Niezłomny proces identyfikacji trwa. Rozmowa z dr. hab. Andrzejem Ossowskim str. 2 Głos śł.MSiM M !« '> i ; ,T Pomorza Środa 1.03.2023 Nr 50 (4902) Nakład: 7.090 egz. FOT. MICHAŁ DYLUK www.gp24.pl Rak jelita grubego: co jeść, a czego unikać w profilaktyce tej choroby - str. 8 STRONA ZDROWIA Region. Rząd dołoży strażakom-ochotnikom przy zakupie nowych wozów str. 3 Przepisy. Dwa dni wolnego dla krwiodawców str. 4 Słupsk. Grupa nauczycieli będzie poznawać nowoczesne formy kształcenia str. 4 Kraj. Trzynasta emerytura zostanie wypłacona w kwietniu str. 6 MARTYROLOGIA PAMIĘTAMY O ŻOŁNIERZACH WYKLĘTYCH Walczyli, by ojczyzny nic zalał komunizm Tomasz Chudzyński Pomorze Dziś Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. W całej Polsce odbywają się uroczystości poświęcone ludziom, którzy po zakończeniu n wojny światowej prowadzili walkę zbrojną i polityczną z władzami komunistycznymi. l marca 1951 roku, po pokazowym procesie, rozstrzelani przez komunistów zostali przedstawiciele IV Zarządu Stowarzyszenia „Wolność i Niezawisłość", z ppłk. Łukaszem Cieplińskim „Pługiem" na czele. Po latach dzień tego sądowego mordu na działaczach WiN-u został przyjęty za symboliczną datę ogólnopolskiego uhonorowania żołnierzy wyklętych. - Łącznie w latach 1944-1956 w podziemiu niepodległościowym, w różny sposób, działało od 120 do 180 tys. ludzi - podkreślał w swojej książce „Bohaterowie z dołów śmierci" badacz Waldemar Kowalski. - Żołnierze podziemia niepodległościowego, zwanego też poakowskim (drugą konspiracją), mieli jasno sprecyzowany cel: odzyskanie przez Polskę pełnej suwerenności. Drugą konspirację tworzyły oddziały zlikwidowanej Armii Krajowej, które nie złożyły broni, stawiające na walkę polityczną i wywiadowczą Stowarzyszenie WiN, a także oddziały ideowo związane z ruchem narodowym. Przygotowywały się one do stworzenia struktur partyzanckich, które mogłyby być „uruchomione" w momencie wybuchu wojny aliantów zachodnich z Sowietami. Prowadziły także akcje zbrojne - ataki na po- sterunki milicji, więzienia i areszty Urzędu Bezpieczeństwa. W latach 1945-1956 na Pomorzu, także Zachodnim funkcjonowało ok. 70 organizacji niepodległościowych. Były to V Brygada Wileńska Armii Krajowej, odtworzona w Borach Tucholskich, dowodzona przez mjr. Zygmunta Szendzielarza ps. Łupaszka, Bojowy Oddział Armii por. Stefana Pa-bisia ps. Stefan w ziemi kaliskiej, a także placówka WiN w Szczecinku oraz szereg niewielkich organizacji cywilnych skupiających się na akcjach propagandowych. Do historii przeszły nazwiska zamordowanych mjr. Łu-paszki czy sanitariuszki Danuty Siedzi-kówny ps. Inka. Za ostatniego żołnierza wyklętego uznaje się Józefa Franczaka ps. Lalek, który zginął w obławie SB i ZOMO w październiku 1963 r. ©® Czytaj str. 3 Ubiegłoroczne uroczystości Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych w Słupsku V*—-* *, ' ■ --r ' Mieszkańcy lubią porządek, co widać w liczbach W zeszłym roku strażnicy miejscy w Słupsku wystawili ponad dwa tysiące mandatów - trzy razy więcej niż w 2020 roku. Interweniują głównie na wniosek słupszczan str. 4 Zdrowie. Objawy niedoboru magnezu to nie tylko drżenie mięśni i nerwowość str. 9 Sport. W Jezierzycach w turnieju spotkali się młodzi piłkarze z regionu str. 14 REGION Bobry wchodzą w szkodę. Tną drzewa na potęgę, piętrzą wodę str. 4 2 • DRUGA STRONA Głos Dziennik Pomorza Środa, 1.03.2023 AUTOPROMOCJA Jutro w naszej gazecie: Pod Paragrafem • Zbrodnia w okupowanym przez Austriaków Lublinie. Co się wydarzyło na przedmieściach? Kim byli krwawi kochankowie? Zamów prenumeratę Głosu <5)943401114 prenumerata.gdp@polskapress.pl prenumerata.gp24.pl KALENDARIUM 1 MARCA URODZILI SIĘ 1810 Fryderyk Chopin, wybitny kompozytor polski. Tworzył koncerty, mazurki, polonezy, nokturny i etiudy. Jego twórczość łączyła elementy polskiej muzyki ludowej i narodowej ze stylem romantycznym. Była inspiracją dla wielu późniejszych kompozytorów -Liszta, Wagnera, Brahmsa, Czajkowskiego, Rachmaninowa. (Według rodziny Chopina, Fryderyk urodził się 1 marca, natomiast w metryce chrztu zapisana jest data 22 lutego 1810 roku). 1897 Jan Zieją, publicysta, pisarz religijny i działacz społeczny, duszpasterz Związku Młodzieży Wiejskiej Rzeczypospolitej Polskiej Wici, kapelan Batalionów Chłopskich, Szarych Szeregów i Komendy Głównej Armii Krajowej, współorganizator Domu Samotnej Matki w Słupsku, współzałożyciel Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR". Autor pracy „Katechizm życia chrześcijańskiego". 1925 Ireneusz Gwidon Kamiński, pisarz, poeta, redaktor szczecińskiego miesięcznika „Ziemia i Morze", autor powieści: „Czerwony sokół", „Węgierska opowieść", „Anastazja, czyli opowieści garbusa", „Krystyna i rapier", „Białe wrony". ZMARLI 1877 Antoni Norbert Patek, uczestnik Powstania Listopadowego, działacz emigracyjny w Szwajcarii, zegarmistrz. Założył w Genewie słynną firmę zegarmistrzowską Patek-Phi-lippe, działającą do dzisiaj. Była to pierwsza firma produkująca masowo zegarki kieszonkowe. 2011 W Lesie Kabackim pod Warszawą zginęła Jolanta Brzeska, działająca na rzecz obrony eksmitowanych lokatorów kamienic, przejmowanych przez spadkobierców dawnych właścicieli. Pierwsze śledztwo wykazało, że jej śmierć nie mogła być samobójstwem, jednak umorzono je z powodu niewykrycia sprawców. Ponownie wszczęto postępowanie w 2016 roku, badane są także ewentualne zaniedbania w pierwszym śledztwie. Niezłomny proces identyfikacji trwa Marek Jaszczyński Rozmowa Z dr. hab. Andrzejem Ossowskim, koordynatorem Polskiej Bazy Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów w ramach Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego. Jak zrodził się pomysł Polskiej Bazy Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów? W 2009 roku za sprawą prac poszukiwawczych żołnierzy Armii Krajowej na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie, które zainicjował ówczesny dyrektor oddziału IPN dr Marcin Stefaniak, pojawił się pomysł, że warto byłoby stworzyć projekt, który pozwalałby na identyfikację genetyczną ofiar. Chcieliśmy stworzyć projekt, który pozwoliłby na masową identyfikację, czyli każde odnalezione szczątki profilujemy, wprowadzamy do bazy, porównujemy profile ze sobą. Udało się to zrobić w 2012 roku. Polska Baza Genetyczna Ofiar Totalitaryzmów to pierwsza tego typu tak kompleksowa baza w Europie. Na czym polega pana praca nad przywracaniem tożsamości bezimiennych? Podstawą jest genetyczny materiał porównawczy. W przeszło 90 procent przypadków jest to skuteczna metoda, bez materiału porównawczego nie uda się tych ludzi zidentyfikować. Rozwój technologii powoduje, że możemy identyfikować coraz trudniejsze przypadki. Wdrażamy nowe narzędzia, mam tu na myśli na przykład genealogię genetyczną. Polega to na tym, że na podstawie bardzo dalekich krewnych jesteśmy w stanie typować i finalnie doprowadzać do identyfikacji szczątków. Kiedyś, gdy zaczynaliśmy projekt PBGOT, to szukaliśmy bardzo bliskich krewnych, mam tu na myśli rodziców i rodzeństwo. Dzisiaj tak naprawdę jesteśmy w stanie identyfikować tożsamość na podstawie dużo dalszych krewnych. Musi być ich więcej z reguły. Musi to być materiał od kilku osób, ale to się udaje na przykład w przypadku identyfikacji żołnierzy Zygmunta Szendzielarza „Łupaszkę" udało się pochować siedem lat temu na cmentarzu w Warszawie dzięki identyfikacji szczątków przez zespół PBGOT z Westerplatte. W tym przypadku w większości bazowaliśmy na materiale od bardzo dalekich krewnych w linii męskiej lub linii matczynej. Przecież ci ludzie nie zdążyli pozakładać rodzin. Identyfikujemy ich na podstawie zstępnych, po ich rodzeństwie. Najczęściej po dzieciach, a z reguły to są wnuki ich rodzeństwa. Jeszcze kilka lat temu ustalenie tożsamości byłoby bardzo trudne. Prace w największych miejscach, na Łączce (kwatera Ł, czyli miejsce pochówku przy murze cmentarnym Cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie pomordowanych przez organy bezpieczeństwa publicznego w latach 19451956 - przyp. red.), Westerplatte czy w areszcie śledczym w Białymstoku, cały czas trwają. W połowie ubiegłego roku udało nam się zidentyfikować kolejne ofiary z Łączki. Czy mógłby pan przypomnieć, kogo z Niezłomnych udało się zidentyfikować? Wśród najsłynniejszych i najbardziej rozpoznawalnych nazwisk byli major Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka", major Hieronim Dekutowski „Zapora", sanitariuszka Danuta Siedzikówna „Inka". Ale oczywiście w gronie osób, które odzyskały tożsamość, jest dużo bardzo znanych osób, zidentyfikowaliśmy ich przeszło 130. W tej chwili w ramach projektu PBGOT zajmujemy się nie tylko zbrodniami komunistycznymi, ale także zbrodniami niemieckimi, czyli identyfikacją poległych na Westerplatte, ale też identyfikacją żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, czyli lotników i żołnierzy l Dywizji Pancernej generała Stanisława Maczka. Warto zaznaczyć, że nasz projekt ma również charakter międzynarodowy. Razem z naszymi kolegami z Gruzji zidentyfikowaliśmy ofiary zbrodni komunistycznych, których szczątki zostały znalezione w Gruzji. Pracujemy nad kolejnymi kilkunastoma osobami. Jaki jest główny projekt, nad jakim pan obecnie pracuje? Poza tymi projektami, którym robimy wspólnie z Instytutem Pamięci Narodowej, mamy duży projekt z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w ramach którego identyfikujemy żołnierzy l Dywizji Pancernej generała Maczka pochowanych we Francji. Pracowaliśmy pod koniec roku przez dwa tygodnie we Francji, gdzie podjęliśmy szczątki około 31 bezimiennych żołnierzy generała Maczka. W tej chwili to jest główny projekt, nad którym pracujemy. Prowadzimy właśnie badania genetyczne z tego materiału kostnego i mamy nadzieję, że w tym roku będziemy mieli pierwszych zi- dentyfikowanych żołnierzy. Mamy także bardzo duży projekt w Stargardzie, który prowadzimy jako Pomorski Uniwersytet Medyczny, dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. To jest badanie miejsca grzebalnego przy Stalagu IID, gdzie poza jeńcami wojennymi różnych narodowości, znaleźliśmy szczątki ludności cywilnej Warszawy, która została wysiedlona po powstaniu warszawskim. To było bardzo zaskakujące odkrycie. W tym roku na pewno będziemy te badania kontynuować. To pokazuje, że zbrodnicza machina obozowa III Rzeszy dokonywała zbrodni w bardzo wielu miejscach. Jakie wnioski pojawiły się po badaniach? Do tej pory w północno-zachodniej Polsce wiedzieliśmy, że były miejsca grzebalne, ale raczej związane z jeńcami wojennymi, na przykład w Dobiegniewie, w Bornem Sulinowie czy też obozie w Czarnem, filiach obozu Stutthof w Policach. Natomiast skala śmiertelności w obozach, poprzez badanie w Stargardzie, pokazuje gigantyczną śmiertelność