężczyźni. - Wylewali do gleby rozpuszczalniki z 26 plastikowych beczek o pojemności około 120 litrów każda - poinformowała asp. sztab. Anetta Potrykus z Komendy Powiatowej Policji w Wejherowie. Za popełnione przestępstwo może im grozić nawet pięć lat więzienia. ©® Są pieniądze na remont budynków straży pożarnej Andrzej Gurba Region W tym roku ma ruszyć remont obiektów na terenie jednostek w Bytowie i Miastku. Wojewoda pomorski przekazał na to 1,4 min zł. To pierwsza transza. W kolejnych dwóch latach strażacy otrzymają jeszcze nieco ponad 4.6 min zŁ Tegoroczne dofinansowanie jest przeznaczone na projekt oraz pierwsze prace przy przebudowie budynków warszta-towo-magazynowych w obu jednostkach. W Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Bytowie w ciągu trzech lat prace będą kosztować ok. 3,8 min zł, a w Jednostce Ratowniczo-Gaśniczej w Miastku - ok. 950 tys. zł. Dla JR-G w Miastku dodatkowe pieniądze będą jeszcze w 2024 roku - na re- Budynek główny Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej w Miastku mont strażackiej sali gimnastycznej. - Ogłosiliśmy zapytanie ofertowe na wykonanie dokumentacji projektowej na przebudowę budynków warszta-towo-magazynowych komendy w Bytowie, niezbędnej do uzyskania pozwolenia na użytkowanie modernizowanych obiektów. Termin na jej wykonanie to sierpień tego roku. Następnym etapem, po wykonaniu dokumentacji projektowej, będzie wyłonienie wykonawcy robót budowlanych w drodze przetargu - mówi Fryderyk Mach, zastępca komendanta powiatowego Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej wBytowie. Budynek warsztatowo-ma-gazynowy w Bytowie ze względu na jego stan obecnie praktycznie nie jest wykorzystywany. Po remoncie ma spełniać funkcje garażowo-magazy-nowe. Tutaj przechowywany będzie sprzęt do ratowniczych < działań chemicznych, sprzęt 1 do ochrony dróg oddechowych, s Będzie także miejsce na stra-g żacką ręczną myjnię oraz na gali raż dla autocysterny, która za ja- 2 kiś czas ma trafić do jednostki. W Miastku remontowane będą pomieszczenia, które znajdują się za głównym garażowym budynkiem. J\i też będzie magazyn na sprzęt strażacki, pomieszczenie do dekontami-nacji sprzętu oraz na myjnię. - Poza tym przewidujemy stworzenie pomieszczenia socjalnego dla strażaków - informuje Dariusz Dwulit, dowódca Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej w Miastku. ©® 0010778858 Naszemu koledze Leszkowi Flor wyrazy głębokiego współczucia z powodu śmierci Taty składa Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Słupska i pracownicy PINB 0010779043 Z głębokim żalem zawiadamiamy, że 26 marca 2023 r. odeszła w wieku 85 lat śtp Sabina Szczechowicz Ceremonia pogrzebowa odbędzie się 30 marca 2023 r. na Starym Cmentarzu 0 godz. 12.10. Msza odprawiona zostanie w dniu pogrzebu 0 godz. 7.30 w kościele Mariackim. Rodzina 0010778447 Z głębokim żalem zawiadamiamy, że 26 marca 2023 roku odeszła nasza najukochańsza Mamusia, Babcia i Prababcia śtp Irena Grygiel Ceremonia pogrzebowa odbędzie się 31 marca 2023 r. na Starym Cmentarzu w Słupsku. Wystawienie w kaplicy 0 godz. 11.20, wyprowadzenie 0 godz. 11.50. Pogrążona w smutku Rodzina Głos Dziennik Pomorza Środa, 29.03.2023 MOŻE NASZE MORZE • 5 Zależy im na tym, co będzie w przyszłości, więc posprzątali plażę zachodnią w Ustce Wspólna akcja ZSOiT i PGE Baltica sprzątania plaży i lasu w Ustce Bogumiła Rzeczkowska Wybrzeże Mimo wiatru i zimna uczniowie z Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Technicznych w Ustce zrobili porządek nad Bałtykiem i w nadmorskim lesie. To akcja ze spółką PGE Baltica. Butelki, zwłaszcza „małpki”, puszki, pety, jednorazowe kubki, buty, kawałek zardzewiałego żelastwa pewnie jeszcze z wojny i ogromną opona -takie mało ekologiczne łupy można było znaleźć na plaży zachodniej i w lesie. Najwięcej w okolicy ulicy Na Wydmie. Dlaczego ludzie zaśmiecają plażę i las? Na to pytanie w Ustce od wielu lat nie ma odpowiedzi. Młodzież uzbierała pełne worki resztek pozostawionych przez spacerowiczów. Poniedziałkowe sprzątanie to pierwsza wspólna akcja ZSOiT z PGE Baltica. Spółka nie tylko buduje turbiny wiatrowe na morzu i bazę serwisową w porcie, współpracuje ze szkołą w zakresie edukacji, ale włączyła się do działań ekologicznych, wspiera program Zielona Ustka, a od teraz organizuje akcje sprzątania. - Kiedy podpisywaliśmy umowę o współpracy z PGE Baltica, to myśleliśmy tylko 0 współpracy w wymiarze kształcenia, czyli klasa technik-mechanik, morskie farmy wiatrowe. Tymczasem spółka wprowadziła do nas fantastyczną zieloną zmianę. Szkoła ożyła ekologicznie. Sporo się działo, ale teraz dzieje się podwójnie. I ta akcja, to nasze toczenie wielkiej opony i to zbieranie śmieci po gościach lasów 1 plaż pokazuje, że zależy nam na tym, co jest tu i teraz, ale przede wszystkim na tym, co będzie kiedyś. Chcemy uczniów zaangażować w to myślenie. W akcji zorganizowanej z okazji Światowego Dnia Wody i Dnia Ochrony Morza Bałtyckiego wzięło udział około 70 uczniów. Pomagali im pracownicy spółki PGE Baltica. Z pożytecznej lekcji uczniowie byli bardzo zadowoleni. Tym bardziej że nawet pogoda ich nie powstrzymała. - Poprzez budowę tutaj bazy serwisowej dla morskich farm wiatrowych, wiążemy się z Ustką na wiele lat i chcemy angażować się w lokalne inicjatywy - mówi Marcin Poznań, rzecznik prasowy PGE Baltica. - Rok temu rozpoczęliśmy współpracę z Zespołem Szkół Ogólnokształcących i Technicznych. Nasi specjaliści przyjeżdżają do uczniów na lekcje, opowiadają o morskich far- mach wiatrowych. Tym razem chcieliśmy wyciągnąć młodzież z klas, by przed rozpoczęciem sezonu wspólnie posprzątać plażę i tereny leśne. Takich wspólnych akcji ze szkołą będzie więcej w zakresie rozwijania profilowanej klasy technik- mechanik, której jako spółka patronujemy. Dofinansujemy wyposażenie pracowni technicznej. Mam nadzieję, że sprzątanie usteckiej plaży i terenów leśnych, mimo niesprzyjającej pogody, było dla wszystkich ciekawym doświadcze- niem, a dla uczniów lekcją zupełnie inną niż zwykłe zajęcia. Po pracy na świeżym powietrzu uczniowie w szkolnej auli obejrzeli prezentację na temat badań środowiskowych poprzedzających budowę morskich farm wiatrowych. ©® Zostań prenumeratorem! Oszczędzasz 53 zł c Gazetę dostarczymy Prenumerata na 3 miesiqce za 50 zł miesięcznie codziennie do Twojego domu, biura, tam gdzie chcesz ! 0010731634 zamów: O 94 3401114 od poniedziałku do piqtku w godz. 9:00-15:00 © emaih prenumerata.gdp@polskapress.pl Oferta tylko dla nowych prenumeratorów * średnia oszczędność miesięczna w porównaniu do cen w kiosku w 2023r. 6 Głos Dziennik Pomorza Środa, 29.03.2023 POLSKA i ŚWIAT JEROZOLIMA » Prezydent Izraela Icchak Herzog uznał poniedziałkową decyzję rządu o wstrzymaniu prac nad kontrowersyjną reformą sądownictwa za właściwą i zaprosił do szczerego i odpowiedzialnego dialogu, by szybko „uspokoić nastroje i przygasić płomienie" - podał portal Times of Israel. - Wzywam do poważnych rozmów, by wydobyć nasz ukochany Izrael z głębokiego kryzysu - powiedział Herzog. | PAP Decyzja o wstrzymaniu reformy sądownictwa jest właściwa. Używam do poważnych rozmów Icchak Herzog, prezydent Izraela KRÓTKO WARSZAWA . Duda na czele rankingu zaufania Prezydent Andrzej Duda, szef MON Mariusz Błaszczak i premier Mateusz Morawiedd to liderzy rankingu zaufania w marcu - wynika z sondażu CBOS. Z największą nieufnością spotykają się szef PO Donald Tusk, prezes PiS Jarosław Kaczyński oraz minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro. Zaufanie do prezydenta RP deklaruje 60 proc. badanych (o 4 pkt procentowe więcej niż miesiąc temu). Drugie miejsca zajmuje, tak samo jak w lutym, wicepremier, szef MON Mariusz Błaszczak, któ- remu w marcu ufa 44 proc. (wzrost o 2 pkt proc.). Na trzecim miejscu w rankingu zaufania znalazł się premier Mateusz Morawiedd, któremu ufa 43 proc. badanych (wzrost o 2 pkt proc.). Jeśli chodzi o lidera rankingu nieufhośd, to przewodzi w nim Donald Tusk, któremu nie ufa 58 proc. ankietowanych (wzrost o 2 punkty proc.). Jarosławowi Kaczyńskiemu nie ufa 51 proc. badanych, a Zbigniewowi Ziobrze 50 proc. respondentów. Oprać. Adam Kielar | PAP KOSMOS Przełomowe odkrycie na Księżycu Chińska sonda Chang’e 5 potwierdziła, że w księżycowej glebie znajdują się ogromne ilości wody. Ten życiodajny surowiec jest uwięziony w kryształowych koralikach. Oszacowano, że całkowita ilość wody, zmagazynowana w ten sposób na Księżycu, wynosi aż ok. 270 miliardów ton. WARSZAWA Święta będą oszczędne Zdecydowana większość Polaków zamierza oszczędzać -podczas Świąt Wielkanocnych. Plany takie ma aż 70 proc. z nas, co pokazuje, że skutki inflacji są odczuwane przez gospodarstwa domowe. Zdecydowana większość wskazuje 200 zł jako górną granicę, którą jest gotowa przeznaczyć na zakupy dla jednej osoby. Najwięcej konsumentów przewidujedędawświątecz-nym budżecie w zakresie od 15 do 20 procent względem zeszłorocznych zakupów. - Z kolei w porównaniu do ubiegłego roku najbardziej urosła grupa rodaków deklarujących przedział od 30 do 40 proc. - wskazuje „Rzeczpospolita”. Oprać. Mateusz Zbroja | PAP Premier w Rumunii: Wspólnie zabiegajmy o nasze interesy - W Rumunii widzę wielkiego sojusznika Polski w walce o nasze wspólne interesy - mówił premier Morawiecki Mateusz Zbroja Bukareszt -Powinniśmy wspólnie za-biegaćonasze interesy wUnii Europejskiej-powiedział premier Mateusz Morawiecki podczas ceremonii otwarcia rumuńsko-polskiego forum biznesowego w Bukareszcie. - Bardzo dziękuję za to zaproszenie na spotkanie polskiego i rumuńskiego biznesu, bo jeszcze kilka lat temu ta oś współpracy północ-południe mogła się wydawać czymś wątpliwym i była jedynie możliwością. Dzisiaj jest koniecznością we wszystkich wymiarach - powiedział premier Mateusz Morawiecki podczas ceremonii otwarcia rumuńsko-polskiego fofum biznesowego w Bukareszcie. Jak zaznaczył, Polsce zależy na wzmocnieniu współpracy gospodarczej, a Via Carpatia, która połączy północ z południem, ułatwi to zadanie. - Kładziemy silny nacisk na rozwój infrastruktury w układzie północ-południe. Via Carpatia to droga kolejowa i samochodowa, która połączy północ z południem. Dzięki temu chcemy wzmocnić współpracę gospodarczą - powiedział Mateusz Morawiedd. Premier podkreślił, że agresja Rosji na Ukrainę wzmacnia rolę regionu, w którym żyjemy. - Widzimy, jak wraz z agresją Rosji na Ukrainę rośnie rola naszego regionu, dlatego głęboko wierzę, że w tym trójkącie między Ukrainą, Rumunią i Polską będzie można budować naprawdę istotne plany strategiczne na przyszłość, które będą bardzo ambitne - podkreślił szef polskiego rządu. Zauważył również, że Polska i Rumunia powinny wspólnie zabiegać, aby ukraińskie zboże wyjeżdżało z tych państw. Mateusz Morawiecki zwrócił również uwagę na rolę Polski i Rumunii w Unii Europejskiej. Zaznaczył, że „nie mo- żemy patrzeć na UE jak na tych, którzy zawsze przywożą najlepsze rozwiązania w walizce do Polski i Rumunii”, a nasze państwa powinny wspólnie realizować swoje interesy w Brukseli. - Przez lata nasze państwa były często rozgrywane przez silniejszych tego świata. Trzeba zdać sobie z tego sprawę, że pierwsze naiwne lata transformacji były jednocześnie latami, kiedy zostaliśmy wykorzystani dla własnych celów Europy Zachodniej. Z Polski i Rumunii wyjechały wtedy miliony ludzi, którzy teraz po raz pierwszy w historii wracają do Polski - powiedział Mateusz Morawiecki. - Wojna w Ukrainie to wielkie wyzwanie w zakresie bezpieczeństwa. Chcę podziękować panu premierowi i rządowi rumuńskiemu za to, że wspólnie realizujemy to, co leży w najlepszym interesie strategicznym Polski i Rumunii. Trudno mi sobie wyobrazić dzisiaj lepszego partnera - dodał. - W Rumunii widzę wielkiego sojusznika Polski w skutecznej walce o nasze wspólne interesy - oświadczył premier RP. - Bardzo się cieszę, że te pierwsze 25 lat, gdzie za bar- 2 dzo ze sobą konkurowaliśmy - o kapitał, względy innych, jak najlepszą politykę gospodarczą, względy bezpieczeństwa - że ta polityka pierwszych 25 lat po transformacji została zastąpiona dzisiaj polityką współpracy. Oby tak już zostało - mówił. - Oczywiście, do pewnego stopnia konkurujemy, ale przede wszystkim powinniśmy współpracować, bo nasze interesy są w 97 procentach wspólne. W UE dużo więcej osiągniemy, jeśli będziemy działać razem, razem walczyć o nasze interesy gospodarcze, rozwój infrastruktury północ--południe - przekonywał premier Morawiecki. PAP Wołodymyr Zełenski przyjedzie do Polski? „Myślę, że w niedługim czasie taka wizyta może się odbyć” Oprać. Adam Kielar Warszawa - Myślę, że w niedługim czasie może odbyć się wizyta prezydenta Ukrainy Woło-dymyra Żeleńskiego w Warszawie - powiedział wiceminister spraw zagranicznych Paweł Jabłoński. Wiceszef MSZ Paweł Jabłoński we wtorek w Radiu Wnet został zapytany o możliwość wizyty prezydenta Ukrainy Wo- łodymyra Żeleńskiego w Warszawie. - Myślę, że to nastąpi w niedługim czasie, ale nie uprzedzajmy faktów. Tej wizyty z pewnością nie będziemy zapowiadać, tak jak to się zwykle dzieje przy wizytach innych głów państw. W przypadku prezydenta Żeleńskiego takiej zapowiedzi nie będzie ze względów bezpieczeństwa - powiedział wiceminister. Jak podkreślił, cały czas trwająbardzo intensywne kon- takty między przywódcami Polski i Ukrainy. Wiceszef MSZ dodał, że cały czas trwa bardzo intensywna dyskusja na temat przyszłości Ukrainy i jej odbudowy po wojnie - tak z udziałem władz Polski i Ukrainy, jak również z udziałem organizacji międzynarodowych czy instytucji finansowych, jak Bank Światowy, Międzynarodowy Fundusz Walutowy czy Grupa G7. - Te rozmowy się toczą. Na razie można powiedzieć, że one są teoretyczne, ale są bardzo ważne. Tworzony jest pewien system, w oparciu o który będzie funkcjonował ten mechanizm nazywany czasem planem Marshalla dla Ukrainy - zaznaczył Jabłoński. Pytany, czy do udziału w odbudowie Ukrainy przygotowywane są polskie firmy, wiceszef MSZ odparł, że polskie przedsiębiorstwa są bardzo zainteresowane udziałem w tym procesie. PAP Głos Dziennik Pomorza Środa, 29.03.2023 ARTYKUŁ REKLAMOWY • 7 REKLAMA 0810752220 Przez ból ciężko Ci się poruszać? To Ci pomoże! Środek zakonników szpitalnych pomaga przynieść ulgę stawom w ekspresowym czasie! Stawia na nogi nawet w beznadziejnych przypadkach. W fjT* «DAMASCO JORDAN Wyjątkowa formuła, stworzona przez ojca Alberta z Jerozolimy, może uratować od zaawansowanego bólu kolan, pleców, barków i łokci. Niezastąpiona przy kontuzjach, skuteczna na zwyrodnienia - silna mikstura w kapsułkach skutecznie wspiera stawy, mięśnie i ścięgna nawet w beznadziejnych przypadkach. Chcesz odzyskać sprawność na dobre? To Twoja szansa. Tylko teraz możesz wypróbować ten niezwykły preparat ZA DARMO*. I PRZETESTUJ ( 1 \ PRODUKT ZA l J ZŁ!* ; Metoda, która wspiera zmniejszenie bólu w błyskawicznym tempie Wspaniała nowina: po 108 latach odtworzono recepturę niezwykłej formuły, która zdaniem ekspertów, może działać niezwykle skutecznie i szybko, wesprzeć kręgosłup i poprawić sprawność w rękach oraz w nogach. Wyjątkowy preparat na stawy, stworzony przez szpitalnego zakonnika ojca Alberta z Jerozolimy, wypróbowało już ponad 1,5 miliona osób! Każda z nich potwierdza skuteczność. Fenomenalny środek pomoże Ci: -> Szybko i skutecznie zmniejszyć łupanie w kolanach Poprawić sprawność w nogach i rękach ~> Wyprostować i wzmocnić plecy -> Pożegnać ataki rwy kulszowej Zredukować migreny wywołane urazami karku Użytkownicy potwierdzają skuteczność Nawet więksi sceptycy przyznają, że stosowanie preparatu może uchronić od zaawansowanych problemów. Ludzie z całego świata, którzy już przyjęli darmową porcję zakonnej receptury, ślą podziękowania za lepszą sprawność kończyn, możliwość poruszania się bez bólu, swobodne poruszanie palcami oraz za uwolnienie się od problemów ze stawami. Ty również możesz dołączyć do grona tych wybrańców i ZA DARMO* otrzymać profesjonalny środek wspierający stawy ojca Alberta z Jerozolimy. Pomógł on przywrócić sprawność setkom tysięcy ludzi, a jego historia jest równie niezwykła jak działanie. Oto sposób, który wesprze Twoje kości Rok 1911, podnóże góry Skopus w Jerozolimie. Mieszkający tam ojciec Alberto to szpitalnik, który słynie ze swojej sztuki zielarskiej. Potrafi on znaleźć dobroczynne zioła nawet w jałowym, pustynnym terenie. Z najmniejszego, uschniętego listka robi wyciągi tak silne, że natychmiast znika po nich ból, mrowienie i obrzęki. Pewnego dnia, podczas szczególnie żarliwej modlitwy, ojciec Alberto doznaje niezwykłej wizji. Ukazuje mu się postać promieniująca miłością i dobrem, po czym nakazuje, aby ten zebrał wszystkie swoje medyczne księgi i wrócił do Europy. Znajdziesz tam rośliny, których moc zwiększysz 100-krotnie, zaś one i Twoje przyszłe męczeństwo uratują zdrowie całych pokoleń - mówi. Ojciec Alberto pojmuje, że usłyszał głos Pana i niezwłocznie wyrusza w podróż. Po drodze doznaje kolejnych objawień i na ich podstawie zbiera szczególne gatunki roślin z 9 krajów europejskich. Tworzy z nich mieszankę, która w mgnieniu oka usuwa ze stawów rwący, piekący i kłujący ból. Każdy, kto jej użyje, zyskuje szansę, aby swobodnie chodzić, wstawać, poruszać się i odzyskać dawne życie. Dar miłości ojca Alberta z Jerozolimy Wieści o cudotwórczej miksturze zataczają coraz szersze kręgi, liczby uzdrowionych idą w setki. Wtedy jednak wybucha wojna. Ostatnie doniesienia o ojcu Albercie pochodzą z polowego szpitala leżącego na terenie dzisiejszej Rumunii. Ranni żołnierze i miejscowa ludność wspominają wielkie poświęcenie oraz doskonałą wiedzę medyczną ofiarnego zakonnika. Jednak po nim samym ginie wszelki ślad. Znika też mikstura, którą leczył potrzebujących. Niezwykła formuła na stawy powraca w 2022 roku Przepis na niezwykły preparat, który odnawia maź stawową i reperuje chrząstkę, odnalazł się cudem podczas remontu kapliczki w Karpatach. Być może jeden z wojennych uchodźców zostawił go tam w podzięce za nocleg. Formuła, którą odtworzono na podstawie tamtych zapisków, zdaniem ekspertów jest niezwykle silna i skuteczna, a przy tym nie otępia, nie podrażnia żołądka, a co najważniejsze - wspiera usuwanie stanów zapalnych ze stawów. I to bez względu na ich przyczynę! Świadectwa osób stosujących miksturę ojca Alberta z Jerozolimy Ręce powykręcane przez reumatyzm? To już przeszłość Któregoś dnia zagadnęłam sąsiadkę, co takiego zrobiła, że już nie musi chodzić o lasce. Wtedy usłyszałam o miksturze ojca Alberta! Też jej użyłam i teraz czuję się, jakbym dostała nowe ręce. Zdrowe, zwinne, niezawodne. Już zawsze będę za to wdzięczna. Mariola, 691., Szczytno Ty też pozbędziesz się bólu raz na zawsze Zakonnicy szpitalni, którzy uznają ojca Alberta za swojego patrona, na początku 2022 roku wznowili produkcję preparatu. Zaświadczają oni, że ten środek może stawiać na nogi wiele osób dziennie i pomagać nawet w przypadku tych najdotkliwiej cierpią- Znów mogę normalnie chodzić! Kiedy kilka miesięcy temu miałem poważne problemy z prawym biodrem, myślałem, że normalne życie już się dla mnie skończyło. Ból bywał okropny i miałem coraz większe problemy z poruszaniem się. Chodziłem po różnych specjalistach, bez skutku. Modliłem się o cud i on przyszedł! Wiem na pewno, że to właśnie środek ojca Alberta pomógł mi odzyskać sprawność. Bardzo szybko ból się zmniejszył, a wkrótce znowu mogłem swobodnie poruszać nogami. Teraz czuję się doskonale, a problemy zestawami to już przeszłość! Bogdan, 571., Elbląg cych. Zgodnie z wolą ojca Alberta zakon chce wspierać jak największą liczbę osób w tej walce. Do naszego kraju wysłano pakiet 100 darmowych* opakowań preparatu na odnowę stawów. Jeśli chcesz otrzymać jedno z nich, na dole strony znajdziesz kontakt: Metoda ojca Alberta z Jerozolimy uratuje Twoje stawy - zadzwoń po nią! Pierwsze 100 osób, które zadzwonią do 12.04.2023 r., otrzyma 100% REFUNDACJI OD PRODUCENTA! Zadzwoń: 12 380 04 74 Pon.-pt. 08:00-20:00, sob. 08:00-20:00. Zwykłe połączenie lokalne bez dodatkowych opłat. Zadzwoń i zamów produkt do przetestowania ZA DARMÓ!