wśród jeńców wojennych. Tego nie można wytłumaczyć funkcjonowaniem normalnego obozu jenieckiego. Normalnie nie umiera kilkudziesięciu jeńców wojennych dziennie, a w Stalagu II2 D tak było. Co pokazuje, że to była celowa eksterminacja poprzez fatalne warunki: brak pożywienia, brak leków. Nie trzeba było rozstrzeliwać jeńców. Wystarczyło tak naprawdę stworzyć ciężkie warunki życia. Jeńcy umierali nie tylko w obozach. Miejscami, do których j eńcy wojenni byli wysyłani do pracy na Pomorzu, były gospodarstwa rolne. Nie ma miejscowości na Pomorzu, w której nie byłoby pochowanych kilku jeńców wojennych. Na cmentarzu pod Drawskiem Pomorskim lokalni pasjonaci historii odnaleźli dru-gowojenne pochówki. Byli przekonam, że są to żołnierze Wojska Polskiego, a okazało, że to było 10 jeńców wojennych. Po badaniach okazało się, że należeli do komanda liczącego 34 osoby, pracującego w majątku ziemskim. Tych 10 jeńców zmarło w ciągu kilku lat. W gospodarstwie rolnym, w którym nie powinno brakować jedzenia, a warunki powinny być po prostu przyzwoite, umierają ludzie, w wyniku wycieńczenia tak z głodu, jak i z chorób. To pokazuje, że zbrodniczy system nie był ograniczony tylko do obozów, ale funkcjonował nawet na poziomie takiego małego komanda pracującego w gospodarstwie rolnym. Dochodziło do nadużyć, niewolnicza praca była nadludzka i to powodowało wysoką śmiertelność. To zmienia nasze spojrzenie na niewolniczą pracę i na los jeńców wojennych. ©® ANDRZEJ OSSOWSKI W ramach PBGOT zajmujemy się nie tylko zbrodniami komunistycznymi Głos Dziennik Pomorza Środa, 1.03.2023 3 REGION SŁUPSK 27-latek w audi z dużą prędkością wyprzedził nieoznakowany radiowóz na jednej ze słupskich ulic. Zapłacił za to 1500 zł i „zarobił" 15 punktów karnych. - Kierującym pojazdami zabrania się wyprzedzania innych pojazdów na przejściach dla pieszych i bezpośrednio przed nimi, z wyjątkiem przejść, na których ruch jest kierowany - przypomina Jakub Bagiński z Komendy Miejskiej Policji w Słupsku. GH DYŻURNY GŁOSU Sylwia Lis tel. 697770125 Na naszych Czytelników czekamy w redakcji Głosu Pomorza w Słupsku przy ul. Henryka Pobożnego 19 oraz pod adresem: alarm@gp24.pl Świętujemy dla takich jak on. Dziś msza i kwiaty, a codziennie: wieczna chwała bohaterom! Alek Radomski Słupsk Słupsk będzie dziś w gronie do miast, które organizują obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Uroczystości odbędą się w kościele św. Jacka oraz przy pomniku Polskiego Państwa Podziemnego. Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych jest obchodzony od 2011 r. Ustawę o ustanowieniu tego święta skierował do Sejmu RP śp. Prezydent RP Lech Kaczyński. - Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych ma być wyrazem hołdu dla żołnierzy drugiej konspiracji za świadectwo męstwa, niezłomnej postawy patriotycznej i przywiązania do tradycji niepodległościowych, za krew przelaną w obronie Ojczyzny -podkreślił Lech Kaczyński. Ustawa została uchwalona 3 lutego 2011 r. Słupskie uroczystości rozpoczną się o godz. 17.30 w kościele św. Jacka. Kwadrans później pod tablicą pamiątkową ,/\/ Ppłk. Kazimierz Szostakowski-Kobelis z listami od premiera Mateusza Morawieckiego i prezydent Słupska Krystyny Danileckiej-Wojewódzkiej poświęcona żołnierzom wyklętym złożone zostaną kwiaty i wiązanki, a o godz. 18 będzie odprawiona msza święta w intencji żołnierzy konspiracji niepodległościowej. Po mszy uczestnicy uroczystości przejdą ul. Mikołajską pod pomnik Polskiego Państwa przy kościele Mariackim. Ostatni żołnierz wyklęty Niestety, ze względu na podeszły wiek czynnego udziału w tegorocznych obchodach nie weźmie ostatni w regionie wyklęty, czyli ppłk Kazimierz Szo- stakowski-Kobelis ps. Kazik, Mieczysław. Urodzony w Wilnie 30 stycznia 1921 roku 102-la-tek od kwietnia 1943 do sierpnia 1944 walczył w oddziałach partyzanckich AK Okręgu Wilno, Obwód i Inspektorat Oszmiana dowodzonym przez mjr. Czesława Dębickiego „Jaremę". Podpułkownik Szostakow-ski-Kobelis to uczestnik operacji Ostra Brama, a także bitwy z Niemcami pod Szwajcaro-wem. Po akcji Ostra Brama podążał z oddziałem „Jaremy" na pomoc mającemu wybuchnąć powstaniu warszawskiemu. W drodze do Puszczy Rudnickiej wojska sowieckie NKWD okrążyły oddziały AK, rozbroiły i internowały. Udało mu się zbiec i przedostać na Ziemie Odzyskane do Słupska, a następnie do Gdańska. Pracował tam w urzędzie wojewódzkim, w którym spotkał kilku kolegów z konspiracji. Za ich namową wstąpił do o Mobilizacyjnego Ośrodka Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej. Wpadł w 1948 roku, gdy UB rozpracowywało organizację Wolność i Niezawisłość. Jej funkcjonariusze przypadkowo trafili na tajną organizację działającą przy Urzędzie Wojewódzkim w Gdańsku. Śledztwo trwało prawie rok. Na różne sposoby, włącznie z okrutnym biciem i polewaniem zimną wodą, zmuszano go, aby się przyznał do działalności w tajnej organizacji działającej przeciw władzy ludowej i wydał podległych sobie ludzi. Dostał wyrok - osiem lat więzienia we Wronkach. W celi siedział z prawnikiem Wiesławem Chrzanowskim, w wolnej Polsce założycielem i pierwszym prezesem Zjednoczenia Chrze-ścijańsko-Narodowego oraz marszałkiem Sejmu RP. Przeżył też rok w izolatce. Z więzienia został zwolniony w 1956 r. na mocy amnestii. Po wyjściu na wolność zamieszkał w Słupsku. Od 1991 jest członkiem Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Uczestniczył w Społecznym Komitecie Budowy Pomnika Polskiego Państwa Podziemnego i AK w Słupsku. W 2019 roku Kazimierz Szostakowski-Kobelis otrzymał Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości, przyznany przez prezydenta RP Andrzeja Dudę na wniosek Zarządu Głównego Związku Żołnierzy NSZ.©® Nowe wozy dla strażaków ochotników Dokłada rząd Sylwia Lis Region Wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Maciej Wąsik zatwierdził listę jednostek OSP, które w tym roku otrzymają dofinansowanie wozów bojowych. W regionie nowe pojazdy otrzyma blisko 20 jednostek. - Wtymrokubędzie to rekordowa liczba 675 wozów strażackich dla ochotniczych straży pożarnych. Chyba nigdy nie było takiej liczby wozów strażackich przekazywanych w jednym roku dla ochotniczych straży pożarnych - podkreślił premier Mateusz Morawiecki. W tym roku ochotnicze straże pożarne zostaną także wyposażone w inny sprzęt strażacki. Na ten cel przekazane zostanie ponad236milionówzłotych. Pozwoli to na zakup min.: środków ochrony, osobistej (mundury, hełmy, buty ochronne), sprzętu łączności, uzbrojenia (pilarki do drewna i metalu), sprzętu ra-towniczo-gaśniczego (pompy, węże). Dofinansowanie na zakup średniego wozu bojowego otrzymała między innymi Ochotnicza Straż Pożarna z Czarnej Dąbrówki w powiecie bytowskim. - W ubiegłym roku na zasłużoną emeryturę przeszedł nasz 52-letni mercedes - mówi Tomasz Małek, prezes OSP Czarna Dąbrówka. - Do dyspozycji mamy 30-letni samochód gaśniczy i jeden lekki operacyjny. Tak więc to dofinansowanie w wysokości 50 procent bardzo nas cieszy. Nowy wóz bojowy to koszt miliona złotych, musimy stanąć na rzęsach, aby pozyskać kolejne 500 tysięcy złotych. Gdy tylko znaleźliśmy się na liście, zaczęliśmy działać. Już kontaktowa- liśmy się z naszymi sponsorami w Gdańsku z prośbą o wsparcie zakupu. Z informacji przekazanych przez rząd cieszą się też ochotnicy z Tuchomia w powiecie bytowskim. - Jesteśmy wdzięczni, że zostaliśmy objęci dofinansowaniem ciężkiego samochodu ra-towniczo-gaśniczego dla druhów naszej jednostki - mówi Damian Chamier-Gliszczyński, prezes OSP w Tuchomiu. - To marzenie naszych strażaków, a jednocześnie kolejny duży krok w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańców gminy Tuchomie i powiatu by-towskiego, a więc to nie jest samochód tylko dla strażaków, ale dla wszystkich mieszkańców. O ciężki samochód ratowniczy ^wzbogacą się również ochotnicy z Korzybia w powiecie słupskim. - Na stanie wśród ciężkich pojazdów mamy 35-letniego jelcza - mówi Jacek Miszczyk, prezes OSP w Korzybiu. - Bardzo cieszy nas to dofinansowanie, liczymy na wsparcie sponsorów i gminy. Dofinansowanie trafi także do ochotników w Łupawie w po-wiecie słupskim. Druhowie są wbardzo dobrej sytuacji, bo pomoc w zakupie ciężkiego wozu zaoferowała gmina Potęgowo w powiecie słupskim. - Mamy dwa wozy ciężkie, jeden ma 22 lata - mówi Bogdan Chwal, prezes OSP Łupawa. - Ten starszy zostanie zastąpiony nowym, a dotychczasowy pewnie trafi do innej jednostki. To nie pierwsze tego typu wsparcie dla OSP. Wyposażenie remiz strażackich w nowoczesny sprzęt systematycznie wzrasta. Od 2016 roku do strażaków w całym kraju trafiło 2951 samochodów ratowniczo-gaśniczych ©® Od 2016 roku do strażaków trafiło 2951 samochodów ratowniczo-gaśniczych 4 • WYDARZENIA Głos Dziennik Pomorza Środa, 1.03.2023 To już inwazja? Tną drzewa na potęgę, piętrzą wodę Tomasz Turczyn Region Bobry są coraz większym problemem na Pomorzu. Jest ich już tyle, że niektórzy mówią już o inwazji tych dużych gryzoni Bobry można spotkać na każdym kroku - lub natknąć się na ślady, które pozostawiają -w pobliżu rzeki Wieprzy oraz jej dopływów na terenie powiatu sławieńskiego. Wędkarze mówią o inwazji tych zwierząt. - Bobrów jest na naszym terenie dużo - potwierdza Tadeusz Lewandowski, nadleśniczy Nadleśnictwa Sławno. - Zwierzęta te mają to do siebie, że rodzinnie żyją około roku. Później, mówiąc wprost, rodzice wyrzucają dzieci z domu, aby się one usamodzielniły. Czyli muszą sobie znaleźć miejsce do zamieszkania. W taki sposób postępuje ekspansja bobrów. A w miejsce usamodzielnionych przychodzi na świat kolejne potomstwo. Bobry są praktycznie wszędzie nad rzeką Wieprzą, od okolic Sławna po Darłowo. Nadleśniczy mówi, że zwierzęta piętrzą wodę, budując charakterystyczne tamy i żeremia (konstrukcja ochronno-lę-gowa - przyp. red.) z drewna. - W okolicy Gwiazdówka (gmina Sławno) zwierzęta tak spiętrzyły wodę w jednej z lokalnych rzeczek, że zalała ona dużą leśną łąkę - mówi Lewan- m Takich śladów bytności bobrów nad rzeką Wieprzą jest bardzo dużo dowski. - W miejscowości Żyt-nik (gmina Malechowo) pocięły las mocno i widać, że próbują się brać za wieloletnie drzewa, na których są ślady ich zębów. Kłopotem dla nas jest to, że zwierzęta te wchodzą na tereny leśnych upraw i niszczą młocie drzewka. Nie przeszkadza im ogrodzenie, które pokonują. Nadleśniczy mówi, że bobry są objęte ochroną gatunkową. - Co prawda w uzasadnionych przypadkach można wystąpić o ich odstrzał kontrolowany, ale trzeba to umotywować - zaznacza. - Na terenie Nadleśnictwa Sławno bobry nie spowodowały żadnej katastrofy, ale na bieżąco monitorujemy sytuację i populację tych zwierząt. Na szczęście na naszym terenie nie ma wielu miejsc, gdzie bobry mogą wyrządzić szkody, które by bezpo- średnio przełożyły się na zagrożenie na przykład na podtopie-nie jakiejś wsi. Jednakże dostrzegamy również, że gryzonie mają - kopią - swoje nory w wałach przeciwpowodziowych na Wieprzy. I na to także zwracamy uwagę. Jak rozpoznać miejsce, gdzie bytują bobry? Bardzo łatwo. Zwierzęta ścinają drzewa swoimi zębami i przypomina to ostrzenie ołówka. Inną oznaką ich pobytu są tamy z drewna oraz żeremia, które wykonują naciekach. - W kilku miejscach na terenie powiatu widać podwyższony poziom lokalnych dopływów Wieprzy i to na bieżąco jest również przez nas kontrolowane i, gdy trzeba, reagujemy - mówi Lewandowski. - Coraz częściej będziemy trafiali na bobry, bo ich populacja się rozrasta z roku na rok. Terytorialny, rodzinny W naszych warunkach występuje bóbr zwyczajny. Jest gryzoniem o masie do 29 kilogramów i długości nawet 110 cm. Jest zwierzęciem silnie rodzinnym, monogamicznym, terytorialnym i do tego wiedzie nocny tryb życia. Bóbr może przebywać pod wodą bez zaczerpnięcia powietrza aż 15 minut. Zwierzęta te mają bardzo silne zęby - siekacze - i potrafią nimi ściąć drzewo nawet o średnicy metra. Jedna rodzina bobrza to zwykle od czterech do dziesięciu osobników. Jej terytorium obejmuje obszar do czterech kilometrów kwadratowych. Bobry żerują w pasie do 20 m od linii brzegowej danej rzeki. Żywią się m.in. roślinnością wodną i lądową czy korzonkami.©® Mieszkańcy lubią porządek, co widać w liczbach Wojciech Lesner Podsumowanie ^ W zeszłym roku strażnicy miejscy w Słupsku wystawili ponad dwa tysiące mandatów. Totizy razy więcej niż w2020r. Wtedy była jednak pandemia, ale od tamtej pory liczba kar nakładanych przez straż miejską rośnie. 2185 - to liczba mandatów, które w zeszłym roku wystawiła Straż Miejska w Słupsku. Opiewały one na kwotę 231 tysięcy złotych. Nieznacznie mniej, bo 2160 kar pieniężnych zostało nałożonych w 2021 roku. - Dla porównania: w roku 2020 wystawiliśmy775 mandatów, jednak wtedy mieliśmy mniej interwencji, co wiązało się z panującą sytuacją pande-miczną - mówi „Głosowi" Paweł Dyjas, komendant Straży Miejskiej w Słupsku. - Mandaty nałożone w ubiegłym roku do- W 2022 roku strażnicy miejscy interweniowali 5042 razy tyczyły głównie wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji. Takich było 1877. Większość ubiegłorocznych interwencji straży miejskiej była podejmowana w wyniku zgłoszeń otrzymanych od mieszkańców miasta. W 2022 r. strażnicy miejscy reagowali 5042 razy, a 4053 z tych interwencji nastąpiły po sygnałach od słupsz-czan, którzy zawiadamiali o aktach wandalizmu, zakłócaniu porządku czy nieprawidłowo zaparkowanych pojazdach. - Jeżeli chodzi o wykroczenia, za które może ukarać straż miejska, kwoty mandatów nie zmieniły się w drastycznym stopniu, z wyjątkiem pojedynczych wykroczeń, na przykład za posługiwanie się kartą parkingową przez osobę nieuprawnioną i jednoczesne parkowanie na miejscu przeznaczonym dla osób niepełnosprawnych. W takich przypadkach mandat wynosi 1200 zł -wyjaśnia Dyjas. Nie zmienia to jednak faktu, że zgłoszeń dotyczących zagro- żeń w ruchu drogowym zarejestrowano w 2022 r. prawie o tysiąc mniej (dokładnie 2388) niż jeszcze w 2021 r. (wtedy było ich 3382). Od kilku tygodni słupska straż miejska ma nowoczesne centrum monitoringu, które ulokowane jest w jej nowej siedzibie przy ul. Grottgera. Nowe kamery objęły zasięgiem m.in. Bulwary nad Słupią, a przesyłany światłowodem do centrum monitoringu obraz jest wysokiej jakości, co pozwala na szybkie rozpoznawanie twarzy czy tablic rejestracyjnych pojazdów. - Obraz jest oglądany przez naszych pracowników od poniedziałku do piątku, od godziny 6.30 do godziny 22. Ale pracujemy nad tym, by człowiek czuwał nad monitoringiem siedem dni w tygodniu, przez cały czas. I to się w tym roku uda - zapewnia Dyjas. ©® Żeby wiedza lepiej trafiała do uczniów Alek Radomski Słupsk Nauczanie z wykorzystaniem nowoczesnych technologii to program studiów podyplomowych. które rozpoczęła grupa nauczycieli Mają poznać niekonwencjonalne techniki dydaktyczne To trzecia edycja tego projektu. Studia podyplomowe edukacja nowej generacji są efektem współpracy Akademii Pomorskiej w Słupsku, Wydziału Edukacji Urzędu Miejskiego w Słupsku oraz Cortland Apple Solutions, przedstawiciela komputerowego giganta firmy Apple. Celem projektu jest rozwój słupskiej oświaty, m.in. poprzez wprowadzanie innowacji w kształceniu uczniów oraz wykorzystywanie nowych technologii. Ponad dwudziestu nauczycieli ze słupskich szkół podstawowych rozpoczęło właśnie proces kształcenia, który zwieńczyć ma dyplom Akademii Pomorskiej. - W pierwszej edycji tego programu wymarzyliśmy sobie, żeby dyrektorzy szkół pod- stawowych zainspirowali się najlepszymi szkołami funkcjonującymi w Polsce i za granicą - podkreśla Marta Makuch, wiceprezydent Słupska. - Odbywały się więc wizyty studyjne w najlepszych placówkach nastawionych na ucznia, które odbiegają od utartego schematu nauczania. W drugiej edycji postanowiliśmy, że trzeba innowacje wdrożyć. Na początek studia z tego projektu dotyczyły nauczycieli klas 1-3. Celem projektu jest rozwój słupskiej oświaty m.in. poprzez wprowadzanie innowacji w kształceniu uczniów Teraz przyszedł czas na pedagogów ze starszych klas. Zajęcia potrwają dwa semestry. Słuchacze, m.in. podczas warsztatów, poznają metody pracy z nowymi technologiami, które mają wspierać klasyczny tryb nauczania. W zamyśle pomysłodawców pedagodzy mają stać się doradcami i ekspertami w zakresie uczenia się. Dwa dni wolnego dla krwiodawców. Na stałe Andrzej Gurba Region X Do końca marca obowiązują covidowe przepisy, w myśl których osoby oddające krew otrzymują dwa dni wolnego. I to ma się nie zmienić, mimo wygaśnięcia tymczasowych regulacji. Przed epidemią koronawirusa honorowi dawcy otrzymywali dzień wolnego, aby oddać krew. Przepisy covidowe wprowadziły dwa dni wolnego (obowiązują do końca marca br.). Niedawno Sejm, przy okazji prac nad ustawą o Krajowej Sieci Onkologicznej, wprowadził zmiany do przepisów o publicznej służbie krwi. W myśl nowelizacji dwa dni wolnego dla krwiodawców mają zostać na stale. Ustawą zajmuje się teraz Senat. W rejonie działania Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Słupsku (miasto Słupsk, powiat słupski, lęborski, człu-chowski, bytowski, chojnicki) krew, osocze i płytki oddaje rocznie około dziesięciu tysięcy osób (większość po kilka razy). Są one przekazywane do siedmiu okolicznych szpitali. Jak poinformowała Magdalena Żynis, kierownik sekcji ds. organizacyjnych i sprawozdawczości w Regionalnym Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Słupsku, w 2022 roku dawcy zgłosili się do oddania krwi 20217 razy. Obecnie najbardziej poszukiwana jest krew: AB RH minus (stan krytyczny), o RH minus (stan niski), o RH plus (średnia ilość). ©® 0010753866 pani Krystynie Woźniak wyrazy szczerego współczucia oraz słowa wsparcia z powodu śmierci Mamy składają Wójt Gminy Główczyce Danuta May wraz z pracownikami * Urzędu, Radni Rady Gminy Główczyce Głos Dziennik Pomorza Środa, 1.03.2023 WYDARZENIA • 5 BIZNES PO RAZ PIERWSZY PREZENTOWANY DOKUMENT DOTYCZYŁ CAŁEGO KONCERNU MULTIENERGETYCZNEGO Strategia Grupy Orlen. Czas wielkich inwestycji by być atrakcyjną firmą- mówił Obajtek. Polska wolna od rosyjskiej ropy Jako jeden z głównych elementów strategii Grupy Orlen wskazano przede wszystkim wzrost bezpieczeństwa energetycznego. Jak podkreślał prezes Obajtek, obecnie 100% ropy w Polsce pochodzi ze źródeł innych niż rosyjskie. Dodał, że jeszcze przed wojną Polska budowała niezależność energetyczną. Przed wybuchem wojny 70% ropy pochodziło spoza Rosji. - Robiliśmy to wiedząc, że tak trzeba budować niezależność energetyczną. Mimo że jeszcze nie było sankcji, zrezygnowaliśmy z dostaw drogą morską z Rosji do Polski, mimo że inne państwa tego nie zrobiły - przypominał Daniel Obajtek. Dziś ropa rosyjska całkowicie została zastąpiona surowcem z innych kierunków. Jak podkreślał szef Orlenu, znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego miało też uporządkowanie rynku paliw po 2015 r. Wcześniej mieliśmy do czynienia ze znaczną skalą „szarej strefy". Nielegalnie ściągano wówczas setki cystern z paliwem, a rafinerie pracowały na 70% możliwości. Dopiero * uporządkowanie rynku wzmocniło pozycję rynkową legalnych producentów paliw. Strategia w nowych warunkach Po raz pierwszy prezentowana strategia dotyczyła całego koncernu multienerge-tycznego w obecnym kształcie. W listopadzie 2022 r. PKN ORLEN sfinalizował proces połączenia z Grupą PGNiG, a trzy miesiące wcześniej z Grupą LOTOS. Tym samym powstała największa w Europie Środkowej grupa pali-wowo-energetyczna, która pod względem przychodów jest wśród 150 firm na świecie i obsługuje ponad 100 milionów klientów. Koncern skutecznie zrealizował środki zaradcze uzgodnione z Komisją Europejską w ramach przejęcia Grupy LOTOS. PKN ORLEN sfinalizował m.in. transakcje z Saudi Aramco, której nieodłącznym elementem jest umowa na dostawy ropy do całej połączonej Grupy ORLEN, nie tylko w Polsce, ale też w regionie. Dodatkowo PKN ORLEN, Saudi Aramco i jej spółka zależna SABIC podpisały porozumienie o współpracy przy potencjalnym projekcie petrochemicznym w Gdańsku. ©® Bartłomiej Ciepielewski Artur Kiełbasiński Zaktualizowana strategia połączonej Grupy Orlen oznacza przede wszystkim wielkie inwestycje, zmieniające polski rynek energetyczny i podno-szące nasze bezpieczeństwo w tym zakresie. Grupa Oiien planuje w najbliższych latach inwestycje o wartości 320 mldzł, szczególnie wPolsce. Liczby podane przez Daniela Obajtka, prezesa PKN Orlen, pokazują najważniejsze kierunki rozwoju połączonego koncernu multienergetycz-nego. Można je zdefiniować jako inwestycje wspierające rewolucję energetyczną i wzmac-niające kierunek zmian, obliczony na zeroemisyjność koncernu. Miliardy na zielone inwestycje Jak zapowiedział prezes Obajtek, 70 mld zł zostanie przeznaczone na nowoczesną energetykę. W 7 lat Orlen planuje uzyskać z OZE 9 GW. Odbędzie się to zarówno poprzez inwestycje, jak też działania akwizycyjne. Jako przykłady zaawansowanych projektów w tej dziedzinie Daniel Obajtek podawał energetykę wiatrową na Bałtyku. Inwestycje w of-fshore już mają wpływ na gospodarkę poprzez tworzenie krajowych łańcuchów dostaw. Ale w planach Orlenu jest nie tylko morski offshore. Inne ważne rozwojowo kierunki to także lądowa energetyka wiatrowa, ale też np. biogaz. - Strategia wyznacza także cele w zakresie dekarbonizacji i dążenia do neutralności emisyjnej. Ważnym elementem jest elektromobilność - zapowiadał Daniel Obajtek, prezes PKN ORLEN. Do 2030 zakłada się spadek emisji C02 w segmencie rafinerii, petrochemii i wydobycia o 25 proc. w odniesieniu do roku bazowego 2019, obniżenie intensywności emisji w segmencie energetyki 040 proc., a