* *Medal przyznany ReyitaPharm w programie Konsumencki Lider Jakości - Debiut Roku 2020 ojciec Alberto tegulamin - rglmnprmcjpk.com 8 • POLSKA I ŚWIAT Głos Dziennik Pomorza Środa, 29.03.2023 Strzelanina w szkole podstawowej w Nashville. Zginęło sześć osób Atak hakerów na strony francuskiego parlamentu Rosyjska grupa hakerska NoName od początku inwazji Rosji na Ukrainę atakowała wiele instytucji w krajach Europy. Hakerzy otwarcie wspierają działania Putina Oprać. Robert Szulc tJashville/USA W ataku uzbrojonej kobiety na szkołę w Nashville zginęło trzech 9-letnich uczniów i troje dorosłych w wieku około 60 lat Była wśród nich dyrektorka szkoły. Policja zastrzeliła zabójczynię. Zabójczynią okazała się 28-let-nia Audrey Hale, uzbrojona w dwa karabiny szturmowe i pistolet. Według policji uczęszczała niegdyś do prezbiteriań-skiej The Covenant School, którą zaatakowała. Dokładnie zaplanowała atak. Nie są jeszcze znane motywy zbrodni. - Troje dzieci z ranami postrzałowymi przewieziono na oddział pediatryczny; po przybyciu stwierdzono zgon ca- łej trójki - poinformował rzecznik szpitala Uniwersytetu Van-derbilta, cytowany przez NBC. Według AP poniedziałkowa tragedia trwała około 14 minut. Policja otrzymała zgłoszenie o strzelaninie o godz. 10:13 czasu lokalnego. Funkcjonariusze przeszukiwali pierwszą kondygnację, kiedy usłyszeli strzały dochodzące z drugiego poziomu. Dwóch z pięcioosobowego zespołu policjantów otworzyło ogień i zabiło podejrzaną. Jak powiedział rzecznik policji w Nashville Don Aaron, 28-letnia kobieta została zastrzelona na korytarzu. Jeden funkcjonarisz został ranny w rękę odłamkami szkła. W tym roku w Stanach Zjednoczonych doszło do 129 masowych strzelanin. PAP Oprać. Aleksandra Jaros Paryż Strony internetowe francuskiego Zgromadzenia Naro-dowego i Senatu zostały zaatakowane przez prorosyj-skich hakerów. To odwet za wsparcie dla Ukrainy udzielane przez Francję. Strona francuskiego Zgromadzenia Narodowego była niedostępna przez kilka godzin w wyniku ataku denial of service (DoS), który skutkuje blokadą działania danej usługi. Paryska prokuratura potwierdziła ataki i zapowiedziała wszczęcie dochodzenia w tej sprawie. - To niedopuszczalne, by strona internetowa instytucji gwarantującej dostęp do informacji publicznej i przejrzystych debat była obiektem złośliwych działań - zareagował przewodniczący Zgromadzenia Narodowego Yael Braun--Pivet. Rosyjska grupa hakerska NoName, która wspiera inwazję Rosji na Ukrainę, przyznała się do ataków na swoim kanale na Telegramie. - Postanowiliśmy powtórzyć naszą niedawną podróż do Francji, gdzie nie cichną protesty przeciwko Macro-nowi, który postanowił nie dbać o Francuzów i nadal służy ukraińskim neonazistom - napisała grupa w komunikacie. NoName jest jedną z 61 zidentyfikowanych prorosyj-skich grup hakerskich, które od czasu inwazji na Ukrainę prowadzą ataki na instytucje w krajach sojuszniczych, zwłaszcza w Europie Zachodniej - przypomina AFP. Francja była ostatnio celem kilku ataków tego typu. Na początku 2023 roku NoName przeprowadziła ataki na niemieckie instytucje, gdy RFN dała zielone światło na dostarczenie czołgów Le-opard 2 Ukrainie. Grupa uaktywniła się również podczas czeskich wyborów prezydenc- kich, kiedy zaatakowała stronę internetową obecnego prezydenta Petra Pavla. Tymczasem prezydent Francji Emmanuel Macron mierzy się z ogromnym spadkiem poparcia wśród francuskiego społeczeństwa. W najnowszym sondażu, przeprowa- Francuscy politycy zapewniają, że zostanie wzmocniona ochrona najważniejszych krajowych stron internetowych dzonym przez ośrodek badawczy BVA dla radia RTL, Macrona popiera zaledwie 28 proc. Francuzów. W porównaniu do badania przeprowadzonego w lutym, poparcie dla prezydenta Francji spadło aż o 6 punktów procentowych. Załamanie się poparcia dla prezydenta jest spowodowane m.in. jego ostatnim wywiadem telewizyjnym w sprawie reformy podwyższającej wiek emerytalny z 62 do 64 lat. Wielu Francuzów skrytykowało Macrona za ten wywiad. PAP Kobieta, która zabiła sześć osób, była uzbrojona m.in. w dwa karabiny szturmowe oraz pistolet Węgry poparły fiński wniosek o wejściu do NATO. Szwecja poczeka Węgierski parlament poparł wniosek Finlandii. Nie wiadomo, kiedy dojdzie do głosowania ws. Szwecji Oprać. Adam Kielar Budapeszt Parlament Węgier poparł w poniedziałek wniosek 0 przystąpienie Finlandii do NATO. Za wnioskiem opowiedziało się 182 posłów, sześciu było przeciw, nikt nie wstrzymał się od głosu. Poparcie dla fińskiego wniosku zapowiadały niemal wszystkie partie polityczne - zarówno rządząca koalicja Fidesz-KDNP, jak 1 opozycja. Jedynie skrajnie prawicowe ugrupowanie Ruch Naszej Ojczyzny (Mi Hazank) wypowiadało się przeciwko rozszerzeniu Sojuszu Północnoatlantyckiego. Debata nad przystąpieniem Finlandii i Szwecji do NATO rozpoczęła się w węgierskim parlamencie 1 marca, choć odpowiednie dokumenty zostały złożone w parlamencie jeszcze w połowie2022 roku. W marcu Węgry wysłały delegację do Finlandii i Szwecji, które w ich przekonaniu niesprawiedliwie krytykowały stosunki wewnętrzne panujące na Węgrzech. W drugiej połowie marca poinformowano, że parlament będzie pod koniec miesiąca losował nad wnioskiem Finlandii; z kolei decyzja co do Szwecji zostanie podjęta później, w bliżej nieokreślonym terminie. Ger-gely Gulyas, szef kancelarii premiera Węgier Viktora Orbana, powiedział na jednej z konferencji prasowych, że głosowanie w sprawie Szwecji może mieć miejsce jeszcze wiosną. Prócz Węgier tylko Turcj a nie zatwierdziła jeszcze przyjęcia Szwecji do NATO. Parlament turecki ma zakończyć proces ratyfikacji akcesji Finlandii do NATO do majowych wyborów parlamentarnych i prezydenckich. Sprawa Szwecji została odłożona ze względu na kwestię kurdyjskich uchodźców w tym kraju. Neutralna dotychczas Finlandia złożyła wniosek o przystąpienie do NATO po inwazji Rosji na Ukrainę. Podobnie uczyniła Szwecja. Zachodnie media podkreślają, że decyzja Helsinek i Sztokholmu wzmacnia poten- cjał odstraszania Sojuszu, ale też przekształca Bałtyk w wewnętrzny akwen NATO. Szwecja stanowi naturalny korytarz do Norwegii, która jest człon-kiem-założycielem tej organizacji obronnej. Zajęcie tego państwa przez Rosję otwiera- łoby Kremlowi drogę na Ocean Atlantycki. Szwecja ułatwia też NATO dostęp do Morza Bałtyckiego i Obwodu Kaliningradzkiego. Strategiczne znaczenie ma też należąca do niej wyspa Gotlandia. Jej ewentualne zajęcie przez rosyjską armię wpraktyce odcięłoby Morze Bałtyckie od możliwości wsparcia ze strony okrętów Sojuszu Północnoatlantyckiego. Co prawda sama armia szwedzka po „zimnej wojnie” została zredukowana dziesięciokrotnie i nie stanowi istotnej wartości bojowej, ale państwo to posiada wysoce zaawansowany technologicznie przemysł zbrojeniowy. Koncern BAE Hagglunds to światowa elita w produkcji broni pancernej i artylerii. Szwecja przekazała Ukrainie supernowoczesny wóz piechoty Stridsfordon 90 i samobieżny Artyleryjski System Archer - produkty BAE Hagglunds. Firma Sabb buduje samoloty bojowe, a BAE Bofors kierowane pociski rakietowe. Cała grupa firm - Akers Kmtbruk, BAE Hagglunds, Nammo Sweden, Norma - wytwarza nowoczesną amunicję, dziś wspierającą Ukrainę. Broń szwedzka trafia do państw całego świata: obok UE do USA, Szwajcarii, Norwegii, Kanady, Australii, Republiki Południowej Afiyki, Japonii, Korei Południowej i Singapuru. Finlandia natomiast, w przeciwieństwie do Szwecji, zachowała potencjał do obrony całego swego terytorium. W czasie pokoju jej armia liczy co prawda 12,3 tys. żołnierzy zawodowych i personelu cywilnego, 25 tys. żołnierzy służby zasadniczej i 18 tys. rezerwistów, ale w krótkim czasie to państwo liczące 5,5 miliona ludności jest w stanie postawić pod broń dodatkowo 230 tys. żołnierzy. PAP Głos Dziennik Pomorza Środa, 29.03.2023 9 strona ZDROWIA stronazdrowia.pl W NUMERZE: Spacer - najtańszy lek na wszystko Chodzenie to nie tylko spalanie kalorii i obniżanie wagi, ale także znaczna poprawa zdrowia psychicznego Jak czytanie wpływa na nasze zdrowie? Już 6 minut lektury pozwala obniżyć ciśnienie tętnicze oraz poziom hormonu stresu, a regularne czytanie spowalnia starzenie się mózgu ZA TYDZIEŃ: • Jak dbać o mózg? Proste sposoby, jak codziennie dbać o swój umysł i ćwiczyć pamięć • Dieta po pięćdziesiątce. Co jeść w trosce o zdrowie i prawidłową wagę? Nie wolno lekceważyć tych objawów. Mogą grozić utratą wzroku Anna Rokicka-Żuk anna.rokicka@polskapress.pl Jaskra rozwija się przez2-3 dekady ipo cichu,.kradnie wzrok". Nieleczona prowadzi do ślepoty. Jak ją wykryć, skoro nie powoduje wyraźnych dolegliwości? Jaskra jest jedną z najczęstszych przyczyn utraty wzroku na świecie, uznaną przez WHO za chorobę społeczną. W jej przebiegu dochodzi do rozwoju neuropatii, w wyniku której obumierają komórki zwojowe siatkówki oraz aksony - wypustki, którymi łączą się komórki nerwowe. Skutkiem jest postępujące uszkodzenie nerwu wzrokowego i powstawanie ubytków w polu widzenia. Cichy złodziej wzroku Choroba jest poważnym problemem w naszym kraju, gdzie dotyka ok. 800 tysięcy osób. Niestety, z grupy tej zdia-‘gnozowana jest tylko połowa, a leczy się zaledwie ok. 65 tysięcy. Aż 70 proc. przypadków jaskiy jest w naszym kraju wykrywane za późno, by uratować wzrok. Jaskrę nazywa się cichym złodziejem wzroku. Wynika to m.in. z faktu, że przez wiele lat jaskra może nie wywoływać objawów. Dopiero, gdy ma zaawansowaną postać, zauważane są nieodwracalne ograniczenia pola widzenia. Warto wiedzieć, że kojarzone z jaskrą wysokie ciśnienie wewnątrzgałkowe jest co prawda podstawowym czynnikiem rozwoju choroby, występuje też jednak inna jej postać zwana jaskrą normalnego ciśnienia. - Ze względu na długi bezo-bjawowy okres rozwoju choroby lub przebieg z niecharak-terystycznymi objawami, jak przewlekle zapalenie spojówki, jaskra nazywana jest cichym złodziejem wzroku - mówi lekarz okulista Justyna Krowicka, chirurg i ordynator kliniki Ge-mini w Ostrawie. - Nieleczona może doprowadzić do zaniku nerwu wzrokowego i utraty wzroku. Każdy dorosły człowiek powinien przejść pełne badanie okulistyczne przynajmniej raz na dwa lata. Jakie są pierwsze objawy choroby? Osoba z zaawansowaną jaskrą nie odbiera pełnego obrazu. Pole widzenia jest zwężone, występują problemy z widzeniem obwodowym, bo na obrzeżach powstaje charakterystyczna obwódka. Zmiany nie są regularne. Zanim jednak zmiany będą nie do wyleczenia, warto zadbać o profilaktykę jaskry w postaci regularnych badań oczu, a także zwrócić uwagę na wczesne objawy choroby, które mogą się pojawiać w trakcie jej rozwoju. W przypadku jaskry pierwotnej, która nie ma ustalonej bezpośredniej przyczyny, zmiany dotyczą zwykle obu oczu. Na pewno powinno zaniepokoić częste łzawienie oczu oraz wrażliwość na światło czy widzenie mroczków podczas patrzenia na źródło światła. Do okulisty należy się wybrać, jeśli zauważymy nieostre widzenie lub złe widzenie przy małej ilości światła bądź widzimy tęczowe koła wokół źródeł światła. Często do pierwszych objawów jaskry należy dopiero utrata widzenia peryferyjnego, czyli na obrzeżach pola widzenia. Wynika to z faktu, że włókna nerwowe odpowiedzialnych za widzenie obwodowe zanikają w pierwszej kolejności. Możliwe jest także po- pamiętajmy, że dopiero wtedy, gdy jaskra jest na zaawansowanym etapie, zauważane są nieodwracalne ograniczenia pola widzenia jawienie się „ślepych” punktów w centrum obrazu. Częściej chorują kobiety niż mężczyźni Jaskra to schorzenie, które 2-4 razy częściej dotyka kobiet niż mężczyzn. Rozwojowi problemu sprzyja też wiek powyżej 40 lat, przy czym zachorowania nasilają się zwłaszcza po 60. roku życia. Inne ważne czynniki rozwoju choroby to historia jaskry w rodzinie, choroby gałki ocznej (w tym zaawansowane wady wzroku czy retinopatia cukrzycowa), kardiologiczne, w tym nadciśnienie tętnicze, atakże zaburzenia krążenia obwodowego. Choruje też więcej osób wśród przyjmujących niektóre leki (glikokortykosteroidy, doustna antykoncepcja), skarżących się na bóle głowy i migreny oraz żyjących w chronicznym stresie. W ochronie wzroku niezbędne są jego stałe kontrole -przynajmniej raz na dwa lata każda osoba dorosła powinna przejść pełne badanie okulistyczne. Raz na rok powinny wykonać je osoby z opisanych wyżej grup ryzyka. Jeżeli ktoś nigdy nie wykonywał badań w kierunku jaskry, warto zrobić to jak najszybciej. Wykrycie jej na wczesnych etapach i rozpoczęcie leczenia pozwala uniknąć całkowitej ślepoty. Trzeba bowiem wiedzieć, że w przypadku choroby pierwotnej obuoczna ubata wzroku dotyczy co 10. pacjenta z jaskrą otwartego kąta i co 4. z jaskrą zamykającego się kąta. Chodzi o kąt przesączania - to struktura oka, która odprowadza z niego nadmiar wody i wyrównuje w ten sposób wewnętrzne ciśnienie. - Jaskra pierwotna należy do najczęstszych chorób podeszłego wieku. Terapia jaskry najczęściej opiera się o leczenie farmakologiczne. Leki te w różny sposób obniżają ciśnienie wewnątrzgałkowe, ale też poprawiają metabolizm nerwu wzrokowego - tłumaczy okulistka. - W leczeniu zastosowanie mają ponadto terapie laserowe i chirurgiczne, również obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe, indywidualnie dobierane do każdego pacjenta. Badanie przesiewowe w kierunku wczesnego wykrywania jaskry można wykonać ze skierowaniem na koszt NFZ w poradni okulistycznej, która podpisała stosowną umowę. Na podstawie wyników lekarz w razie potrzeby kieruje pacjenta na dalszą diagnostykę i leczenie. 10 • STRONA ZDROWIA Głos Dziennik Pomorza Środa, 29.03.2023 Książka to prawdziwe lekarstwo nie tylko dla duszy. Są na to dowody Monika Piorun redakcja@stronazdrowia.pl Już 6 minut lektury pozwala obniżyć ciśnienie tętnicze i poziom hormonu stresu? A regularne czytanie wzmacnia też pamięćichroni przed chorobą Alzheimera. Eksperci przekonują, że już nawet jedna przeczytana powieść może przyczynić się do powsta-nianowych połączeń pomiędzy neuronami w mózgu. Stymulowanie tego organu do wydajniejszej pracy pozwala na to, by lepiej funkcjonował i stale się rozwijał. Proces ten ma szczególne znaczenie zwłaszcza dla dzieci, które dzięki czytaniu nie tylko lepiej myślą, są inteligentniejsze, stają się kreatywniejsze i rozwijają wyobraźnię, ale także mogą być bardziej empatyczne. Jak to możliwe? Jeśli ludzki mózg jest jak komputer, to książki działają na niego jak specyficzny symulator rzeczywistości, który trenuje nasz umysł poprzez systematyczne odrywanie czytelnika od bieżących zdarzeń i przenoszenie w świat fikcji. Niemal każdy przeczytany dłuższytekst można traktować jak rodzaj „gimnastyki”, która poprawia pamięć i zwiększa neuropla-styczność mózgu. Zawdzięczamy to tzw. neuronom lustrzanym. Występująone nie tylko u ludzi, ale także m.in. u małp czy psów i pozwalają na naśladowanie cudzego zachowania. Ten sam mechanizm, który pozwala pobudzić w mózgu ośrodki związane z odczuwaniem przyjemności np. u makaków obserwujących inne osobniki sięgające po pożywienie, u ludzi może uaktywniać się podczas procesu czytania. Dzięki WARTO WIEDZIEĆ Wystarczy na tydzień zrezygnować z przeglądania mediów społecz-nościowych, takich jak Facebook, TikTok czy Instagram, aby znacznie poprawić stan swojego zdrowia psychicznego. Takie wnioski wynikają z badania przeprowadzonego przez naukowców z brytyjskiego Uniwersytetu w Bath. Już siedmiodniowy detoks od social mediów wpływa na poprawę samopoczucia, zmniejsza objawy depresji oraz lęków. temu wczuwamy się w to, co przeżywają bohaterzy powieści - przejmujemy się, kiedy dzieje się im krzywda i cieszymy się, gdy odnoszą sukcesy. Mniej rozwinięte od nas zwierzęta, aktywizując neurony lustrzane, nabierają za to ochoty na to, by wykonywać te same czynności, co reszta stada. Wyniki badań fMRI prowadzonych przy użyciu tzw. funkcjonalnego rezonansu magnetycznego przez amerykańskich naukowców z Uniwersytetu Emory w Atlancie potwierdziły, że nawet po 12 godzinach od zakończenia czytania neurony w ludzkim mózgu znajdują się w stanie pobudzenia i przetwarzają zdobyte informacje, przekazując sobie nawzajem sygnały. Efekt ten może utrzymywać się nawet do 5 dni! Z kolei naukowcy z Uniwersytetu Yale udowodnili, że osoby, które regularnie czytają, żyją statystycznie o 2 lata dłużej niż ludzie, którzy tego nie robią. Już 3,5 godziny czytania w tygodniu pozwala ograniczyć ryzyko przedwczesnej śmierci o 23 procent. Prof. Becca R. Levy potwierdza, że na podobny efekt mogą liczyć także osoby czytające przede wszystkim gazety i czasopisma, choć klasyczne mole książkowe i tak wypadają lepiej pod względem statystycznej długości życia. Im częściej czytamy i im bardziej jesteśmy wstanie wciągnąć się w fabułę, tym lepiej utrwalamy połączenia pomiędzy neuronami. Najlepiej pod tym względem wypadają fikcyjne hi- storie - zwłaszcza bajki, baśnie i wszelkie fantastyczne opowieści dla dzieci. Przenoszenie się w nierealny, magiczny świat, pozwala szybko oderwać się od rzeczywistości i zaktywizować neurony lustrzane, które mają kluczowe znaczenie dla rozwoju zdolności empatii i rozumienia emocji, jakimi kierują się inni ludzie. • Naukowcy z New School of Social Research z Nowego Jorku twierdzą, że jeśli tylko książka jest ciekawa, to już po tygodniu systematycznego czytania można znacząco rozwinąć zdolności empatyczne. Nie tylko samodzielne czytanie, ale także słuchanie ułatwia najmłodszym rozwijanie kompetencji (językowych, komunikacyjnych i społecznych) i pozwala na to, by lepiej radzić sobie z tym, co spotyka ich w prawdziwym żydu. Wyniki wieloletnich badań prowadzonych przez brytyjskich naukowców na bliźniętach po--twierdziły, że nawet liczba przeczytanych książek ma wpływ na wyniki osiągane w testach IQ. Okazuje się, że bez względu na geny i środowisko, w którym żyjemy, nasze zwyczaje czytelnicze mogą bezpośrednio oddziaływać zarówno na klasyczną inteligencję, jak i na rozwój tzw. inteligencji emocjonalnej. Jaki wpływ na zdrowie ma czytanie książek? Złośliwi mogą twierdzić, że czynność ta najbardziej sprzyja walce z... bezsennością - nic tak bowiem nie usypia, jak długa (i nudna) lektura. Wbrew pozorom to, co czytamy i na ile jest to dla nas ciekawe, ma także spore znaczenie dla naszego mózgu, który najbardziej lubi różnorodność. Najlepszy wpływ na nasze neurony ma urozmaicenie tego, co czytamy na co dzień. Niestety, współczesny człowiek coraz gorzej radzi sobie ze zdolnością do koncentracji - nie potrafimy już skupić uwagi dosłownie dłużej niż złote rybki. Jeszcze w 2000 roku ludzie byli w stanie poświęcić około 12 sek. na skoncentrowanie się (a rybki 9). Obecnie nie umiemy być skupieni dłużej niż przez 8 sek. Sporą winę ponoszą za to media cyfrowe, które odbieramy nieco inaczej niż tradycyjny druk. Nadmiar informacji sprawia, że przetwarzamy je niemal intuicyjnie i szybciej niż przed laty, ale zapamiętujemy mniej treści niż po czytaniu klasycznych książek. Jeśli chcemy poprawić naszą zdolność koncentracji, powinniśmy regularnie sięgać po różne gatunki literackie. Dla wielbicieli literatury faktu korzystne może być pozwolenie sobie na lektury, których fabuła jest zupełną fikcją. Dla dzieci zaś najlepsze będą proste rymoi wanki. Łatwe do zapamiętania melodyjne wierszyki mogą być pomocne m.in. w walce z dys-leksją. Odstresować się najlepiej pomoże beletrystyka. Naukowcy z Uniwersytetu Sussex twierdzą, że po 6 minutach czytania fabularnej prozy poziom hormonu stresu (kortyzolu) może obniżyć się nawet o 68 proc. (to więcej niż podczas słuchania muzyki czy spacerowania). Godzina chodzenia dziennie zwiększa wydolność tlenową o 3,04 ml/kg/min w ciągu 18 tygodni Spacer pielęgnuje móz i zmniejsza stres Gabriela Fedyk gabriela.fedyk@polskapress.pl Godzinny spacer na łonie natury redukuje stres, spala kalorieiobniża ciśnienie krwi. Ta darmowa forma aktywności wśród zieleni ma pozytywny wpływ szczególnie na kobiety. Przebywanie w naturze jest korzystne dla zdrowia psychicznego i mózgu - przekonują badacze z Grupy LiseMeitnerds. Neu-ronauki Środowiskowej w Instytucie Rozwoju Człowieka im. Maxa Plancka. Podkreślają jednocześnie, że czynnikiem, który spizyjarozwojowi zaburzeń psychicznych, jest życie w mieście. Jak się okazało, ciało migdałowate odpowiedzialne za emocje i przetwarzanie stresu jest mniej aktywne u osób żyjących na wsi niż u mieszkańców miasta. Naukowcy z tej grupy zbadali 63 zdrowe osoby. Każda z nich miała wykonany rezonans magnetyczny przed i po godzinnym spacerze. U osób, które przechadzały się na łonie natury, aktywność ciała migdałowatego była mniejsza, co oznacza, że stres został zredukowany. Co ciekawe, zaobserwowano to tylko u kobiet. Środowisko miejskie nie spowodowało przy tym nasilenia stresu u uczestników badania. - To przemawia przeciwko powszechnie panującemu poglądowi, że ekspozycja miejska powoduje dodatkowy stres -mówi Simone Kühn, kierownik Gmpy LiseMeitnerds. Neurona-uki Środowiskowej w Instytucie Rozwoju Człowieka. Zaledwie 60 minut spaceru w lesie lub w parku może chronić przed rozwojem problemów dotyczących zdrowia psychicznego i ograniczać negatywny wpływ miasta na mózg. To także potwierdzenie dla doniesień z20l7roku,gdywykazanowba-daniu, że mieszkańcy miast żyjący w pobliżu lasu lepiej radzą sobie ze stresem. Codzienny spacer ma korzystny wpływ nie tylko na nasze zdrowie psychiczne. Może stanowić świetny wybór dla tych, którzy pragną zrzucić zbędne kilogramy. Ten rodzaj aktywności fizycznej jest szczególnie polecany osobom otyłym, które zwłaszcza na początku odchudzania nie powinny planować intensywnych treningów. Regularne spacerowanie przez godzinę pomoże zmniejszyć poziom tkanki tłuszczowej i podnieść zawartość tej mięśniowej. Wzmacnia zwłaszcza mięśnie czworogłowe, pośladkowe, łydek, brzucha i tułowia. Kolejną zaletą spacerowania jest to, że jest zupełnie darmowe i nie potrzebujemy na nie karnetu, specjalnego stroju czy sprzętu. Przeciętnie w ciągu godzinnego spaceru spalamy 250-300 kcal, a podczas szybszego marszu - nawet 370 kcal FOT. 123RF FOT. 123RF Głos Dziennik Pomorza Środa, 29.03.2023 STRONA ZDROWIA • II Post przerywany obniża poziom glukozy we krwi i pozwala schudnąć Za pomocą czasowego postu można więc kontrolować cukrzycę typu 2, a nawet osiągnąć remisję choroby - tak twierdzą chińscy naukowcy. Zanim jednak go zastosujemy, bezwzględnie poradźmy się lekarza prowadzącego Monika Góralska monika.goralska@polskapress.pl Post przerywany odwrócfl cukrzycę typu 2 u połowy uczestników badania. Chorzy nie potrzebowali już leków, ponieważ post obniżył poziom cukru we krwi Na cukrzycę obecnie choruje już ponad 537 min osób na ś wiecie (dane na202l r.), a 95 proc. z nich ma cukrzycę typu 2, która charakteryzuje się insulinoopomo-śdą i wysokim poziomem cukru we krwi. Cukrzycę typu 2 uważa się za chorobę nieodwracalną i stale postępującą. Okazuje się jednak, że może to być nieprawdą. Już wcześniejsze badania z 2019 i2020r. wskazywałynato, że ograniczenie kalorii w diecie i odpowiednie zmiany w stylu życia są w stanie doprowadzić do remisji choroby. A badania na zwierzętach pokazały, że post przerywany może zmniejszyć opomośćna insulinę. Na tej podstawie naukowcy z Chin postanowili sprawdzić, czy