po 2030 r. zakończenie produkcji energii z węgla do 2035 r. Z l do 10 tys. wzrośnie liczba planowanych punktów ładowania w Polsce, Czechach i w Niemczech. Ważne dostawy gazu, ważna siła koncernu 70 mld zł zainwestowanych zostanie w wydobycie. Padła ważna zapowiedź połączenia działań wydobywczych Lotosu, PGNiG i PKN Orlen zarówno w kraju, jak i na rynku norweskim. Własne wydobycie ma wzrosnąć z obecnych 7 rnld msześc. do 12 mld m sześć. Jako elementy strategii prezes PKN Orlen Daniel Obajtek wskazał bezpieczeństwo energetyczne i jego wzmacnianie Ma to fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego. Odnosząc się do rynku gazu, Daniel Obajtek przekonywał, że widać już realne korzyści płynące z powstania koncernu multienergetycznego. - Dostrzegamy już efekty synergii i to szybciej-niż zakładaliśmy. Można to zobrazować na przykładzie stabilizacji cen gazu. Orlen do funduszu gazu wpłacił 14 mld złotych. - Gdybyśmy nie przejęli PGNiG, czy byłaby możliwość wpłacenia tych środków do funduszu zamrażającego ceny gazu do poziomu 2,17 groszy? - pytał retorycznie prezes Obajtek. Dzięki tym środkom i pomocy rządu udało się zamrozić ceny gazu dla 7 min gospodarstw oraz 35 tys. instytucji wrażliwych (szkół, przedszkoli, szpitali). Niższe ceny dla piekarni Mówiąc o strategii, Daniel Obajtek podał bardzo ważne informacje dla polskich firm. Cena gazu sprzedawanego dla tzw. klientów cennikowych, m.in. piekarni, zostanie od 15 marca obniżona o ponad 50 proc. do 353 zł (z 650 zł) za jedną MWh. - To jest 130 tys. użytkowników, to są piekarnie, culdernie, to są drobne zakłady - poinformował prezes PKN Orlen. Jak doszło do obniżki cen? Daniel Obajtek stwierdził, że Orlen posiadając odpowiednie przepływy gotówki mógł zainwestować w dodatkowe ilości gazu w zdecydowanie niższych cenach. „To spowoduje roz- ■AZ: Daniel Obajtek: Dostrzegamy już efekty synergii i to szybciej, niż zakładaliśmy wodnienie tej wyższej ceny (z wcześniejszych zakupów -red.)" inne cele, też ekologiczne 65 mld zł zostanie przekazane na energetykę niskoemi-syjną. Jednym z kierunków rozwoju będzie budowa tzw. małego atomu, czyli reaktorów MMR i SMR. Pierwszy ma ruszyć już w 2028 r. W jakich obszarach nastąpią kolejne inwestycje? 60 mld zł zainwestowanych będzie w segment rafineryjny. 45 mld zł to inwestycje w segment petrochemiczny. Już obecnie realizowana jest inwestycja Ole-fmy III, największa inwestycja petrochemiczna w Europie. -Chcemy być centrum petrochemicznym w Europie Środkowej - zapowiadał Daniel Obajtek. Orlen atrakcyjny dla inwestorów Mówiąc o wydatkach strategicznych, prezes koncernu nie zapomniał o akcjonariuszach i inwestowaniu w PKN Orlen. Padła deklaracja o podniesieniu tzw. dywidendy bazowej. Ma ona wynosić po 2022 r. 4 złote na akcje, a co roku zwiększać się o 15 groszy. Uwzględniając wyniki za miniony rok, prezes Obajtek zapowiedział, że w tym roku rekomenduje wypłaty dywidendy 5,5 zł na akcje. To jest 6 mld 400 min, połowa tej kwoty trafi do budżetu państwa. - Firma musi patrzeć na rozwój krótkoterminowy, średnioterminowy i długoterminowy. Takie samo podejście musimy mieć do akcjonariuszy, 6 Głos Dziennik Pomorza Środa, 1.03.2023 POLSKA i ŚWIAT KRÓTKO PABIANICE PO ogłasza własny program mieszkaniowy - Będziemy proponowali kredyt o procent na pierwsze mieszkanie dla ludzi do czterdziestego piątego roku życia oraz 600 zł dopłaty do najmu mieszkań-powiedział wponie-działek lider PO Donald Tusk na spotkaniu z wyborcami w Pabianicach (woj. łódzkie). - Będziemy proponowali politykę, która rzeczywiście spowoduje, że mieszkanie będzie prawem, anie towarem - dodał. Mówiąc o szczegółach przygotowywanego programu mieszkaniowego Platformy Obywatelskiej, lider tej partii wskazał, że jedna z zawartych w nim propozycji będzie dotyczyć kredytu O proc. dla ludzi, którzy będą kupowali swoje pierwsze mieszkanie, i będzie to dotyczyło ludzi młodych i w średnim wieku - do czterdziestego piątego roku życia. - Bardzo chciałbym, żeby ten program kredyt o procent dotyczył także, na możliwie dużą skalę, remontówmiesz-kań - powiedział Tusk. PAP BIAŁYSTOK Solidarni z Poczobutem eiPoczobut Andżelika Borys Ze skazanym działaczem mniejszości polskiej na Białorusi, dziennikarzem Andrzejem Poczobutem, i innymi więźniami politycznymi w białoruskich więzieniach solidaryzowali się w poniedzia-łek mieszkańcy Białymstoku. Poczobut w lutym został skazany na 8 lat więzienia o zaostrzonym rygorze w politycznym procesie. WOJSKO Umowa na 1000 Borsuków Wicepremier, szefMON Mariusz Błaszczak zatwierdził we wtorek umowę ramową na dostawę blisko 1400 nowych pojazdów dla wojska, w tym bli-sko 1000 gąsienicowych bojowych wozów piechoty Borsuk oraz pojazdy towarzyszące. Nowe pojazdy mają zastąpić skonstruowane w ZSRR wozy BWP-i. Pierwsze cztery Borsuki mają zostać dostarczone wtym roku. Oprócz Borsuków w wariancie bojowym umowa przewiduje zamówienia na wozy rozpoznania, dowodzenia, ewakuacjimedycznej, zabezpieczenia technicznego i rozpoznania skażeń. - Czas bojowego wozu piechoty, który dotychczas jest wykorzystywany w Wojsku Polskim, minął, teraz nadeszła era BWP Borsuk - oświadczył Błaszczak. PAP WARSZAWA - W styczniu tego roku zrealizowaliśmy budżet nadwyżkowy. Mamy nadwyżkę ponad 11 mld zł w budżecie. Dzięki tym nadwyżkom możemy realizować śmiałą politykę inwestycyjną - oświadczył premier Mateusz Morawiecki, dodając, że to wynik efektywnej polityki gospodarczej i oszczędności, osiąganych m.in. dzięki cyfryzacji. Ustawa budżetowa na2023r. zakłada dochody na poziomie 604,5 mld zł, wydatki nie większe niż672,5 mld zł. PAP 99 osądzenia zbrodni lVładimira Putina i jego otoczenia Ołeksandra Matwijczuk, ukraińska laureatka Pokojowej Nagrody Nobla w2022r. Od 1 marca pierwsze wypłaty emerytur po rewaloryzacji Damian Kelman Warszawa 1 marca ruszy pierwsza transza wypłat zwaloryzowanych emeryturirent-przypomina ZUS. W tym roku waloryzacja będzie kwotowo-procentowa z zastosowaniem gwarantowanej kwoty podwyżki. Według rządowych danych łączny koszt waloryzacji w 2023 roku to około 44,15 mld zł. l marca emerytury i renty wzrosną o 14,8 proc. - W tym roku waloryzacja będzie kwotowo-procentowa z zastosowaniem gwarantowanej kwoty podwyżki, która wyniesie 250 zł brutto - poinformował Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Jak obliczyć podwyżkę? - Przypominam, że waloryzacja jest robiona automatycznie, ato oznacza, że do ZUS nie trzeba składać żadnych wniosków o podwyższenie emerytury o wskaźnik waloryzacji - mówi Iwona Kowalska-Matis, regionalny rzecznik prasowy ZUS na Dolnym Śląsku. - Bardzo łatwo samodzielnie obliczyć wysokość swojej zwaloryzowanej wypłaty. Wystarczy kwotę brutto emerytury pomnożyć przez 14,8 proc. - wyjaśnia. Rzeczniczka podaje przykład osoby, której emerytura wynosi obecnie najniższą gwarantowaną kwotę, czyli 1338,44 zł. Po waloryzacji otrzyma 250 zł więcej, czyli 1588,44 zł. - W skali ^ - Decyzję o wysokości świadczeń po waloryzacji seniorzy otrzymają w jednej przesyłce pocztowej roku oznacza to dodatkowe 3 tys. zł-dodaje. Zkolei emerytura w wysokości 2 tys. zł wzrośnie o 296 zł, do kwoty 2296 zł. Oznacza todo-datkowe 3552 zł w skali roku. Natomiast seniorzy otrzymujący świadczenie w wysokości 3 tys. zł po waloryzacji otrzymają 3444 zł (wzrost o 444 zł), co przełoży się na 5328 zł podwyżki w skali roku (kwoty brutto). Kowalska--Matis zapewnia, że każdy emeryt i rencista otrzyma decyzję z ZUS z informacją o nowej wysokości wypłat. - Tak jak w poprzednich latach decyzję o wysokości eme- rytury lub renty po waloryzacji oraz o przyznaniu tzw. trzynastki seniorzy otrzymają w jednej przesyłce pocztowej - wyjaśnia. Jaka emerytura? Waloryzacja emerytur, rent i innych świadczeń długoterminowych z ZUS, KRUS i systemu mundurowego w 2023 r. obejmie łącznie około 10,3 min osób. Będzie się składać z trzech komponentów: cenowego, płacowego i kwotowego. Wskaźnik waloryzacji wyniesie 14,8 proc., bo tyle wyniosła średnioroczna inflacja dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów (14,4 proc.). Od marca wzrosną najniższe gwarantowane kwoty świadczeń emerytalno-rentowych. Minimalna emerytura będzie wynosiła 1588,44 zł brutto, czyli o 250 zł więcej niż dotychczas. Jak przypomina ZUS, prawo do niej mają osoby, które osiągnęli wymagany staż ubezpieczeniowy (kobieta - co najmniej 20 lat, mężczyzna - co najmniej 25 lat). Do kwoty 1588,44 zł brutto wzrośnie również minimalna renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, renta rodzinna i renta socjalna. Minimalna renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy od marca będzie wynosiła 1191,33 złbmtto, a świadczenie przedemerytalne 1600,70 zł brutto. Podwyżką objęte będąteżdo-datki i świadczenia pieniężne. Dodatekpielęgnacyjnywyniesie 294,39 zł. W przypadku renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy gwarantowana kwota podwyżki wynosi 187,50 zł brutto, a w przypadku emerytury częściowej 125 złbrutto. Waloryzacji podlegają wszystkie świadczenia emerytalno-rentowe, do którychprawo powstanie do końca lutego 2023 roku. Jeśli wypłata świadczenia była zawieszona (np. w związku z osiąganiem przychodu ponad 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia), to waloryzacja świadczeń będzie możliwa przy wznowieniu wypłaty świadczeń. - Trzynasta emerytura zostanie wypłacona w kwietniu, czyli tak jak planowano - poinformował rzecznik rządu Jak dodał, kontrakty z Rosją na ropę można by zerwać, gdyby UE przyjęła w całości sankcje, tak jak chciał tego rząd PiS. - Jeżeli nie ma sankcji, to Polska jest zobowiązana zapłacić za te kontrakty, które były podpisane. Więc byśmy płacili i nie otrzymywali ropy. (...) Winą UE jest to, że od razu nie podjęto decyzji o sankcjach, bo inaczej nie ma podstawy prawnej, aby nie realizować kontraktów - powiedział rzecznik. Damian Kelman Warszawa Rzecznik rządu Piotr Muller poinformował, że 13. emerytura zostanie wypłacona w kwietniu. Chodziło o sprostowanie przejęzyczenia premiera. Rzecznik rządu został zapytany w Polsat News o wypowiedź premiera Mateusza Morawiec-kie, który powiedział w poniedziałek, że 13. emerytura bę- dzie „wypłacana w maju, czerwcu". Będzie wypłacana w kwietniu. To było przejęzyczenie pana premiera. Uspokajam, że zgodnie z przepisami ustawy będzie to wypłacone tak jak było zaplanowane, czyli pierwsze wypłaty są od kwietnia - powiedział Muller. Był też pytany o doniesienia, według których Marek Wesoły ma zostać wiceministrem aktywów państwowych odpowiedzialnym za przemysł gór- niczy i hutniczy. - Nie wiem, nie mam takiej informacji ze strony pana premiera na ten moment. Ale dzisiaj jest posiedzenie rządu, więc pewnie będzie wiadomo - powiedział rzecznik rządu. Muller został zapytany o import rosyjskiej