post prze-rywanybędzieskutecznywkon-trolowaniu cukru we krwi u ludzi. W badaniu wzięło udział 76 osób w wieku 38-72 lata. Każda z nich chorowała na cukrzycę typu 2 w czasie od 1 do 11 lat. Natomiast wskaźnik masy ciała BMI uczestników mieścił się w przedziale 19,1*30,4. Za prawidłowe BMI uznaje się takie, mieszczące się w przedziale 18,5-24,9. Natomiast pomiędzy 25 a 30 oznacza nadwagę, a powyżej 30 - otyłość. Uczestnikówpo-dzielono na dwie grupy: jedna z nich stosowała post przerywany, a druga jadła bez ograniczeń. Badanie trwało 3 miesiące i obejmowało 6 cykli po 15 dni. W każdym z cyklów osoby zpierwszej grupy miały zmodyfikowaną dietę przez 5 dni i w tym czasie jadły 3 posiłki o łącznej ilości 840 kalorii. Następnie w ciągu kolejnych 10 dni jadły bez ograniczeń, tak jak osoby z grupy kontrolnej. Dieta w czasie postu obejmowała pokarmy bogate w błonnik oraz o niskim indeksie glikemicznym (IG). Na początku badania wszyscy uczestnicy przyjmowali swoje leki na cukrzycę oraz prowadzili taki sam tryb życia i ćwiczeń jak zwykle. Po 3 miesiącach okazało się, że 47,2 proc. osób stosujących post przerywany (18 z 36) i 1 osoba z grupy kontrolnej nie potrzebowało już leków przeciwcukrzycowych. Dodatkowo osoby poszczące schudły średnio o 5,93 kg, podczas gdy osoby z drugiej grupy straciły tylko średnio 0,27 kg masy ciała. Dodatkowo po roku obserwacji 16 z 36 osób stosujących post przerywany utrzymywało cukrzycę w remisji, co nie miało miejscaunikogo z grupy kontrolnej . Masa dała uczestników poszczących również nie zmieniła się po tak długim czasie. Badacze zauważyli, że uczestnicy stosu- jący mniej leków przedwcukrzy-cowych na początku badania łatwiej osiągali remisję choroby. Doszli do wniosku, że post przerywany może odwrócić cukrzycę, dzięki redukcji masy dała u chorego. - W ciągu ostatniej dekady nauczyfiśmy się, że jeśli ludzie bardzo szybko tracą na wadze -jedząc równowartość około jed- WARTO WIEDZIEĆ W Polsce na cukrzycę choruje co 4. osoba po 60. roku życia, jednak aż 1 min osób nie wie, że dotyczy ich ta choroba. Aby sprawdzić, czy grozi nam cukrzyca, wystarczy wykonać tzw. profil cukrzycowy. Badanie to polega na kilkukrotnym oznaczeniu poziomu glukozy we krwi. Można je wykonać w laboratorium lub samodzielnie w domu za pomocą glukometru. Profilaktycznie wykonanie badania zalecane jest osobom po 45. roku życia raz na 3 lata, a osobom z nadwagą lub otyłością bez względu na wiek - raz w roku. Wskazaniami do badania są również nadciśnienie tętnicze, choroby układu krążenia, ciąża, zespół po-licystycznych jajników, hiperlipidemia. nego posiłku dziennie - około 45 proc. osób we wczesnych stadiach cukrzycy typu 2 jest w stanie odstawić wszystkie leki i odwrócić cukrzycę. Dzięki utracie wagi szybko pozbywamy się tłuszczu, który gromadzi się w wątrobie, trzustce i naszych mięśniach, a to pomaga naszej trzustce wytwarzać więcej insuliny (co obniża poziom cukru we krwi), a także pomaga wątrobie i mięśniom regulować poziom cukru we krwi - powiedział Courtney Peterson, profesor na Wydziale Nauk o Żywieniu na University of Alabama w Birmingham, niezaangażowanyw badanie. Natomiast Felida Steger, adiunkt endokrynologii, cukrzycy i farmakologii klinicznej w University ofKansas Medical Center, niezaangażowana w badanie, zgodziła się, że utrata masy dała jest ważnym czynnikiem remisji cukrzycy. Dodała jednak, że post może również wpływać na kontrolę poziomu cukru we krwi niezależnie od utraty wagi. Naukowcy sugemją, że naj-lepszymrodzajempostu przerywanego jest 16-godzinny post (czyli niejedzenieprzezi6godzin i jedzenie przez 8 h w czasie tzw. okna żywieniowego w ciągu doby), który warto stosować przez kilka dni w tygodniu. Podkreślają jednak, że dłuższy post grozi wytwarzaniem glukozy przez wątrobę i wzrostem poziomu cukru we krwi. Rodzaj i czas postu przerywanego najlepiej ustalić z dietetykiem. Herbatki, które wspierają leczenie cukrzycy typu 2 i insulinooporności Agata Siemaszko agata.siemaszko@polskapress.pl Jak obniżyć cukier we krwi? Na pewno pomoże dieta z niskim indeksem glikemicz-nym. umiarkowana aktywność fizyczną oraz unikanie nadwagi Warto też stosować napary z roślin leczniczych Stan przedcukrzycowy i cukrzyca typu 2 to poważny problem, który według WHO zyskał już miano epidemii. W Polsce na zaburzenia przemiany glukozy cierpi ponad 3 min ludzi. To pokazuje, jak poważnym problemem jest zbyt wysokie stężenie cukru we krwi. Jak obniżyć poziom glukozy? Z pewnością warto wypróbować napary o działaniu hipoglikemi-zującym z takich roślin, jak: • mniszek lekarski (2 łyżki kwiatów zalać szklanką wrzącej wody i parzyć ok. 30 minut. Od-cedzić. Nie zaleca się picia więcej niż dwóch szklanek dziennie); • moringa (łyżkę całych liści zalać wrzątkiem i parzyć ok. 10 minut. Przecedzić i pić maksymalnie trzy porcje dziennie. Jeśli liście są suszone, bierzemy pół łyżeczki, zalewamy zimną wodą i odstawiamy na 10 minut); • rutwica lekarska (łyżeczkę tego ziela zalać wrzątkiem i parzyć ok. 15 minut pod przykryciem); • morwabiała (łyżeczkę liści zalać wrzątkiem i parzyć ok. 15 minut. Odcedzić. Morwę można pić dwa razy dziennie); • kozieradka (napar przygotowuje się przez zalanie wrzątkiem jednej łyżki nasion. Napój można spożywać razem z nasionami); • pokrzywa zwyczajna (napar można przygotować ze świeżych lub suszonych liści. Wystarczy jedną łyżkę zalać szklanką wrzącej wody i parzyć ok. 15 minut. Pić kilka razy dziennie); • szałwia lekarska (łyżkę suszonego ziela zalać szklanką wrzącej wody i parzyć ok. 20 minut); • gurmar (napar z gurmaru przygotowuje się przez zalanie wrzątkiem pół łyżeczki świeżych lub suszonych liści. Napój należy parzyć ok. 7-10 minut, a następnie przecedzić i wypić. Tak przygotowany napar można pić 3 razy dziennie). Nieprawidłowy poziom cukru we krwi oznaczany jest jako stężenie wyższe niż 125 mg/dl. Jednak najgroźniejszym stanem jest jej wzrost powyżej 180 mg/dl, który określany jest jako hiperglikemia. Jest to bardzo niebezpieczne zjawisko, ponieważ może doprowadzić do bardzo poważnych powikłań w organizmie. Wśród pierwszych objawów hiperglikemii można wymienić między innymi: • spadek apetytu, • wzmożone pragnienie, • częste oddawanie moczu, szczególnie w nocy, • spadek masy ciała, • oddech o zapachu acetonu, • senność i zmęczenie, • wolniejsze gojenie się ran. Długotrwała hiperglikemia i nieleczona cukrzyca negatywnie wpływają na stan zdrowia organizmu. Mogą one doprowadzić do rozwoju poważnych powikłań, do których zalicza się: • uszkodzenie wzroku, • uszkodzenie filtracji nerkowej, • zaburzenie krzepnięcia krwi, • rozwój hipercholesterolemii i miażdżycy, • częstsze infekcje, • senność i zmęczenie, • kwasicę ketonową (jedno z poważniejszych powikłań naj -częściej towarzyszących cukrzycy typu l; jest to stan patologiczny organizmu, który może skutkować zapadnięciem w śpiączkę lub nawet zgonem). ■Ęfg Liście morwy białej zawierają DNJ, który spowalnia rozkład skrobii na cukry proste 12 • PO GODZINACH Głos Dziennik Pomorza Środa, 29.03.2023 Alkohol był takim moim partnerem życiowym przez jakiś tam czas i to było takie mroczne Olga Frycz w podcaście Żurnalisty Fot. Sylwia Dąbrowa Z ŻYCIA GWIAZD W TELEWIZJI KRZYŻÓWKA NR 50 Weronika Rosati ćwiczy, by wzmacniać psychikę Aktorka zaprezentowała niedawno na Instagramie zdjęcia, na których prezentuje sportową sylwetkę. „Od dziecka uwielbiałam aktywność fizyczną i to jest coś, co pomogło mi w momentach stresu i smutku, ale przede wszystkim sprawia mi przyjemność". I dodała, że w ćwiczeniach nie chodzi jej tylko o mięśnie, ale również o „wzmocnienie psychiki". Zofia Zborowska marzy o spadku libido Młoda aktorka urodziła w 2021 roku córkę Natalię. Od tamtej pory regularnie dzieli się w internecie z fankami swoim życiem młodej mamy. Ostatnio jedna z nich zapytała ją na Instagramie: „Miałaś spadek libido w ciąży i po porodzie? Co polecasz?". „Marzy mi się spadek libido" - odparła Zborowska. Blanka Lipińska 0 związku z celebrytą Popularna pisarka urządza regularnie sesje pytań i odpowiedzi na Instagramie. Jedna z fanek zapytała ją, czy związek z normalną (czyli nie celebrytą) osobą ułatwia, czy utrudnia jej życie. Lipińska odpisała: „Mnie osobiście ułatwia. Przeżyłam medialny związek i było to straszne i bardzo pouczające doświadczenie. Myślę, że gdyby nie ono, nie umiałabym docenić tego, co aktualnie mam 1 z kim jestem. Wcześniej wydawało mi się, że osoba medialna lepiej mnie zrozumie. Myliłam się". (GZL) Fot. Sylwia Dąbrowa Mroczne dzieje starożytnego Egiptu BBC Earth, 19:55 Archeolodzy badają pochodzenie 60 szkieletów znalodnalezionych w masowym grobie poza granicami Luksoru. Chcą wyjaśnić, kim były pochowane tam osoby i jakie zdarzenia w starożytnym Egipcie doprowadziły do tego typu pochówku. Dunkierka TVN 7, 21:00 Na plażach Dunkierki Niemcy blokują brytyjskie i francuskie wojska. Otoczeni przez przeciwnika żołnierze czekają na cud. Piloci RAF-u muszą stawić czoła przeważającym siłom powietrznym nieprzyjaciela. Wielki test o lesie TVP1, 21:05 Bez drzew nie byłoby życia. Ale czy o lasach wiemy wystarczająco dużo? W wielkim teście znani artyści sprawdzą swoją wiedzę, odpowiadając na pytania przygotowane przez ekspertów. W programie pojawią się przeboje muzyczne inspirowane leśną tematyką, a szef kuchni przygotuje potrawy z darów lasu. U-235 TV Puls, 22:25 Alianci przechwytują w Belgii niemiecką łódź podwodną, na której pokładzie znajduje się uran, mający posłużyć Hitlerowi w budowie bomby atomowej. Partyzancki oddział podejmuje się samobójczej misji przetransportowania ładunku do USA. Poziomo: 3) stalowy lub niebieski, 6) sztywny u niepokornego, 11) w pęczku włoszczyzny, 12) ... Lawrence, aktor z filmu „Bad Boys”, 13) trzy minuty na ringu, 14) kamień ozdobny jak tkanina, 15) wypływa z Jeziora Ładoga, 16) przystąpienie do organizacji, 17) rower dla dwóch osób, 18) pokrywa kufra lub skrzyni, 19) skandynawski bóg burzy i piorunów, 20) wielka krzepa, tężyzna, 21) stała opłata urzędowa, 24) kobiece imię w tytule filmu Alfreda Hitchcocka, 25) bita droga, gościniec, 30) trudna droga pod górę, 31) emaliowane naczynie kuchenne, 34) tytuł kościelnego dostojnika, 38) książka z tłumaczeniem snów, 39) dzidziuś, noworodek, 40) europejska stolica z Ostrą Bramą, 41) miasto w województwie śląskim, 42) niewielkie mieszkanie kawalera. Pionowo: 1) nawierzchnia na jezdni, 2) ciasto ze śliwkami, 3) nie krzywa i nie łamana, 4) uprawia sport dla zdrowia, 5) odmiana kapusty ogrodowej, 6) lampa w telewizorze, 7) niedobór czerwonych ciałek krwi, 1 ■ 2 ■ 3 4 5 Ï ■ 6 7 8 ■ 9 Ï 10 11 ■ 12 ■ 13 ■ ■ 14 ■ ■ 15 ■ ■ 16 ■ 17 ■ 18 ■ ■ 19 ■ ■ 20 ■ ■ 21 22 23 ■ 24 ■ 25 26 27 ■ ■ ■ 28 ■ ■ ■ ■ 29 ■ ■ ■ 30 I ■ ■ ■ ■ ■ ■ 31 32 33 VIIA/J 34 35 36 37 ■ ■ ■ Z »V jjrei iumeicK.it: Tele Magazynem ■ ■ ■ 38 94 340 1114 39 ■ ■ ■ ■ ■ ■ 40 ■ ■ 41 ■ ■ 42 □ □ ■ ■ 8) dobierany do koloru koszuli, 9) satelitarna lub telewizyjna, 10) usuwany golarką, 22) polski producent sprzętu AGD, 23) grzecznościowe pochylenie głowy, 26) święta, słuszna lub żywnościowa, 27) pomarańczowa odmiana jabłoni, 28) miejsce połączenia dwóch przewodów, 29) wiązka zżętego zboża, 31) duże skupisko krzewów, 32) imię Reagana, 40. prezydenta USA, 33) końcowa część powieści, 35) wydawana przez kasjerkę, 36) kuzynka kuny zwana też gronostajem, 37) opracowuje strategię gry. ROZWIĄZANIE NR 49 HOROSKOP Wodnik (20.01-18.02) Wyróżniać Cię będzie dzisiaj wyjątkowa spostrzegawczość. Horoskop dzienny wyraźnie zapowiada, że nic nie umknie Twojej uwadze. Ryby (19.02-20.03) Osoba z grona znajomych poprosi Cię o wsparcie. Horoskop na dziś wróży, że od Twojej interwencji będzie bardzo dużo zależało. Baran (21.03-19.04) Horoskop dzienny na środę to wskazówka, by planując cokolwiek, starać się uwzględniać potrzeby i oczekiwania innych osób. Byk (20.04-20.05) Nie pozwalaj dzisiaj nikomu sterować swoimi poczynaniami. Horoskop dzienny ostrzega, że ktoś będzie próbował wejść Ci na głowę... Bliźnięta (21.05-21.06) Twoja aktywność wejdzie na wysokie obroty. Horoskop na dziś mówi, że wieczorem poczujesz spore zmęczenie i wcześnie pójdziesz spać. Rak (22.06-22.07) Ktoś zaskoczy Cię dzisiaj swoim zachowaniem. Horoskop dzienny na środę mówi, że wkrótce dowiesz się, jaka była tego przyczyna. Lew (23.07-22.08) Światło dzienne ujrzą fakty, które ktoś próbował przed Tobą ukryć. Horoskop dzienny ostrzega, że może to zakończyć się awanturą. Panna (23.08-22.09) Wygospodarujesz po południu trochę czasu na swoje pasje oraz zainteresowania. Horoskop na dziś radzi spędzić go z bliską Ci osobą. Waga (23.09-22.10) Łatwo będzie Ci przychodziło mierzenie się z codziennymi obowiązkami. Horoskop dzienny na środę mówi, że ludzie Ci tego pozazdroszczą. Skorpion (23.10-21.11) Musisz dzisiaj przygotować się na konieczność działania w stresie i pośpiechu. Horoskop dzienny ostrzega, że będzie to spore wyzwanie. Strzelec (22.11-21.12) Wyróżniać Cię będzie otwartość na pomysły i propozycje innych osób. Horoskop na dziś zapowiada dzień w bardzo miłej atmosferze. Koziorożec (22.12 -19.01) Sprawnie uporasz się z zaplanowanymi zadaniami. Horoskop dzienny na środę rnówi, że znajdziesz czas na pomaganie innym osobom. Redaktor naczelny Przemysław Szymańczyk, Z-cy red.nacz.: Marcin Stefanowski. Wojciech Frelichowski. YnonaHusaim-Sobecka. Prezes Makroregionu PiotrGrabowski. Dyrektor biura reklamy oddziału Ewa Żelazko. Dyrektor marketingu Robert Gromowski. Redakqa.SŁUPSK, ul. Henryka Pobożnego !9,teŁ598488100, redakqa.gp24@polskapress.pl. KOSZALIN, ul. Mickiewicza24, teL943473552, reda kqigk24@połskap ress.pl, SZCZECIN, ALNiepodległości26/Ul,teL914813300.redakqa4p24@polskapress.pl. Drak Polska Press Oddział Poligrafia, 85-438 Bydgoszcz, ul. Grunwaldzka 229. POLSKA PRESS GRUPA Wydawca Polska Press Sp. z o.o. ul. Domaniewska45,02-672 Warszawa, tel. 2220144 00. fax: 22 2014410 Redaktor naczelny Dorota Kania www.gp24.pl www.gk24.pl www.gs24.pl ©<£> - umieszczenie takich dwóch znaków przy Artykule, wszczególności przy Aktualnym Artykule, oznacza możliwośćjego dalszego rozpowszechniania tylko i wyłącznie po uiszczeniu opłaty zgodniez cennikiem zamieszczonym na stroniewww.gp24.pl/tresci i w zgodzie z postanowieniami niniejszego regulaminu. Dyrektor artystyczny TomaszBocheński, Dyrektor marketingu, Rzecznik prasowy WojdechPaczyńskj wojdech.paczynski@polskapress.pl, Dyrektorkolportażu Karol Wlazło AgencjaAIPkontakt@aip24.pl Głos Dziennik Pomorza Środa, 29.03.2023 ZBLIŻENIA • 13 POMORZE ZANIECZYSZCZENIE TO DUŻY PROBLEM. TO, CO WYDOSTAJE SIĘ DO POWIETRZA, OSADZA SIĘ W PŁUCACH Dodatek węglowy sprawił, że do pieców trafia mniej odpadów? Joanna Surażyńska joanna.surazynska@polskapress.pl Niedotrzymanie standardów jakości powietrza na Pomorzu dotyczy szczególnie Chojnic, Kościerzyny, Lęborka i Wejherowa. Eksperci biją na alarm. Jeśli sytuacja się nie zmieni, coraz więcej osób będzie chorować na nowotwory, szczególnie płuc. Młodsi będą cierpieć na astmy i alergie, kłopoty z gardłem, krtanią i oskrzelami. Starszym mogą doskwierać kłopoty z sercem. Największą grozę budzi rakotwórczy benzoalfapiren. To substancja powstająca w domowych piecach. Sporym problemem jest także pył, który jest nośnikiem różnych szkodliwych substancji - z nim dostają się one do górnych dróg oddechowych, a w przypadku pyłu 0 najmniejszych rozmiarach, oznaczanego symbolem PM2,5 - dostają się głęboko do płuc 1 przenikają do krwiobiegu. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska wykonuje roczne oceny jakości powietrza za dany rok do 30 kwietnia roku następnego. Zatem ocena za rok 2022 zostanie wykonana do 30 kwietnia 2023 r., jednak już teraz można wyciągnąć kilka wstępnych wniosków. Na podstawie analiz wyników pomiarów w roku 2022 przekroczenia benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PMlO wystąpiły na stacjach Chojnice, Kościerzyna, Lębork i Wejherowo. - W ocenie jakości powietrza za rok 2021 odnotowano przekroczenie poziomu dopuszczalnego S02 w aglomeracji trójmiejskiej na stacji Nowy Port -mówi Klaudia Stępień, administrator Biura Dyrektora Generalnego Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska. - Obszar przekroczeń obejmował dzielnice Gdańska: Przeróbka, Młyniska, Nowy Port oraz Brzeźno. Aktualnie trwają prace doty- czące przyjęcia projektu uchwały w sprawie określenia programu ochrony powietrza dla strefy aglomeracji trójmiejskiej, w której został przekroczony poziom dopuszczalny dwutlenku siarki w roku 2021. W roku 2022, po zidentyfikowaniu źródła zanieczyszczeń, przekroczeń nie odnotowano. Groźny pył zawieszony Co roku zauważalne jest przekroczenie benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PMlO na stacjach w strefie pomorskiej. W 2021 r. GIOŚ badał stężenie benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PMlO na czterech stacjach w województwie pomorskim: Gdańsk Wrzeszcz, Chojnice, Kościerzyna i Lębork. Najwyższe stężenia tego zanie- Oceny powstają na podstawie badań jakości powietrza na7stacjach monitoringu w strefie pomorskiej i 4 w aglomeracji trójmiejskiej czyszczenia zanotowano na stacjach w Kościerzynie i Lęborku: średnioroczne stężenie 4 ng/m3 oraz w Chojnicach 3 ng/m3 (poziom docelowy dla tego zanieczyszczenia wynosi 1 ng/m3). - Przekroczenia dotyczą przede wszystkim benzo(a)pi-renu w pyle zawieszonym PMlO - mówi Klaudia Stępień. -W 2021 roku odnotowano również przekroczenie poziomu dopuszczalnego S02 w Gdańsku. Co roku zdarzają się podwyższone średniodobowe wartości pyłu PM10 na terenie województwa pomorskiego. Od kilku lat nie notuje się przekroczeń wartości dopuszczalnych pyłu zawieszonego PMlO i PM2,5 w strefie pomorskiej oraz w aglomeracji trójmiejskiej, co przez dłuższy czas stanowiło problem nie tylko w województwie pomorskim. Udało się również osiągnąć po- Smog szczególnie jest niebezpieczny, kiedy nie ma wiatru i mówi się, że powietrze stoi. W takich sytuacjach lepiej nie wybierać się na spacer, zwłaszcza z małymi dziećmi ziom docelowy dla benzo(a)pi-renu w pyle zawieszonym PMlO w aglomeracji trójmiejskiej. Stężenie dlabenzo(a)pi-renu w pyle zawieszonym PMlO na stacji w Gdańsku Wrzeszczu w roku 2022 wyniosło ok. 0,8 ng/m3 (wyniki pomiarów są obecnie na etapie weryfikacji). Jak podkreślają eksperci, głównym źródłem złej jakości powietrza w województwie jest przede wszystkim tzw. niska emisja. Bierze się ona głównie ze spalania paliw stałych w domowych kotłach i piecach. Drugim w kolejności źródłem zanieczyszczenia są emisje z transportu. - W Kościerzynie w roku 2022 pomiary nie wykazały przekroczeń poziomów dopuszczalnych dla benzenu, dwutlenku azotu i pyłu zawieszonego PMlO - mówi Klaudia Stępień. - Natomiast pewne dopuszczalne przekroczenia benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PMlO na terenie Kościerzyny występują. W latach 2021 i 2022 były to stężenia na poziomie 4 ng/m3, przy wartości dopuszczalnej l ng/m3. Trudny sezon Mijający sezon zimowy był dla wielu mieszkańców Pomorza wyjątkowo trudny. Ceny opału, zwłaszcza na początku zimy, budziły grozę. Sporo osób obawiało się, że nie wszystkich będzie stać na zakup drogiego opału, a do pieca będzie trafiać co popadnie... - Nikomu się nawet nie śniło, że za tonę ekogroszku trzeba będzie zapłacić powyżej 3 tys. złotych - mówi Jan Staniszewski, mieszkaniec Kościerzyny. - Ceny drewna też przekraczają najśmielsze wyobrażenia. Cały czas się zastanawiam, ilu jest takich ludzi, którzy muszą palić czym się da. Dobrze, że zima była wyjątkowo łaskawa. Tymczasem nie ma co marzyć o dobrym powietrzu, jeśli mieszkańcy będą spalać w piecach odpady. Przed sezonem było sporo obaw, ale - jak się okazuje - zupełnie niepotrzebnie. - W bieżącym okresie zimowym nie ma symptomów świadczących o pogorszeniu jakości powietrza atmosferycznego - mówi Klaudia Stępień. -Ewentualna zła jakość paliw stałych spalanych w domowych piecach i kotłach nie znalazła swojego odzwierciedlenia w pogorszeniu jakości powietrza atmosferycznego. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska nie odnotował na urządzeniach pomiarowych w stacji w Kośderzy-nie wyższych wartości stężeń pyłu PMlO. W analogicznych okresach roku poprzedniego i aktualnego uzyskano zbliżone średnie stężenie pyłu zawieszonego. Należy dodać, że dla pyłu PMlO dopuszczalna ilość dni z wartością powyżej 50 g/m3 wynosi 35, a w Kościerzynie w roku 2022 było takich dni 20. Dodatki motywujące Jak się okazuje, swój udział w tym mogły mieć... dodatki węglowe. Przypomnijmy, że mieszkańcy mogli składać wnioski o przyznanie jednorazowego świadczenia w wysokości 3 tysięcy złotych (ci, którzy ogrzewają domy węglem kamiennym, brykietem lub pe-letem). Dodatek przysługiwał gospodarstwu domowemu, w którym główne źródło ogrzewania zasilane jest paliwem stałym. Straż Miejska w Kościerzynie od października do grudnia zajmowała się weryfikowaniem tych wniosków. Sprawdzano, czy mieszkańcy palą węglem. - W czasie kontroli nie ujawniono żadnych nieprawidłowości - mówi Tomasz Smuczyń-ski, komendant Straży Miejskiej w Kościerzynie. - Mieszkańcy, którzy składali wnioski, spodziewali się kontroli. Nie chcieli stracić pieniędzy z dodatku węglowego. Wydaje mi się, że dzięki temu było też mniej naruszeń dotyczących spalania odpadów. Dodajmy, że dodatkowo kara za spalanie odpadów wynosi do 500 złotych. Jeśli jednak sprawa trafi do sądu - może to być nawet 5 tys. zł. - W2022 roku przyjęliśmy 43 zgłoszenia od mieszkańców, którzy podejrzewali, że ktoś spala odpady - mówi Tomasz Smuczyński, komendant Straży Miejskiej w Kościerzynie. - Dodam, że było to znacznie mniej zgłoszeń niż w latach