ropy. - My, gdy objęliśmy rządy, zbudowaliśmy gazociąg Baltic Pipę oraz od tego momentu zmniejszaliśmy do-stawyropy zRosji. Wmomencie gdy wybuchła wojna, apelowali-śmyi wdrażaliśmy najdalej idące sankcje z UE- odpowiedział. PAP Głos Dziennik Pomorza Środa, 1.03.2023 POLSKA I ŚWIAT • 7 Prezydent Joe Biden będzie się starał o reelekcję Lidia Lemaniak Waszyngton Pierwsza dama USA nie odpowiedziała wprost na pytanie o to, czy Biden zrezygnuje z ponownego kandydowania na prezydenta. Sugerowała, że wystartuje w wyborach. Jill Biden, zapytana przez CNN o plany męża, powiedziała, że spodziewa się, iż ogłosi on kampanię. Nie odpowiedziała wprost na pytanie, czy 80-letni demokrata może zrezygnować z kandydowania w 2024 roku. - Oczywiście jestem za tym, aby kandydował) - powiedziała pierwsza dama USA, której opinia jest uważana za kluczową dla nadchodzących planów prezydenta, nawet jeśli konsultuje się on też z bliską grupą wieloletnich doradców politycznych. To, czy Joe Biden powinien kandydować w 2024 roku, nadal jest przedmiotem debaty wśród demokratów. Kolejny start w wyborach pozwoliłby sprawdzić, czy wyborcy są gotowi dać Bidenowi, już teraz najstarszemu amerykańskiemu prezydentowi w historii, kolejne cztery lata urzędowania. Sam Joe Biden wielokrotnie powtarzał, że zamierza ubiegać się o reelekcję i odrzucał pytania o swój wiek. Nie złożył jednak jeszcze formalnej deklaracji. Amerykański prezydent powiedział w listopadzie ubiegłego roku, że na początku 2023 roku zdecyduje, czy ponownie wystartuje, ale oficjalne ogłoszenie jego planów nie jest spodziewane przed wiosną. Wielu ekspertów twierdzi, że ostatnia wizyta Joe Bidena w Warszawie była początkiem jego kampanii wyborczej Ukraińska kontrofensywa zależna od dostaw sprzętu Damian Świderski Kijów Według wiceszefa ukraińskiego wywiadu wojskowego Wadyma Skibickiego Ukraina wiosną może przeprowadzić kontrofensywę w obwodzie zaporoskim. Wojska broniącego się od ponad roku kraju mogą przeciąć rosyjską linię frontu na południu Ukrainy i wyzwolić Krym. Słowa Skibickiego z niedzieli pojawiły się w najnowszym raporcie amerykańskiego Instytutu Studiów nad Wojną (ISW). Jednakże takie rozwiązanie jest uzależnione od dostaw broni z Zachodu. Tak samo sądzi ISW. ISW w raporcie napisał o taktyce rosyjskich żołnierzy. Agresorzy stosują ją od niedawna. Polega ona na zastępowaniu batalionówbardziej mobilnymi oddziałami szturmowymi. Taką taktykę stosuje chociażby osławiona Grupa Wagnera. Rosyjskie grupy są wyposażone między innymi w sześć czołgów (każda z grup) Trwają ciężkie walki w rejonie Bachmutu. Po postępach oddziałów rosyjskich w ostatnich dniach ukraińskie wojska odzyskały kilka straconych punktów czy 12 bojowych wozów piechoty. Czy Ukraina ma szansę na szybkie zwycięstwo? Rosjanie chcą ograniczyć straty ciężkiego sprzętu. Według ISW to nie pomoże Rosji w odniesieniu zwycięstwa na froncie. Przewidzenie taktyki agresora pomoże wojskom Ukrainy pogłębić straty w sze- regach atakujących i przyspieszy możliwość przedostania się do obwodu zaporoskiego i na Krym. Dzięki tym zmianom rosyjskie wojska chcą położyć większy nacisk na szturmy piechoty i ograniczyć straty ciężkiego sprzętu, głównie czołgów, poprzez zredukowanie ich roli na polu walki. Taki sposób działania jest łatwiejszy do wdroże- nia w oddziałach, które składają się głównie ze słabo wyszkolonych rezerwistów, lecz nie wydaje się prawdopodobne, by przyniósł Rosji istotne sukcesy na froncie - ocenił ISW. Taktyka przewidująca wykorzystanie oddziałów szturmowych będzie prawdopodobnie pogłębiała straty w szeregach agresora i nie okaże się skuteczna w konfrontacji z ukraińskimi batalionami i brygadami - twierdzą eksperci z Waszyngtonu. Według szefa ukraińskiego wywiadu wojskowego Kyryło Budanowa dla powodzenia działań wojskowych Ukrainy kluczowe są szybkie dostawy zachodniego sprzętu. Buda-now przekonuje również w wywiadzie dla Voice of America, że rezerwy militarne Rosji są dość ograniczone zarówno pod względem czasu, jak i ilości. Według Budanowa Rosja nie jest gotowa na przedłużającą się wojnę, choć próbuje sprawiać wrażenie, jakoby mogła walczyć przez dziesięciolecia. 1 Narodowy Dzień Pamięci marca Żołnierzy Wyklętych -s ORLEN m 11 IJOTG \ | Mi ALE NIE ZAPOMNIANI 8 Głos Dziennik Pomorza Środa, 1.03.2023 strona ZDROWIA stronazdrowia.pl W NUMERZE: Magnez: czym grozi jego niedobór? Magnez jest bardzo ważny dla organizmu, wspomaga działanie układu nerwowego oraz pracę mózgu, serca i mięśni. Obecnie wiele osób ma jed- nak niedobór magnezu, który jest spowodowany głównie nieprawidłową dietą, bogatą w produkty przetworzone, oraz narażeniem na przewlekły stres. Jakie objawy wskazują na braki magnezu w organizmie i po jakie produkty sięgnąć, by go dostarczać? ZA TYDZIEŃ: •Zapalenie nerek: objawy i leczenie tej poważnej choroby układu moczowego • Sól w diecie osób z niewydolnością serca. Jakie są zalecenia specjalistów? Rak jelita grubego: eo jeść, a ezego unikać w profilaktyce tej choroby? Agata Siemiaszko 3gata.siemiaszko@polskapres5.pl Naukowcy nie mają wątpliwości: spożywanie znacznej ilości produktów roślinnych może zmniejszyć ryzyko raka jelita grubegp, szczególnie wśród mężczyzn. Panowie, czas zmienić nawyki żywieniowe. Rak jelita grubego to poważna choroba, która długo nie daje objawów, a pierwsze widoczne symptomy pojawiają się w momencie zaawansowania choroby. Podstawowym elementem profilaktyki są badania diagnostyczne (wykonywanie kolono-skopii), ale także - co potwierdzają badania naukowe - bardzo ważna w zapobieganiu jego rozwojowi jest dieta. Zbilansowana, z dużą ilością błonnika pokarmowego i ograniczeniem mięsa i produktów pochodzenia zwierzęcego. Kto jest w grupie ryzyka? Choroba dotyczy najczęściej osób po 65. roku życia, jednak coraz częściej rozpoznaje się go u młodszych pacjentów. Szansa na 5-letnie przeżycie od zdiagnozowania zależy przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby w momencie wykrycia zmian. Szacuje się, że zdiagnozowanie nowotworu w 1. stopniu daje niemal 50-proc. szanse na całkowite wyleczenie i życie w zdrowiu, natomiast w 2. stopniu -40 proc., z kolei w momencie pojawienia się przerzutów do węzłów chłonnych lub okolicznych tkanek (3. i 4. stopień) szanse te znacznie maleją i wynoszą tylko 25-30 proc. Aby uchronić się przed nowotworem, ważne jest prowadzenie również odpowiedniej profilaktyki zdrowotnej, która powinna opierać się na regularnym wykonywaniu badania kolonoskopii, uprawianiu umiarkowanej aktywności fizycznej, a także stosowaniu zbilansowanej diety bogatej w błonnik pokarmowy. By sprawdzić wpływ diety roślinnej z ograniczeniem pro- - ... m'¥ Mężczyzn częściej niż kobiety trzeba namawiać do zmiany diety i wzbogacenie jej w warzywa i owoce oraz ograniczenie niezdrowych produktów duktów zwierzęcych na ryzyko rozwoju złośliwego nowotworu jelita grubego, naukowcy postanowili przeanalizować sposób żywienia ponad 137 tys. osób w wieku 45-72 lata. Każdego uczestnika obserwowano średnio przez 19 lat. Po przeanalizowaniu danych zaobserwowano, że osoby spożywające znaczne ilości produktów roślinnych (należące do grupy zdrowych) wykazywały mniejsze ryzyko rozwoju raka jelita grubego. Ta zależność widoczna była szczególnie wśród mężczyzn. Co roku na raka jelita grubego zapada ok. 18 tys. Polaków, a każdego dnia 33 osoby umierają wskutek nowotworów w jelicie - Jedzenie dobrze zbilansowanej diety może pomóc w utrzymaniu zdrowej wagi, co zmniejsza ryzyko zachorowania na raka. Rzucenie palenia, ograniczenie spożycia alkoholu i zachowanie bezpieczeństwa podczas przebywania na słońcu to inne ważne sposoby na zmniejszenie ryzyka zachorowania na różne nowotwory - skomentowała Beth Vincent, główny autor badania. Jak dieta wpływa na rozwój raka jelita grubego? Naukowcy do zdrowej żywności pochodzenia roślinnego zaliczyli: owoce, warzywa, pełnoziarniste produkty zbożowe, orzechy, oleje roślinne, rośliny strączkowe, herbatę, kawę. Natomiast wśród mniej zdrowych, które mogą zwięk- szać ryzyko rozwoju raka, eksperci wymienili soki owocowe, ziemniaki, produkty słodzone i produkty z oczyszczonych ziaren, czyli tzw. białej mąki. Wyniki badań dowodzą, że spożywanie produktów roślinnych może wspierać zdrowie organizmu, a nawet chronić przed rozwojem wielu chorób. Eksperci zaznaczają jednak, że istnieje potrzeba dalszych badań, które pozwoliłyby lepiej zrozumieć uzyskane zależności. Dodatkowo ograniczeniem badania było to, że wszystkie produkty pochodzenia zwierzęcego w tej analizie zostały zaliczone do żywności niezdrowej, co nie jest prawdą, ponieważ np. tłuste ryby morskie są znakomitym źródłem kwasów omega-3, które wykazują działanie prze-ciwnowotworowe. Których produktów unikać? W prewencji i szybkim wykryciu raka jelita grubego ważne jest regularne wykonywanie kolonoskopii. Zaleca się, aby każda osoba po ukończeniu 50. roku życia wykonywała minimum raz na 10 lat takie badanie. Natomiast u osób z predyspozycjami genetycznymi lub wykrytymi polipami zaleca się wykonywanie kolonoskopii raz na 2 lata. Taka diagnostyka jest obecnie bezpłatna dla osób w wieku 55-64 lata. Dodatkowo istnieje również pewna grupa produktów, których częste spożycie może zwiększać ryzyko rozwoju raka jelita grubego. Wśród takich produktów można wymienić: • czerwone mięso - spożycie już 50 g dziennie zwiększa ryzyko raka o 18 proc., natomiast jedzenie 100 g zwiększa o 30 proc., •alkohol - jedno piwo dziennie to wzrost ryzyka rozwoju nowotworu o 10 proc., natomiast 2,5 puszki dziennie to wzrost ryzyka aż o 52 proc., •cukier i produkty słodzone -zwiększają one ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2, która powoduje wzrost ryzyka rozwoju raka jelita grubego aż o 40 proc., •produkty obfitujące w kwasy tłuszczowe trans, czyli margaryny twarde, śmietana, słodka śmietanka i kremy do smarowania pieczywa, •produkty wysoko przetworzone i pozbawione błonnika pokarmowego - już 25 g błonnika dziennie wiąże się z 40-procentowym obniżeniem ryzyka rozwoju tego nowotworu, •produkty zepsute i po terminie ważności - zawierają toksyny, które mogą przyspieszyć namnażanie się komórek nowotworowych. Głos Dziennik Pomorza Środa, 1.03.2023 STRONA ZDROWIA • 9 Zadba; o magnez! Objawy niedoboru to nie tylko drżenie mięśni i nerwowość M. Góralska/A. Rokicka-Żuk monika.goralska@polskapress.pl Magnez w pożywieniu. Gdzie jest go najwięcej? Niedobór magnezu, ważnego dla organizmu pierwiastka, jest spowodowany głównie nieprawidłową dietą, bogatą w produkty przetworzone, narażeniem na przewlekły stres. Magnez to bardzo ważny pierwiastek, który przede wszystkim odpowiada za prawidłowe działanie układu nerwowego oraz pracę mięśni i serca. Reguluje przewodnictwo impulsów nerwowych, napięcie mięśniowe, przepuszczalność błon komórkowych i ciśnienie osmotyczne krwi, a także wydzielanie wielu enzymów. Najważniejsze funkcje magnezu w organizmie to regulaqa ciśnienia tętniczego krwi, uczestniczy w procesie skurczu komórek mięśnia sercowego, zmniejszenie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, przeciwdziałanie powstawaniu zakrzepów krwi, a także w regulowaniu stężenia glukozy we krwi. Magnez wspomaga działanie układu odpornościowego, atakże wspiera działanieukładu nerwowego. Odpowiednie stężenie,tego pierwiastka w organizmie to poprawa pamięci i koncentracji oraz pracy mózgu. Magnez ma także działanie uspokajające, ma ważne znaczenie wbudowaniu struktury kości i zębów, Ponadto wspomaganfunkcjo-nowanie układu trawiennego, wspiera funkcjonowania wątroby, regulowanie gospodarki hormonalnej i pracy tarczycy, wspomaganie pracy nerek, zapobieganie kamicy nerkowej. Kiedy brakuje magnezu: jakie są objawy? Objawy niedoboru magnezu to zmęczenie, zaburzenia kon-centragi, rozdrażnienie, bóle i zawroty głowy, większa skłonność do migren, utrata apetytu, zaburzenia trawienia i nastroju, problemy ze snem, nocne pocenie się i spadek odporności. Inne to zaburzenia pracy serca, skurcze łydek, drżenie mięśni, drętwienie i mrowienie kończyn, zespół niespokojnych nóg i zespół napięcia przedmie-siączkowego. U osób z niedoborami magnezu może częściej rozwijać się nadciśnienie, stan zapalny, insu-linoopomość, jak również miażdżyca i kamica nerkowa. Objawy zewnętrzne to wypadanie włosów i łamliwość paznokci, aponadtopróchnicaina-silona kruchość kości. Anna Rokicka-Żuk anna.rokicka@polskapress.pl Zamiast po tabletki lepiej jest sięgać po produkty bogate w magnez. Po jakie produkty warto sięgać? Magnez w jedzeniu występuje. głównie w postaci związanej w kompleksy. Mimo to jego przyswajanie z produktów spożywczych jest lepsze niż z suplementów diety. Najwięcej magnezu zawierają produkty roślinne, zwłaszcza zielone, ponieważ składnik ten wchodzi w skład barwnika chlorofilu. W magnez obfitują też wszelkie nasiona i ziarna. Zawarty jest ponadto w twardej wodzie, która może zawierać nawet około 30 mg tego pierwiastka w 100 ml (dostępne są też filtry do wody kranowej, które wzbogacają ją w magnez do wspomnianego poziomu). Przystępnym jego źródłem jest wysokozmineralizowana woda mineralna o zawartości wapnia do magnezu w proporcji 2:1, która umożliwia optymalne wchłanianie magnezu. Magnez zjedzenia wchłania się jedynie w 30-50 procentach, co wynika z faktu, że w większości produktów jest związany w niestrawne kompleksy przez chelatujące związki z błonnika, nazywane fitynianami. Gdy zawartość magnezu w jedzeniu jest niska, organizm może przyswoić nawet 80 proc. dostarczonych dawek. Produkty o największej zawartości magnezu to przede wszystkim orzechy, pestki i inne nasiona oleiste, nie-oczyszczone ziarna zbóż oraz nasiona roślin strączkowych. Pewne ilości znajdują się w wybranych warzywach i owocach, jak również w produktach zwierzęcych. Ziarna i nasiona (zawartość w IOO g): siemię konopne łuskane 700 mg; pestki dyni 592 mg; siemię lniane 392 mg; pasta sezamowa 362 mg; sezam 351 mg; nasiona chia 335 mg; nasiona słonecznika 325 mg. Produkty zbożowe (zawartość magnezu w 100 g): otręby pszenne 611 mg; amarantus suchy 248 mg; zarodki pszenne 239 mg; otręby owsiane 235 mg; kasza gryczana 231 mg; komosa ryżowa 197 mg; dziki ryż 177 mg; owies 177 mg. Ryby, owoce morza, mięso, sery (zawartość magnezu w 100 g): kawior 300 mg; łosoś 95 mg; makrela surowa 76 mg; anchovies 69 mg; ser kozi twardy 54 mg; parmezan 51 mg; tuńczyk surowy 44 mg. Inne (zawartość magnezu w 100 g): kakao 420 mg; algi spirulina 195 mg; pasta drożdżowa 180 mg; czekolada gorzka 165 mg; woda wysokozmineralizowana 103 mg. Na rynku dostępne są preparaty zawierające różne formy magnezu. Sięgając po suplement, kiedy cierpimy na choroby przewlekłe, zawsze trzeba skonsultować to z lekarzem. Przeciwwskazaniami do ich przyjmowania są niewydolność nerek, hipotonia (niedociśnienie) i hipermagne-zemia (nadmiar magnezu we krwi). W magnez obfitują także wszelkiego rodzaju orzechy oraz ziarna i rośliny strączkowe Niedobory magnezu są powszechne. Sprzyja temu zła dieta i przewlekły stres Zwiększone zapotrzebowanie na magnez ma związek z nieprawidłową dietą, ubogą w produkty roślinne, a obfitującą w te wysokoprzetworzone i zwierzęce. Niekorzystnesąteżniezbi-lansowane diety niskokalo-ryczne, te z nadmierną ilością tłuszczu oraz zbyt dużymi dawkami błonnika (zwłaszcza z do-datkówtakich jak otręby). Niedoborom magnezu sprzyja stres, WARTO WIEDZIEĆ nadmiar kawy ialkoholu, zbyt intensywny wysiłek fizyczny, stosowanie doustnej antykoncepcji iniektórychleków, m.in. moczopędnych, nasercowych. Zbyt mała podaż może też wynikać ze stanów zapalnych jelit i zaburzeń trawienia i wchłaniania. Nasilone wydalanie tego pierwiastka, które prowadzi do jego strat, występuje też w kwasicy ketonowej, nadczyn- Dzienne, zalecane spożycie magnezu Niedobór magnezu (hipomagnezemia) to zbyt niskie stężenie magnezu we krwi, które prawidłowo powinno wynosić 0,65-1,2 mmol/l w surowicy krwi. Według Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego zalecane dzienne spożycie magnezu w diecie wynosi: • mężczyźni do 30. roku życia - 400 mg, • mężczyźni powyżej 30. roku życia - 420 mg, • kobiety do 30. roku życia - 310 mg, • kobiety po 30. roku życia - 320 mg, • kobiety w ciąży poniżej 19. roku życia - 400 mg, • kobiety w ciąży powyżej 19. roku życia - 360 mg, • kobiety w okresie laktacji poniżej 19. roku życia - 360 mg, • kobiety w okresie laktacji powyżej 19. roku życia - 320 mg, • niemowlęta do 6. miesiąca - 30 mg, • dzieci od 6. miesiąca do 1. roku życia - 70 mg, • dzieci od 1. do 3. roku życia - 80 mg, • dzieci od 4. do 9. roku życia -130 mg, • dzieci od 10. do 12. roku życia - 240 mg, • dzieci powyżej 13 roku życia - 360 mg. ności przytarczyc i przedawkowaniu witaminy D. W przeciwieństwie do stanów niedoborowych, nadmiar magnezu występuje rzadko, najczęściej na skutek podania dożylnego, ew. przedawkowania suplementów diety. Sprzyjaćtemu może niewydolność nerek, niedoczynność tarczycy, niektóre choroby autoimmunologiczne i nowotworowe. Przedawkowanie magnezu objawia się spadkiem biegunką, ciśnienia krwi i spowolnieniem tętna, mogą pojawić się też niewydolność oddechowa i zaburzenia świadomości. Kto jest narażony na niedobór magnezu? Niedobór magnezu dotyczy szczególnie osób narażonych na długotrwały stres oraz niedba-jących o odpowiednio zbilansowaną dietę, a także ciężko pracu-jących fizycznie, uczniów, studentów oraz ludzi intensywnie pracujących umysłowo, kobiet ciężarnych oraz w okresie meno-pauzy. Zbyt niski poziom magnezu w organizmie może skutkować rozwojem nadciśnienia tętniczego, stwardnieniem tętnic wieńcowych, kamicą nerkową, rozwojem miażdżycy i nowotworów, może też sprzyjać rozwojowi cukrzycy typu 2. 10 • STRONA ZDROWIA Głos Dziennik Pomorza Środa, 1.03.2023 Duże piersi przysparzają problemów. Jak o nie zadbać dla zdrowia i urody? Szacuje się, że ok. 80 proc. kobiet nosi niewłaściwy rozmiar stanika. Tymczasem dobrze dobrany biustonosz pomoże uniknąć wielu dolegliwości, które przysparzają wielu paniom duże piersi Marta Siesicka-Osiak marta.siesicka@polskapress.pl Wiele pań o pełnym biuście mierzy się na co dzień z bólami pleców oraz szyii jest zmuszona do zrezygnowania z niektórych aktywności Ale nie musi tak być! Na przestrzeni lat piersi zmieniają swój wygląd, kształt, strukturę, a co za tym idzie -także rozmiar. Zmienia się on przez całe nasze życie, nawet w czasie cyklu miesięcznego. Wahania pojawiają się także przed, w trakcie i po zakończeniu karmienia piersią oraz przy większych skokach wagi. Ostatnie, ale często znaczące zmiany występują w okresie menopauzy, kiedy w organizmie zaczyna być produkowana mniejsza ilość estrogenu. Skutkuje to m.in. tym, że ciało - w tym piersi - traci ję-drność. Piersi składają się z tkanki włóknistej, gruczołowej i tłuszczowej. Im więcej występuję dwóch ostatnich - szczególnie tłuszczowej - tym biust jest większy i cięższy. Przyjmuje się, że średnio jedna kobieca pierś waży ok. 500 g. Choć pełen dekolt jest marzeniem wielu kobiet, z których część nawet decyduje się na powiększenie piersi, to wiele z tych, które natura takim ob- darzyła, twierdzi, że nie jest on powodem do radości. Bywa bowiem przyczyną silnych bólów pleców, szyi i ramion, utrudnia wykonywanie niektórych ćwiczeń i spanie na brzuchu. Dlatego warto odpowiednio zadbać o duży biust tak, aby stał się on większym powodem do zadowolenia, niż do zmartwienia. Dobry biustonosz to podstawa Szacuje się, że ok. 80 proc. kobiet nosi niewłaściwy rozmiar stanika - 70 proc. ma na co dzień za mały biustonosz, a 10 proc. za duży. Skala problemu jest naprawdę duża, bo pełny biust ma ponad 60 proc. Polek! Większość z nich wybiera rozmiar 75B, choć powinna nosić biustonosze o zdecydowanie pojemniejszych miseczkach, zaczynających się od F. Dlaczego dobór stanika jest taki ważny? Bo za mały biustonosz może spowodować: dyskomfort i dolegliwości bólowe (w tym bóle pleców igłowy), szybsze starzenie się i uszkodzenia skóry piersi, ucisk tkanki piersi, co może prowadzić do powstawania torbieli. Udając się na zakupy, warto więc nie tylko każdorazowo zmierzyć obwód w biuście i pod biustem (różnica między nimi wskazuje cyfrę, która w tabeli literowej oznacza pojemność miseczki), ale także wybrać salon, w którym doświadczona brafitterka, pomoże nam dobrać właściwy rozmiar biustonosza. W przypadku pań z dużym biustem ma to szczególnie duże znaczenie, ponieważ pomoże to odciążyć plecy i podniesie codzienny komfort. Ważna pielęgnacja Skóra w okolicy piersi jest wyjątkowo delikatna i wymaga więcej uwagi niż zazwyczaj jej poświęcamy. Specjaliści zalecają stosowanie do jej pielęgnacji intensywnie nawilżających kremów. W ich składzie mogą pojawić się kwas hialuronowy i masło kakaowe. Środki używane do mycia - żele i peelingi - także powinny zawierać substancje nawilżające. Latem warto dodatkowo pamiętać o regularnym używaniu kremu z filtrem UV. Jeśli piersi mają tendencję do nadmiernego pocenia, wysypek i podrażnień, można używać do ich pielęgnacji także pudru dla niemowląt. Nie należy zapominać o masażu piersi, który może pomóc zwiększyć krążenie krwi, a tym samym jędmość i wygląd biustu. Masaż należy wykonywać z wyczuciem, trzymając piersi w dłoniach i delikatnie naciska- WARTO WIEDZIEĆ Dobrze dobrany biustonosz, czyli jaki? Pas dobrze dopasowanego stanika powinien znajdować się mniej więcej na tym samym poziomie, co dół fiszbin pod miseczkami, które będą stabilnie zakotwiczone na klatce piersiowej. Miseczki powinny całkowicie okalać piersi, nie powodując wybrzuszeń nad ich górną krawędzią