poprzednich. Przeprowadziliśmy 83 kontrole, pouczyliśmy 13 osób i ukaraliśmy jedną osobę mandatem. Chodziło o sprawę spalania odpadówna budowie. ©® nasza HISTORIA Nasza historia nigdy się nie powtarza czytaj naszahistoria.pl 14 • INFORMATOR Głos Dziennik Pomorza Środa, 29.03.2023 E O zachłannej miłości Fridy do sztuki Jazzowa brygada zagra żarliwie i romantycznie Jak zamieścić ogłoszenie drobne? Telefonicznie: 94 347 3512 Przez internet: ibo.polskapress.pl W Biurze Ogłoszeń Nieruchomości MIESZKANIA DO WYNAJĘCIA K-LIN 47m2, tel. 501-518-079. WYNAJMĘ lub sprzedam, Broniewskiego Koszalin 602-229-522 POŚREDNICTWO OMEGA WYCENY OBRÓT SŁUPSK, UL. STARZYŃSKIEGO 11 tel. 59 841 44 20; 601 654 572; www.nieruchomosci.slupsk.pl omega@nieruchomosci.slupsk.pl Motoryzacja OSOBOWE KUPIĘ A do Z skup-skupujemy każde pojazdy, płacimy nawet za wraki, oferujemy najwyższe ceny, 536079721 AUTO skup wszystkie 695-640-611 Finanse biznes KREDYTY, POŻYCZKI POŻYCZKI 699186581 Zwycięstwa 140 Praca ZATRUDNIĘ BUDOWLAŃCÓW K-lin 503135643 SZKÓŁKA roślin w Nosówku zatrudni Panie do lekkich prac ogrodniczych oraz Panów do pracy fizycznej, wymagania: chęci do pracy, możliwość dowozu i zakwaterowania. Jeżeli nie odbieram, proszę cierpliwie poczekać na pewno oddzwonię tel. 885-475-842 ZATRUDNIĘ operatora koparki, praca w Nosówku, tel. 885-475-842 ZATRUDNIĘ operatora spycharki -Nosówko, tel. 885-475-842 Zdrowie ALKOHOLIZM - esperal 602-773-762 Usługi AGD RTV FOTO PRALKI naprawa w domu. 603775878 BUDOWLANO-REMONTOWE CYKLINOWANIE bezpyłowe 502302147 MALOWANIE dachów 788-016-988 REMONTY mieszkań 537-920-784 REMONTY od A do Z tel.660-683-933 Matrymonialne SAMOTNI stanu wolnego w przedziale wiekowym 30-80 lat zapraszam do kontaktu z biurem matrymonialnym, tel. 576169247 Małgorzata Klimczak Szczecin Willa Lentza zaprasza na kolejną premierę teatralną związaną historycznie z budynkiem willi Tym razem będzie to „Frida. Kolekcjonerka z Westendu". Ostatnia pani na Falkenwalder Straße 84 (dzisiejsza al. Wojska Polskiego 84) Frida Doering, żona kupca zbożowego i doskonale ułożona niemiecka mieszczka, była wyrafinowaną kolekcjonerką. Pasję tę dzieliła z małżonkiem Wilhelmem. Zapełniali luksusowe wnętrza willi obrazami, grafikami i rzeźbami. Najcenniejsze z dzieł znajdowały schronienie w skarbcu pod willą. Doeringowie, wcale nie tak tradycyjni, jakby się można spodziewać, przejawiali niepohamowaną wręcz pasję do sztuki. W ich wysmakowanych zbiorach znajdowały się prace znakomite i rzadkie takie jak... grafiki Rembrandta. Spektakl Olgi Adamskiej odkrywa liryczną stronę Fridy Doering, która kochała sztukę i piękno. Ostatnie chwile w ukochanej willi na Westen-dzie przywołują wspomnienia i obrazy - te cenne, powieszone w ramach, ukryte w skarbcu i te jeszcze cenniejsze, żywe, utrwalone przez życie w duszy kolekcjonerki. Dajmy się porwać nastrojowi ostatniego wieczoru w Willi Lentza i opowieściom Fridy. Epoka przedwojennego Szczecina została zamknięta, obrazy rozproszyły się po święcie. Wyobraźmy sobie przez chwilę, że są tu nadal... Tekst: Anna Ołów - Wachowicz, reżyseria: Arkadiusz Buszko, scenografia: Katarzyna Banucha. Występują : Olga Adamska oraz Felipe Alonso Céspedes Sánchez i Joanna Kraszewska (wiolonczela). Premiera spektaklu „Frida. Kolekcjonerka w Westendu” w sobotę, l kwietnia, godz. 19, bilety 50-70 zł. ©® Małgorzata Klimczak Szczecin Po nowojorskiej rezydencji i koncertach w renomowanym Dizzys Jazz Club - Jazz ¡- at Lincoln Center, między-j narodowa formacja Sylwe-! stra Ostrowskiego wystąpi ’ wSzczednie. Grupa będzie promować najnowszy album, „We Are The Jazz Brigade”, a koncert będzie też premierą wydanego wi-nyla. Album to swingujący koktajl autorskich kompozycji, gdzie żarliwy groove przenika się z romantyczną polską nutą. Jazz Brigade to wspólnotowe przedsięwzięcie, więc ma dwóch liderów. Sylwester Ostrowski to nie tylko saksofo-nista, ale też kipiący pomysłami producent Festiwalu Szczecin Jazz. Freddie Hendrix z kolei to trębacz, kompo- zytor, aranżer, którego można usłyszeć obok takich gigantów, nie tylko jazowej muzyki, jak Count Basie Orchestra, Aretha Franklin, Stevie Wonder czy Alicia Keys. Brygada jest dość młodym, bo czteroletnim przedsięwzięciem. Powstała w 2018 roku w Szczecinie pod okiem Wyn-tona Marsalisa i Dariusa Bru-becka. Zdążyła już wziąć udział w wielu festiwalach jazzowych na całym świecie i zdołała przetrwać okres pandemii, aby powrócić w wielkim stylu w bieżącym roku. W Jazz Brigade Ostrowskiego i Hendrixa uzupełniają: Miki Hayama, Jakub Mize-racki, Essiet Okoń Essiet, Owen Hart jr oraz specjalni goście: Endea Owens, Camille Thurman, Albert Bover oraz Lucas Balbo. Koncert odbędzie się 4 kwietnia, godz. 19, filharmonia, bilety 80 zł. ©® Usłyszymy utwory z najnowszej płyty formacji Sylwestra Ostrowskiego i Freddiego Hendriksa POGODA KUCHARKĘ/KUCHARZA Ustronie Morskie, sezon, zarobki 5-6 tys. zł netto, zakwaterowanie i wyżywienie za darmo 603-587-782. Różne PIEKARZA, pomocnika zatrudnię. Słupsk, 501454103. REKLAMA 0010719806 P — — — — — — — — — — — — — 1 ZŁOM kupię, potnę, przyjadę 1 1 i odbiorę, tel. 607 703 135. ' USŁUGI HYDRAULICZNE, tel. 607 703 135. i SPRZĄTANIE strychów, i garaży, piwnic, wywóz starych i mebli oraz gruzu w big ' bagach, 607 703 135. AUTOPROMOCJA STARE książki - skup 881-934-948 Rolnicze MASZYNY ROLNICZE KUPIĘ ciągniki, przyczepy, maszyny rolne. Tel. 535135507. ZWIERZĘTA HODOWLANE KURKI odchowane 784 461566 ibo TWOJE DOMOWE BIURO OGŁOSZEŃ Ogłoszenia drobne w Twojej gazecie przez Internetowe Biuro Ogłoszeń. Bez wychodzenia z domu. ibo.polskapress.pl Pogoda dla Pomorza 1020hPa N 6 Łeba IOÉÍ Władysławowo A 35 km/h 6 8 Kołobrzeg o Rewal mm ¡6. °Ustka o Słupsk Darłowo 0 mm Sławno Mielno— ¡R °Wf¡I «'KOSZALIN Lębork Wejherowo Hé? _____7 ™o Kałuży GDAŃSK Bytów Kościerzyna Białogard 8^1 Świnoujście BHEI Połczyn-Zdrój Nad Pomorze dociera Jagodne atlantyckie powietrze z zachodu. W ciągu dnia sporo chmur i pod wieczór od zachódu pojawią się opady deszczu. Na termometrach max do 6:9 °C. Wiatr ;o......oWg umiarkowany z płd.-:R. zach. W nocy mokro odwilż. Jutro pochmurno z opadami deszczu. Będzie cieplej. Temperatura max do 10:13°C. Wiatr umiarkowany z płd.-zach. Na weekend sporo chmur i znów chłodniej max 4:6 °C. % pogodnie jH» zachmurzenie umiarkowane ^ przelotny deszcz przelotne deszcze i burza pochmurno mżawka UJ ciągły deszcz •^•'ciągły deszcz i burza przelotny śnieg ciągły śnieg przelotny śnieg z deszczem ciągły śnieg z deszczem mgła \J marznąca mgła żtf śliska droga marznąca mżawka marznący deszcz zamieć śnieżna * opad gradu V kierunek i prędkość wiatru temp. w dzień ITG temp. w nocy 15° temp. wody grubość pokrywy śnieżnej 1011 łlPa fł ciśnienie i tendencja <** smog mm Człuchów szfCINi.9L*S Drawsko Pomorskie mm / 20 km/h mms Stargard mm ¡Czwartek Piątek Sobota Niedziela Poniedz. Wtorek i ! KJÈ O WZÊ o CM 13° 6° O CD o LO Ol o Pogoda dla Polski - i * s> j ♦ , <#» $10 cm *20 cm $5 cm Gdańsk 8 ° 10° Kraków 8 ° 14 ° Lublin 5 : 12° ♦ Olsztyn 6 ° 11 ° Ï Poznań 10 5 15° Toruń 9 ° 14° # Wrocław 11 ° 16° it Warszawa 8 ° 13° Karpacz 8 ! 15° \"M- i Ustrzyki Dolne 6 ° 11° «#■ Zakopane 3 0 9 ° FOT. MATERIAŁY PROMOCYJNE Głos Dziennik Pomorza Środa, 29.03.2023 SPORT • 15 PIŁKA NOŻNA BIAŁO-CZERWONI ZREHABILITOWALI SIĘ PO BLAMAŻU W PRADZE I ZAJMUJĄ DRUGIE MIEJSCE W GRUPIE Dobre zmiany Santosa, slaby „Lewy” Po porażce z Czechami Fernando Santos dokonał kilku zmian w składzie reprezentacji Polski. Decyzje okazały się trafione, a nasza kadra pokonała Albanię Filip Bares redakcja@polskapresspl PIŁKA NOŻNA. Reprezentacja Polski odniosła pierwsze zwycięstwo za kadencji nowego selekcjonera Fernando Santosa. Na PGE Narodowym Polacy pokonali Albanię ŁO po gohi Świderskiego. W porównaniu do meczu z Czechami selekcjoner Fernando Santos dokonał czterech zmian w pierwszym składzie. Na ławce usiedli Michał Karbownik, Krystian Bielik i Sebastian Szymański, a zgrupowanie opuścił kontuzjowany Matty Cash. W ich miejsce Santos postawił na Bartosza Salamona, Nicolę Zalewskiego, Jakuba Kamińskiego i Karola Świderskiego. Pierwsza bramka padła dzięki tej ostatniej dwójce. Strzał Kamińskiego z dystansu wylądował na słupku, a następnie futbolówka trafiła pod nogi Świderskiego, który „dziub-nięciem” pod pachą bramkarza wpakował ją do siatki. Natomiast Zalewski i Salamon spisali się naprawdę dobrze. Być może poznaliśmy kilku piłkarzy, którzy będą stanowić o sile tej reprezentacji na Euro 2024. Lewandowskiego cień W poniedziałek Robert Lewandowski nie zagrał najlepszego spotkania. W ostatnim czasie kapitan reprezentacji Polski zaliczył obniżkę formy, ale kwestia drużyny narodowej wydaje się być zdecydowanie starsza niż ostatni epizod. Nie można jednak pominąć faktu, że zespół po prostu nie kreuje mu sytuacji stuprocentowych. Przeciwko Albanii miał jednak jedną bardzo dobrą okazję, której nie wykorzystał. To był tylko falstart? Trzeba sobie powiedzieć, że mecz w Pradze to był blamaż. Porażka 1:3 z Czechami była Szokiem. Zwycięstwo w poniedziałek z Albanią 1:0 odbiło nas od dna grupy E i pozwala budować nadzieje na przyszłość. Nie było pięknie, nie było atrakcyj -nie, ale zadanie zostało wykonane. Niestety, to brzmi całkiem znajomo... Sytuacja w grupie W równoległym mieczu eliminacyjnym „polskiej” grupy Czechy sensacyjnie bezbram-kowo zremisowały na wyjeź-dzie z Mołdawią. Rywale naszych południowych sąsiadów wykazali się bardzo solidną grą w defensywie i pokazali, że dwumecz z nimi nie będzie przyjemnym spacerkiem. Jeżeli podopiecznym Jaroslava Silhavego wydawało się, że mecz z Mołdawią będzie formalnością, to byli w grubym błędzie. Od początku spotkania Czesi zdominowali grę i nieustannie atakowali bramkę Doriana Raileana. Dobrze zorganizowaną obronę przebili nawet w 27. minucie po golu Jana Kuchty, jednak ich euforia nie potrwała długo, bowiem sędzia tego meczu, Niemiec Daniel Schlager, anulował bramkę z powodu spalonego. W17. minucie kontuzji dostał mołdawski napastnik Vi-talie Damascan, a zastąpił go Maxim Cojocaru. W drugiej połowie niewiele się zmieniło: Czesi dalej prowadzili grę, nie mogli jednak trafić do siatki mołdawskiej bramki. Bardzo dobrze zorganizowana obrona Mołdawii zapewniła gospodarzom punkt i urwała gościom 2 punkty w spotkaniu ze znacznie wyżej notowanymi przeciwnikami. Liderem grupy pozostają Czesi, którzy po dwóch kolej -kach zgromadzili 4 punkty. Polska jest druga z trzema „oczkami”, trzecia Mołdawia (2), czwarte Wyspy Owcze (l), a ostatnia jest Albania (0). Skład Polski w meczu z Albanią: Wojciech Szczęsny - Przemysław Frankowski, Jan Bednarek, Bartosz Salamon, Jakub Kiwior . - Nicola Zalewski (68. Michał Skóraś), Karol Linetty (77. Damian Szymański), Piotr Zieliński, Jakub Kamiński - Robert Lewandowski, Karol Świderski (89. Sebastian Szymański). Młodzi Portowcy mogą poprawić swój dorobek Maurycy Brzykcy sport@gs24.pl PIŁKA NOŻNA. Kończy się marzec i za chwilę poznamy najskuteczniejszego zawodnika tego miesiąca w rankingu „Piłkarskie Orły". „Piłkarskie Orły” to kontynuacja porównywania i klasyfikowania najskuteczniejszych strzelców w najwyższych polskich ligach, którą zapoczątkowaliśmy w poprzednim roku kalendarzowym. Warto zajrzeć do regulaminu naszego rankingu, z którego jasno wynika, że: „Celem Rankingu jest wyłonienie oraz nagrodzenie najlepszych strzelców piłkarskich w kategorii męskiej i kobiecej, biorąc pod uwagę sumę goli zdobytych przez zawodników/za-wodniczki klubów piłkarskich biorących udział w krajowych, zawodowych rozgrywkach ligowych na poziomie: ekstra-klasy/ekstraligi, I, II ITII,TV ligi oraz w Pucharze Polski a także bramek zdobytych w europejskich pucharach”. Dodać należy, że ranking prowadzony jest cyklicznie i wyłania zwycięzców w danej kategorii w każdym roku kalendarzowym, niezależnie od sezonu rozgrywkowego. Najlepszych nagradzamy na dorocznej finałowej gali w Warszawie, ale honorowani są także zwycięzcy poszczególnych miesięcy rozgrywkowych - zarówno na szczeblu lokalnym, czyli wojewódzkim (mężczyźni), jak również ogólnokrajowym (także kobiety). W roku 2023 rozszerzamy grono klasyfikowanych goleador ów o tych występujących w IV lidze. A skoro pod uwagę bierzemy aż 5 poziomów rozgrywkowych, różniących się nie tylko nazwami, ale też skalą trudności dla napastników (i pozostałych strzelców), to logiczne, że bramki także muszą mieć zróżnicowaną wagę; w zależności od rangi rozgrywek, w których zostały zdobyte., Dla przypomnienia podajemy zatem współczynniki, przez które mnożymy gole przyznając miejsca w naszym rankingu: dla ekstraklasy/eks-traligi - wynosi 2; dla I ligi -1,75; dla II ligi -1,5; dla III ligi -1; dla IV ligi - 0,625; dla Pucharu Polski - 2; dla Europejskich Pucharów-2,5. Swoich wyników bramkowych nie poprawią już zawodnicy ekstrałdasowej Pogoni Szczecin. Ich kolejny mecz, po przerwie na grę reprezentacji, wypada dopiero 2 kwietnia. Wówczas Portowcy zagrają na stadionie Lecha Poznań. A skoro brakuje zawodników Pogoni Szczecin w zesta- Piłkarze Pogoni II Szczecin rozgrywają swój kolejny mecz ostatniego dnia marca. Rywalem KP Starogard wieniu, to większą szansę na zwycięstwo mają piłkarze z III czy III ligi. Do Adama Frączczaka (Il-li-gowa Kotwica Kołobrzeg), który w marcu ma trzy gole * na koncie, dołączył Konrad Pra-wucki z Błękitnych Stargard (również 3 gole na koncie), ale obaj snajperzy w weekend nie powiększyli swoich dorobków. Do czuba klasyfikacji wskoczył Olaf Korczakowski, który w ostatni weekend ustrzelił dwa gole podczas porażki 3:4 Pogoni II Szczecin z Bałtykiem Gdynia. Młodzi Portowcy mogą powiększyć swój dorobek. 31 marca, w piątek, grają u siebie z KP Starogard Gdański. Strzelać zaczęli wreszcie zawodnicy trzecioligowego Świtu Szczecin. W weekend pokonali Stołem Gniewino 3:1, a łupem bramkowym podzielili się Ołeh * Synycia, Dominik Dziąbek, AdamŁadziak. Ranking Partner Strategiczny Patronat Honorowy Partner Merytoryczny Patronat Medialny Ministerstwo Sportu i Turystyki TVP SPORT PZPN 16 Głos Dziennik Pomorza Środa, 29.03.2023 SPORT www.sportowy24.pl ZAPASY Klasycy poza podium Dwaj zawodnicy ZKS Miastko wystąpili w Międzynarodowych Mistrzostwach Polski w stylu klasycznym. Zawody odbyły się w Kostrzynie nad Odrą, z udziałem 221 zapaśników z 55 ekipy, w tym z Czech, Danii i Norwegii. W wadze do 80 kg blisko podium był Alex Ruszczyk. Ostatecznie zawodnik ZKS uplasował się na 5. miejscu. W wadze do 45 kg siódmy był Leon Rudnik, (jak) PŁYWANIE Pojadą na Cypr Polski Związek Pływacki powołał kadrę na międzynarodowe zawody pływackie juniorów w Limassol (Cypr). W zawodach, które odbędą się w najbliższy weekend (1-2 kwietnia), zaprezentują się pływacy z roczników 2005/06. W gronie kadrowiczów znalazł się Kacper Maksajda ze słupskiego Skalar (rocznik 2006). W kadrze szkoleniowej na zawody jest także trener Skalara, Dariusz Grondziewski. (jak) Słupscy judocy zdobywali medale na tatami w N iemczech oraz w Grudziądzu Jacek Wójcik \X sport@gp24.pl JUDO. Zawodnicy TS Judo Gryf Słupsk zaprezentowali swoje umiejętności podczas dwóch dużych imprez w Polsce i w Niemczech. W miniony weekend w Greifswaldzie (Niemcy) odbył się Międzynarodowy Turniej Judo pn. Hanza Cup. Na tatami zaprezentowało się 781 zawodników i zawodniczek z 78 klubów z czterech państw (Dania, Polska, Szwecja i Niemcy). Wśród uczestników byli wychowankowie TS Judo Gryf Słupsk. Bardzo dobrą formę zaprezentowała Natalia Miszkurka. Słupszczanka była bezkonkurencyjna w swojej kategorii wagowej, wygrywając wszystkie walki przed czasem i zdobyła złoty medal! Pięć walk stoczył Łukasz Bielawa, z czego wygrał cztery przed czasem. Niestety, po ciężkim boju w walce finałowej, lepszym od niego okazał się zawodnik z Niemiec. Ostatecznie Bielawa przywiózł z Niemiec srebrny medal. Na drugim stopniu podium stawali Anna Pacewicz, Damian Cyrganowicz i Jakub Martyna, a na trzecim Julia Gorz-kowska i Zuzanna Martyna. Ponadto piąte miejsce zajął Szymon Marciniak. Ekipa Gryfa zasłużyła na wielkie, ponieważ zajęła w Greifswaldzie pierw- Ekipa Gryfa Słupsk wróciła z zawodów w Greifswaldzie z medalami i pucharem za wygraną w kategorii U18 sze miejsce w klasyfikacji dru- także w Otwartych Mistrzo-żynowejdolati8. stwach Młodzików i Dzieci Młodzi Gryfici walczyli o Puchar Prezydenta Grudzią- dza. W zawodach tych swoje umiejętności na tatami zaprezentowało blisko 300 zawodników i zawodniczek z 33 klubów. Rywalizacja prowadzona była w trzech grupach wiekowych: młodzików, dzieci starszych i dzieci. Wychowankowie Gryfa zdobyli w tych zawodach 7 medali. W grupie młodzików (roczniki 2009-10) bardzo dobry występ zanotowali Antek Żuk (kategoria wagowa do 73 kg) i Kuba Pacewicz (55 kg). Obaj wywalczyli złote medale, pokonując wszystkich rywali przed czasem. W grupie dzieci starszych (roczniki 2011-12) na wyróżnienie zasłużył, startujący w wadze do 50 kg Marcin Gwiżdż. Gryfita wywalczył srebrny krążek, tocząc świetnie pojedynki. Brązowe medale w tej grupie wywalczyli Marcel Wiśniewski (33 kg), Kamil Jędrzejczak (42 kg) i Artur Cha-bowski (55 kg). Ponadto Artur Heimrath (42 kg) zajął 5. miejsce,a siódmy do 33 kg był Wojciech Słomski. W grupie dzieci (2013-14) brązowym medalistą w wadze do 28 kg został Dominik Jędrzejczak. Ponadto Julian Bogusławski (55 kg) zajął czwarte, a Igor Pietrzak (42 kg) piąte miejsce. Pozostałym słupszczanom nie udało się stanąć na podium, ale wszyscy zasłużyli na pochwały za waleczną postawę i zaangażowanie. Zawody jeździeckie i pogoń za wiosną Alex Hamilton został Wilkiem Jedną z konkurencji zawodów były skoki przez przeszkody Krzysztof Piotrkowski krzysztof.piotrkowski@gp24.pl JEŹDZIECTWO. Wyjątkowe zawody jeździeckie odbyły się we Wrześdu w powiecie słupskim. Uczestniczyło 35 par. - Gościliśmy dwa ośrodki: Ośrodek Jeździecki Redzikowo oraz Szkółkę Jeździecką Polna. Przeprowadziliśmy pięć konkursów: Hobby Horse - polega na tym, że zawodnicy symulują zawody jeździeckie „jeżdżąc” po specjalnie przygotowanym parkurze na kukiełkach na wysokości do 60 cm i do 90 cm, Pony Games - dyscyplina polega na przejechaniu tom przeszkód (koperta, slalom, labirynt) i wykonanie zadań w jak najkrótszym czasie, skoki przez przeszkody na wysokości do 60 cm i do 80 cm - powiedział Rober Kowalczyk, koordynator zawodów. Wyróżnienia: Hobby Horse do 60 cm - Partycja Palicka (Stajnia pod Młynem); Hobby Horse do 90 cm - Hanna Skompska (Szkółka Jeździecka Polna); skoki przez przeszkody do 60 cm - Julia Łukasiak na koniu Fairymount Boy, Marta Zielińska na Hugo Boss, Edyta Kowalczyk na Babi (wszystkie Stajnia pod Młynem); skoki przez przeszkody do 80 cm -Natalia Kuffel na Valesce, Julia Kaczmarczyk na Monti (Stajnia pod Młynem), Julia Kuras-Ka-lipso (Ośrodek Jeździecki Redzikowo). Na zakończenie odbył się konkurs Pogoń za wiosną w kłusie. Wiosnę złapała Oliwia Subocz na Maćku, a w galopie Milena Pucułek na Pallatynie, obie ze Stajnia pod Młynem. Najmłodsza uczestniczka miała 7 lat, jeździ konno zaledwie pół roku a najstarsza ukończyła 50 lat. Zawody odbyły się na okoliczność przywitania wiosny. ©® Maurycy Brzykcy sport@gs24.pl KOSZYKÓWKA. W ostatnich chwilach okienka transferowego. King Szczecin pozyskał obwodowego zawodnika, Amerykanina Alexa Hamiltona. Koszulka ze zdjęcia może trochę mylić. To strój Golden State Warriors, aktualnie panujących mistrzów NBA. Tytuły Wojownicy zdobywali także w latach 2015,2017,2018. Nowy zawodnik Kinga, Alex Hamilton, grał dla Warriors w sezonach 2016-17 i 2017-18 jednak była to drużyna Santa Cmz Warriors, występująca w D-League, ale będąca mocno powiązana z aktualnymi mistrzami NBA. Hamilton ma 29 lat i mierzy 193 cm wzrostu. * -To bardzo dobry zawodnik, który jest mocno doświadczony. Potrafi grać na piłce. Może być takim game changèrent. Potrzebowaliśmy doświadczenia na pozycjach obwodowych. Ciekawostką jest to, że Alex jest leworęczny. To trzeci leworęczny zawodnik na naszym obwodzie. To taki gracz, na którym nam bardzo mocno zależało. On chce wrócić do dużej koszykówki. Grał w bardzo dobrych, europej- Dla Santa Cruz Warriors Hamilton grał 6 lat temu skich klubach. Mocno na niego liczymy - mówi Arkadiusz Mi-łoszewski, trener Kinga. Obecny sezon Alex rozpoczął w barwach Juventusu w litewskiej ekstraklasie. Zagrał w 21 meczach. Średnio 13 punktów (trafiał za 3 ze skutecznością 48%), 4 zbiórki, 4 asysty, 3 prze-chwyty i blok na spotkanie. W trakcie kariery Hamilton występował w takich klubach jak: Maccabi Rishon Lezion, Telekom Baskets Bonn, Galatasa-ray czy Hapoel Eliat. Na swoim koncie ma udział w Eurocup, Europe Cup i Basketball Champions League.©® Wielki hit w Netto Arenie Maurycy Brzykcy sport@gs24.pl SIATKÓWKA. Grupa Azoty Chemik Police podejmuje dziś Developres Rzeszów. To dwa najbardziej utytułowane zespoły w ostatnich latach w kobiecej ekstraklasie. W środę duży hit kobiecej ekstraklasy. Grupa Azoty Chemik Police podejmie w hali Netto Arena Developres Bella Dolina Rzeszów. To pojedynek mistrza z poprzedniego sezonu z wicemistrzem oraz aktualnego zespołu z trzeciego miejsca z wi-celiderem tabeli Tauron Ligi. Emocji nie może brakować, oba zespoły to ścisła czołówka ostatnich sezonów w kobiecej ekstraklasie. Developres z podium Tauron Ligi nie schodzi od czterech lat, ale brakuje im mistrzostwa Polski. W ostatnich trzech latach siatkarki z Rzeszowa kończyły ze srebrnym medalem, za każdym razem oglądając plecy zawodniczek z Polic. Początek spotkania w hali Netto Arena dziś o godz. 19. To będzie dobre przetarcie przed weekendowym Finał Four Pucharu Polski, w którym Chemik może wpaść na Deve-lopres w ścisłym finale.