lub pod pachą. Jeśli fiszbiny wbijają się w piersi pod pachą, oznacza to, że potrzebujemy większego rozmiaru miseczki. Pas obwodu nie może podciągać się do góry i zachodzić na łopatki, gdy się schylasz lub po coś sięgasz. Nie powinien też ściskać klatki piersiowej, utrudniając swobodne oddychanie. Mostek biustonosza, czyli jego centralna część łącząca miseczki, powinien gładko przylegać do ciała. Jeśli odstaje, potrzebujemy większego rozmiaru miseczki, a nie ciaśniejszego pasa. Wyjątek tej reguły mogą zrobić kobiety, których mostek klatki piersiowej ma budowę wklęsłą lub wypukłą. W ich wypadku mostek stanika może odstawać. Ramiączka powinny być wyregulowane w taki sposób, by zapewniały wygodne, ale stabilne dopasowanie. Wtedy „biorą na siebie" 15-20 proc. podtrzymania biustu. Jeśli powodują ból i pozostawiają czerwone ślady na skórze, powód zwykle jest jeden: zbyt luźny pas stanika. W takim wypadku należy wybrać mniejszy rozmiar pod względem obwodu. (Źródło: Izabela Sakutowa „Brafitting. Lifting piersi bez skalpela") jąc, wykonywać koliste ruchy ku górze. Następnie wymaso-wać opuszkami palców każdą z piersi - zgodnie z ruchem wskazówek zegara, a następnie w przeciwnym kierunku. Masaż można wykonać pod prysznicem (najlepiej naprzemiennie ciepłym i zimnym) lub z użyciem ulubionego olejku. Samobadanie piersi to podstawa. Jak sprawdzać zdrowie piersi na co dzień? Marta Siesicka-Osiak marta.siesicka@polskapress.pl Uroda i estetyka to jedno. Piersi zadbane i zdrowe to przede wszystkim piersi przebadane. Nie zapominajmy o profilaktyce. National Breast Cancer Foundation zaleca następujące metody samodzielnego badania piersi: * pod prysznicem - używając trzech środkowych palców, zbadaj całą powierzchnię piersi i pachę, stopniując nacisk od lekkiego, przez średni po mocny. * przed lustrem - opuść ramiona wzdłuż ciała i przyjrzyj się swoim piersiom. Następnie unieś ręce wysoko nad głowę i poszukaj wszelkich zmian w kształcie piersi lub w wyglądzie skóry. Zwróć uwagę na ewentualne obrzęki lub zmiany w sutkach. Następnie oprzyj dłonie na biodrach i mocno dociśnij, aby napiąć mięśnie klatki piersiowej. Sprawdź, czy nie ma zauważysz żadnych zmian, szczególnie po jednej stronie. * leżąc - kiedy leżymy, tkanka piersi rozkłada się równomiernie wzdłuż klatki pier- siowej. Umieść poduszkę pod prawym ramieniem i połóż pmwą rękę za głową. Palcami lewej ręką delikatnie zbadaj całą prawą piersi i pachę. Następnie zrób to samo prawą ręką na lewej piersi. Sprawdzaj obydwie piersi co miesiąc i zgłoś się do lekarza, jeśli wyczujesz grudkę, zgrubienie, stwardniały węzeł chłonny lub zauważysz inne niepokojące zmiany w obrębie piersi. Nie należy zapominać także o badaniu piersi u specjalisty - powinien on każdorazowo podczas wizyty przeprowadzić badanie palpacyjne oraz zlecić wyko-naniemammograjSilubusgpiersi przynajmniej raz w roku. Piersi należy badać co miesiąc Masz obfity biust? Nie rezygnuj z aktywności fizycznej Marta Siesicka-Osiak marta.siesicka@polskapress.pl Aktywność fizyczna to podstawa dla utrzymania zdrowia i odpowiedniej postawy ciała, a także w walce z dolegliwościami bólowymi pleców. Mając duży biust, nie należy rezygnować z ćwiczeń! Są one wręcz wskazane, aby uniknąć dolegliwości bólowych. Planując aktywność fizyczną, warto sięgnąć po biustonosz sportowy, który utrzyma piersi i odciąży plecy. Jeśli biust jest na- prawdę duży, warto wybrać taki rodzaj sportu, w którym nie będzie on przeszkodą, np. jazdę na rowerze, jogę czy basen. Kobiety o pełnych piersiach powinny wykonywać ćwiczenia, które wzmocnią ich plecy, szyję i ramiona - dzięki temu unikną dolegliwości bólowych. Mogą być to wybrane asany jogowe czy pilates. Równie istotne jak ćwiczenia jest utrzymanie odpowiedniej diety sprzyjającej prawidłowej masie ciała. Jest ona zazwyczaj bezpośrednio związana z wielkością piersi. Jazda na rowerze wpłynie świetnie na cały organizm Głos Dziennik Pomorza Środa, 1.03.2023 PO GODZINACH • 11 Ja bym nie chciała, nie. Bałabym się. To jestjednak konkurs. IV dodatku cała Polska czeka na ten sukces Maryla Rodowicz w Pomponiku, zapytana, czy chciałaby reprezentować Polskę na Eurowizji Fot. Sylwia Dąbrowa Z ŻYCIA GWIAZD W TELEWIZJI KRZYZÓWKA NR 34 Anna Mucha pospiesza narciarzy Aktorka wybrała się na narty w Alpy. Tam dopadły ją refleksje, którymi podzieliła się na Instagramie. „Nasza planeta się gotuje" - obwieściła. I wytłumaczyła: „Dziś śnieg jest tylko na stoku, na wyznaczonych trasach. Nie ma go nigdzie dookoła! Spieszcie się na narty, snowboard, bo zaraz to będźie bardzo, bardzo ekskluzywna impreza". Olga Frycz nie znalazła chętnego na mieszkanie Jesienią aktorka wystawiła na sprzedaż swoje mieszkanie na warszawskim Mokotowie. Lokal składa się z trzech pokoi i ma prywatny ogród. Urządzony jest w skandynawskim stylu, został wyposażony w drewniane meble i dodatki. Aktorka chce za niego dwa miliony złotych, ale jak na razie nie znalazła chętnego. Marcelina Zawadzka gotowa na macierzyństwo Prezenterka Polsatu od dłuższego czasu związana jest z niemieckim biznesmenem Maxem Gloecknerem. Nic więc dziwnego, że serwis Jastrząb Post zapytał ją o matrymonialne plany. - Nie mówię nie, nie mówię tak - odpowiedziała Zawadzka. I dodała: Czuję duży spokój i poczucie bezpieczeństwa. Ani razu nie byłam o niego zazdrosna, nie daje mi powodów. W rozmowie poruszono również temat macierzyństwa. - Raczej jestem gotowa - podsumowała. (GZL) Fot. Sylwia Dąbrowa Powrót na wyspę TVP 2,15:05 Społecznością zwyspy wstrząsa śmierć czworga młodych ludzi. W tym czasie w rodzinne strony wraca zastępca komisarza policji w Mediolanie. Okoliczności sprawiają, że będzie musiała zostać tu dłużej. Zakup w ciemno TTV HD, 20:00 Kilku handlarzy i sprzedawców licytuje wystawione palety pełne produktów, licząc na strzał w dziesiątkę. Po wygranej licytacji dowiedzą się, co zawierają zakupione palety. Lulu Polsat, 20:05 Lulu, odkrywa, że mąż ją zdradza. Kobieta zwalcza stres pieczeniem słodkości. Pasja ma szansę zamienić się w biznes, a spotkanie z byłym ukochanym zmienia życie Lulu. Hell's Kitchen - piekielna kuchnia Polsat, 21:05 Ósmy sezon programu, w którym trzynastu miłośników gotowania próbuje swoich sił w piekielnej kuchni. Mateuszowi Gesslerowi będą pomagać Martin Gimenez Castro i Robert Kondziela. Ugotowani w parach TVN, 21:35 Kulinarne show w nowej odsłonie. Kamery programu przemierzyły Polskę, aby odnaleźć najbardziej charyzmatyczne, interesujące i kochające przyjmować gości duety. Poziomo: 1) najemny robotnik rolny, 6) podróżniczka na szlaku, 10) budynek do generalnego remontu, 11) doglądana przez pszczelarza, 12) człowiek godny współczucia, biedaczysko, 13) wolne stanowisko pracy, 16) teren i zabudowania portu lotniczego, 19) deser podawany na zimno, 24) zestawienie z rubrykami, 25) odświeżający cukierek jak ryba, 27) hazardowa gra w karty, 28) śniegowa na stoku narciarskim, 29) drzewo liściaste, klon polny, 31) powieść Prusa sfilmowana przez Kawalerowicza, 33) cel na sportowej strzelnicy, 34) duży skupisko krzewów, 36) składa urządzenia z podzespołów, 37) rośnie w miarę jedzenia, 38) budka na wiejskim odpuście, 39) rozpryskuje wodę w ogrodzie, 40) rodzaj sieci rybackiej. Pionowo: 1) zapotrzebowanie na towary, 2) łagodzi wstrząsy w samochodzie, 3) średnie lub przełajowe, 4) niedozwolony chwyt w zapasach, 5) złoty w kulturze polskiej, 6) w Tartarze i w tablicy Men-delejewa, 1 2 3 4 ■ 5 m 6 7 8 9 ■ ■ ■ 10 ■ ■ ■ ■ 11 ■ ■ 12 ■ ■ ■ 13 14 x 15 ■ ■ ■ ■ 16 17 18 ■ 19 20 21 22 23 ■ ■ ■ 24 ■ ■ ■ 25 26 ■ ■ ■ 27 ■ ■ ■ 28 ■ ■ ■ 29 30 31 32 i ■ ■ m 1 ■ ■ ■ 33 34 35 ■ m ■ ■ ■ ■ ■ ■ 36 I 37 ■ ■ ■ ■ | m ■ ■ ■ 38 __ _ i 39 r r . ■ 40 7) Amazonka lub Missisipi, 8) Sharon, aktorka z filmu „Nagi instynkt", 9) Andora lub Kiribati, 14) ostrzeżenie o niebezpieczeństwie, 15) tajny pracownik wywiadu, 17) film biograficzny z rolą Madonny, 18) platyna, złoto lub srebro, 20) czas wolny od zajęć, 21) Elżbieta, królowa czeska i polska, 22) dawny areszt, więzienie, 23) wystaje z beretu, 26) kurort w stanie" Kalifornia, 29) następca W rodzinie, 30) lekka, ażurowa tkanina na damski peniuar, 31) dawniej zbytnik, swawolnik, 32) wzbudzany przez autorytet, 35) worek wypełniony pierzem. 7) Amazonka lub Missisipi, 8) Sharon, aktorka z filmu „Nagi instynkt", 9) Andora lub Kiribati, 14) ostrzeżenie o niebezpieczeństwie, 15) tajny pracownik wywiadu, 17) film biograficzny z rolą Madonny, 18) platyna, złoto lub srebro, 20) czas wolny od zajęć, 21) Elżbieta, królowa czeska i polska, 22) dawny areszt, więzienie, 23) wystaje z beretu, 26) kurort w stanie" Kalifornia, 29) następca W rodzinie, 30) lekka, ażurowa tkanina na damski peniuar, 31) dawniej zbytnik, swawolnik, 32) wzbudzany przez autorytet, 35) worek wypełniony pierzem. ROZWIĄZANIE NR 33 p ■ D ■ M 0 P S ■ ■ F U K S ■ B ■ R R Ó Z G A ■ R Y D W A NIK L U C Z U ■ I ■ T R 0 N ■ ■ L I G A ■ D ■ E S P A Z M ■ ME S Z E K ■ R 0 Z U M A ■ Ł ■ A ■ ■ P ■ ■ N ■ ■ B ■ I ■ Y K Ł 0 s ■ s T 0 L N I C A ■ s K 0 K ■ A ■ Ł ■ z ■ K ■ ■ C ■ KM E ■ G ■ S C I A N A ■ I Z B A ■ TE R E N Y ■ Z ■ W ■ F 0 ■ C ■ I ■ D E K A D A R Z E P K A 0 ■ 0 ■ Z ■ ■ A ■ 0 ■ V B A R T 0 K Ś W N K A R ■ A ■ N ■ ■ I ■ T ■ T 0 R L I K ■ Ś R 0 D A C ■ E ■ A K T U A L N OŚĆ ■ N ■ R ROZWIĄZANIE NR 33 HOROSKOP Wodnik (20.01 -18.02) Poczujesz znużenie codziennymi obowiązkami. Horoskop dzienny mówi, że nawet tymi, których wykonywanie zazwyczaj dostarcza Ci satysfakcji. Ryby (19.02-20.03) Nie miej oporów przed podejmowaniem dużych wyzwań. Horoskop na dziś wyraźnie wróży, że będziesz w wyjątkowo dobrej formie. Baran (21.03-19.04) Wyróżniać Cię będzie przywiązywanie wagi do szczegółów. Horoskop dzienny na środę mówi, że nic nie umknie Twojej uwadze. Byk (20.04-20.05) Popadniesz dzisiaj w nieco refleksyjny nastrój. Horoskop dzienny zapowiada, że dość trudno będzie pobudzić Twoją aktywność... Bliźnięta (21.05-21.06) Będziesz dla kogoś z grona znajomych ostatnią deską ratunku. Horoskop na dziś to wskazówka, by mimo trudności nie odmawiać wsparcia. Rak (22.06-22.07) Horoskop dzienny na środę wyraźnie zapowiada, że sporo czasu poświęcisz dzisiaj na tłumaczenie ludziom motywów swojego działania. Lew (23.07-22.08) W nowy miesiąc wejdziesz z przytupem. Horoskop dzienny mówi, że dzięki dużemu zapałowi i zaangażowaniu uda Ci się sporo osiągnąć. Panna (23.08-22.09) Cechować Cię będzie duża otwartość na propozycje innych osób. Horoskop na dziś wróży, że podejmiecie kilka wspólnych przedsięwzięć. Waga (23.09-22.10) Twoje oczekiwania wobec innych osób będą przystawać do ich możliwości. Horoskop dzienny na środę mówi, że wszyscy będą zadowoleni. Skorpion (23.10 - 21.11) Nie będziesz w najwyższej formie. Horoskop dzienny to wyraźna wskazówka, by wymagające dużo zachodu zadania odłożyć na później. Strzelec (22.11 - 21.12) To, co zrobisz, będzie dobrze oceniane przez inne osoby. Horoskop na dziś mówi, że słowa uznania usłyszysz z najmniej oczekiwanej strony. Koziorożec (22.12 -19.01) Nie noś w sercu urazy, jeśli ktoś zajdżle Ci za skórę. Horoskop dzienny na środę radzi wszystko sobie wyjaśnić i wyciągnąć rękę do zgody. iMm Redaktor naczelny Przemysław Szymańczyk. Z-cy red. nacz.: Marcin Stefanowski, Wojciech Frelichowski, YnonaHusaim-Sobecka. Prezes Makroregionu Piotr Grabowski. Dyrektor biura reklamy oddziału Ewa Żelazko. Dyrektor marketingu Robert Gromowski. Redakęja.SŁUPSK, ul. Henryka Pobożnego19, teŁ59848S100, redakqa.gp24@polskapress.pl. KOSZALIN, ul. Micklewicza24, teL943473552.redakqigk24@polskapress.pl SZCZECIN, Al. N iepodległości 26/U1, tel. 914813300.redakqa.gs24@polskapress.pl. Druk Polska Press Oddział Poligrafia, 85-438 Bydgoszcz, ul. Grunwaldzka 229. POLSKA PRESS GRUPA Wydawca Polska Press Sp. z o.o. ul. Domaniewska 45,02-672 Warszawa, tel. 2220144 00. fax: 22 2014410 Redaktor naczelny Dorota Kania P6C www.gk24, www.gs24.pl ©® - umieszczenie takich dwóch znaków przy Artykule, w szczególności przy Aktualnym Artykule, oznacza możliwość jego dalszego rozpowszechniania tylko i wyłącznie po uiszczeniu opłaty zgodnie z cennikiem zamieszczonym na stroniewww.gp24.pl/tresci i w zgodzie z postanowieniami niniejszego regulaminu. Dyrektor artystyczny TomaszBocheński, Dyrektor marketingu, Rzecznik prasowy Wojciech Paczyński wojciech.paczynski@polskapress.pl, DyrektorkolportażuKarolWIazło AgencjaAIPkontakt@aip24.pl 12 INFORMATOR Głos Dziennik Pomorza Środa, 1.03.2023 E Jak zamieścić ogłoszenie drobne? Telefonicznie: 94 347 3512 Przez internet: ibo.polskapress.pl W Biurze Ogłoszeń: Oddział Koszalin: ul. Mickiewicza 24,75-004 Koszalin, tel. 94 347 35 "12 Oddział Słupsk: ul. Henryka Pobożnego 19,76-200 Słupsk, tel. 59 848 8103 Oddział Szczecin: Al. Niepodległości 26/U1,70-412 Szczecin, tel. 914813 310 Nieruchomości LOKALE UŻYTKOWE - DO WYNAJĘCIA LOKAL 40m2, centrum ul. Mickiewicza 7,502-431-967. KUPIĘ garaż murowany, tel. 535-480-794. POŚREDNICTWO OMEGA WYCENY OBRÓT SŁUPSK, UL. STARZYŃSKIEGO 11 tel. 59 841 44 20; 601 654 572; www.nieruchomosci.slupsk.pl j omega@nieruchomosci.slupsk.pl Motoryzacja OSOBOWE KUPIĘ AdoZskup-skupujemy każde pojazdy, płacimy nawet za wraki, oferujemy najwyższe ceny, 536079721 AUTO skup wszystkie 695-640-611 Finanse biznes KREDYTY, POŻYCZKI POŻYCZKI 699186581 Zwycięstwa 140 USŁUGI PRAWNE ODWOŁANIA, pozwy, 731961209. ZŁOM kupię, potnę, przyjadę i odbiorę, tej. 607 703 135. USŁUGI HYDRAULICZNE, tel. 607 703 135. SPRZĄTANIE strychów, garaży, piwnic, wywóz starych mebli oraz gruzu w big bagach, 607 703 135. ZATRUDNIĘ HOLIDAY Golden Resort w Łazach zatrudni specjalistę ds. promocji i markietingu - social media, praca stacjonarna 539-848-848, biurod> holidaygoldenresort.pl SZUKAMY pracowników budowlanych: pomocnik budowlany, cieśla murarz, cieśla szalunkowy, operator koparki, pracownik robót ziemnych. Jesteśmy niemiecka firmą budowlaną, działamy od 20 lat na rynku. Oferujemy umowę o pracę,-wszystkie świadczenia, 30 dni urlopu, zakwaterowanie. Mówimy po polsku. +4915792344515 mail: br@ kahramanbau.de Zdrowie ALKOHOLIZM - esperal 602-773-762 Usługi AGD RTV FOTO NAPRAWA RTV, wszystkie typy, anteny, bezpłatny dojazd, tel. 94/3457461. PRALKI naprawa w domu. 603775878 BUDOWLANO-REMONTOWE CYKLINOWANIE bezpyłowe 884912222 REMONTY od A do Z tel.660-683-933 Różne STARE książki - skup 881-934-948 Rolnicze MASZYNY ROLNICZE KUPIĘ ciągniki, przyczepy, maszyny rolne. Tel. 535135507. ZWIERZĘTA HODOWLANE KURKI odchowane 784 461566 Towarzyskie SŁODKA Asia, 663-092-135. DYREKTOR MIELENSKIEGO OŚRODKA SPORTU I REKREACJI W MIELNIE informuje, że na tablicy ogłoszeń w siedzibie Mieleńskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Mielnie przy ul. Słonecznej 9 oraz na stronie internetowej www.mosir-mielno.bip.net.pl wywieszony został wykaz nieruchomości nr 1 przeznaczonych do wydzierżawienia w drodze bezprzetargowej oraz wykaz nieruchomości nr 2 przeznaczonych do wydzierżawienia w drodze przetargu ustnego nieograniczonego. Bim barn, tik tak, na operę przyszedł czas Opera w operze - już w ten weekend, 4 marca Małgorzata Klimczak Szczecin Opera na Zamku zaprasza na rodzinny spektakl w trzech aktach na motywach baśni Hansa Christiana Andersena. „Historia najmniej prawdopodobna" już w ten weekend. Jeśli umilkniemy na chwilę, zamkniemy oczy, wsłuchamy się w rytm sekund, wtedy czas zacznie do nas mówić. Zegar chce nam coś przekazać. Zaprasza nas na wyprawę! Wkraczając do Opery, rozpoczynamy podróż w krainę magicznego Zegara. Każdy z uczestników podróży przypisany jest do określonej grupy Podróżnych. Jest 10 grup i każda wyróżnia się innym kolorem, każda ma też swojego Przewodnika, który prowadzi ją podczas przechadzki po Krainie Czasu. Można go rozpoznać poprzez kolor wstęgi, jaką ma na sobie Przewodnik. Spotykamy się w sali widowiskowej. Tam poznajemy Króla, Królewnę oraz mieszkańców Krainy, w której ogłoszono konkurs na rzecz najmniej prawdopodobną. Wszyscy starają się zaproponować coś niezwykłego, aby zwyciężyć w oczach Króla i Sędziów konkursu. Ale dopiero gdy przychodzi Zegarmistrz ze swoim cudownym wynalazkiem, mieszkańcy Królestwa wpadają w prawdziwy zachwyt. W sercu Zegara zaklęta jest esencja świata i aby w pełni jej zasmakować, wyruszamy - pod okiem Przewodnika - na wędrówkę po korytarzach i komnatach Opery na Zamku. Wracamy na salę widowiskową, doświadczając pełni i magii wynalazku Zegarmistrza. Zachwycony Zegarem Król pragnie ogłosić swój werdykt. Wtedy jednak pojawia się Oto-cham Tinpu Młot, zgłaszając swój udział w konkursie. Historia się komplikuje. Kto wygra? Sobota, 4 marca, godz. 17, bilety 30-45 zł, Opera na Zamku. ©® Zrób sobie kwiatka. Sztuczny będzie jak prawdziwy i Anna Czerny-Marecka Słupsk Muzeum Pomorza Środkowego zaprasza na warsztaty papieroplastyki dla kobiet z cyklu „Rozkwitanie tradycji": Spotkanie IV - Tulipan. Warsztaty odbędą się w piątek 3 marca w godzinach 17-20 w Młynie Zamkowym, poprowadzi je Jolanta Stryszko, a koszt udziału to 40 zł (w tym materiały). Zapisy prowadzi Magdalena Lesiecka: nr tel. 795 100 274, e-mail magdalena.le-siecka@muzeum.slupsk.pl. Tematem przewodnim warsztatów będzie tulipan. Kwiat, który symbolizuje przemijanie ziemskiego bytu, gdyż bez słońca natychmiast umiera, a także zasypia na noc - zamyka swoje płatki. W pieśniach kojarzony jest z męskością. To powszechnie znany w wielu regionach motyw zdobniczy, wykorzystywany w hafcie oraz meblarstwie. Wybuchowa mieszanka koncertowa Joanna Krężelewska Koszalin Jazz, rock. punkrock. a może hipnotyzująca podróży od techno przez ambient po IDM? Oto muzyczne propozycje koszalińskich scen na najbliższe dni. Jutro, 2 marca o godz. 19 w sali widowiskowej Centrum Kultury 105 zagra Mike Stern Band. To muzyczna zapowiedź tegorocznego Hanza Jazz Festiwalu. Bilety: 99 zł parter, 79 zł balkon i 49 zł bilet grupowy dla młodzieży szkolnej oraz studentów (min. 8 osób). Formację tworzą: Mike Stern - gitara, Leni Stern -gitara, Rafał Sarnecki - gitara, Piotr Lemańczyk - gitara basowa, Adam Golicki - perkusja. W piątek 3 marca o godz. 20 w Event Center G38 przy ul. Gnieźnieńskiej 38 rozpocznie się koncert formacji Pidżama Porno. Wejście od godz. 19, bilety: 99 zł w przedsprzedaży, 109 zł w dniu koncertu. W ubiegłym roku zespół obchodził swoje 35-lecie istnienia. Został założony przez wokalistę Krzysztofa „Grabaża" Grabowskiego i gitarzystę Andrzeja „Kozaka" Kozakiewicza. Również w piątek, 3 marca, o godz. 20 muzycznie będzie w Centrum Kultury Studenckiej Kreślarniaprzy ul. Rejtana 17. Good Vibe Festival zaprasza na kolejny koncert - zagra Sear-ching for Management. Duet debiutuje albumem o zaskakującej ekspresji, pełnym elektronicznych zawirowań, zmian tempa i hipnotyzujących podróży od techno, przez ambient po IDM. Bilety w cenie od 30 zł. POGODA Pogoda dla Pomorza Prognoza dla Bałtyku 1024 hPa N g;MB Mielno^ Krzysztof Scibor • - Stan morza (Bft) "| -2 Jiuro Calyus^ Sita wiatru (Bft) 2-3 Środa Kierunek wiatru NW Jad Pomorze dociera ihłodne i mniej a i/ilgotne powietrze z )ółnocy. W ciągu dnia ;poro chmur i cały 25 km/h :zas bez opadów. Na jtermometrach max do >:6° C. Wiatr słaby płn.-zach. W nocy pochmurno i mglisto, irano lekki mróz. Jutro pochmurno i nie po- Połczyn-Zdrój i/inno padać. Temperatura max wzrośnie 0 'Tf jo 4:6°C. Wiatr słaby płn.-zach. Do końca [tygodnia noce i ranki __ Stargard iroźne. Na weekend SZHi ' ° m lożliwe są opady, aeszczu ze śniegiem. ! 0. pogodnie zachmurzenie umiarkowane przelotny deszcz przelotne deszcze i burza pochmurno ciągły deszcz ^fciągły deszcz i burza jg, przelotny śnieg ciągły śnieg ..jp- przelotny śnieg z deszczem . "jpf mgła y marznąca mgła ^ śliska droga marznąca mżawka . marznący deszcz zamieć Pogoda dla Polski 5 Łeba 15 Władysławowo 6 0 OB 'Świnoujście SZCZECIN r © i Kołobrzeg 3 Rewal OBI EZMS 0 Hół i Ustka p Wejherowo © ^ x>rk SŁUPSK e: QBS0 IB Karfuzy GDAŃSK ♦ obi Kościerzyna #30 cm Bytów 5 Łeba 15 Władysławowo * # # $55 cm #30 cm OKS o Stargard Drawsko Pomorskie E3KB OK * # # $55 cm #30 cm OB Człuchów 10 km/h Gdańsk Kraków Lublin Olsztyn Poznań 6 Toruń 6 Wrocław 6 Warszawa 3 *|P 4T I 19°! temp. w dzień EU temp. w nocy 15° temp. wody 3 lun grubość pokrywy śnieżnej mżawka gły śnieg z deszczem opad gradu V kierunek i prędkość wiatru 1011 hPa ciśnienie i tendencja >.c<* smog Karpacz Ą Ustrzyki Dolne Ą Zakopane Ą 4 ° *P 4 ° W 3 IBE ' mr/łAMMl i NIEUGHft.L Dziś u nas NIEZŁOMNI I NIEUGIĘCI Ipif • DODATEK TEMATYCZNY Z OKAZJI DNIA ŻOŁNIERZY WYKLĘTYCH ; ■ " Głos Pomorza Kraj. Od dziś ruszają wypłaty emerytur po rewaloryzacji str. 6 Świat. Ukraińska kontrofensywa zależna od dostaw sprzętu str. 7 NrlSSN 0137-9526 Nr indeksu 348-570 770137 952039 «' 1 REKLAMA Środa Nr 50 (4902) www.gp24.pl 1.03.2023 Nakład: 7.090 egz. Cena 3,90 zł (w tym 8% VAT) Świat. Prezydent Joe Biden będzie się starał o reelekcję str. 7 4" 0010741131 REKLAMA 0010741133 ORLEN 1/03/2023 I m ŻOŁNIERZE WYKLĘCI p , JL *txł* ~ "?" Lfakc l marca 1951 roku W katowni bezpieki przy ul. Rakowieckiej 37 w Warszawie komuniści zamordowali siedmiu wspaniałych Polaków. Razem z prezesem IV Zarządu Głównego Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość ppłk Łukaszem Cieplińskim od strzału w tył głowy z rąk pijanego kata Mokotowa Aleksandra Dreja zginęli: mjr Adam Lazarowicz, mjr Mieczysław Kawalec, kpt. Franciszek Błażej, kpt. Józef Rzepka, por Karol Chmiel, por Józef Batory. To symboliczny, tragiczny koniec największej polskiej organizacji zbrojnej XX w., fenomenu ukrytego pod nazwami: Służba Zwycięstwu Polski, Związek Walki Zbrojnej, Armia Krajowa i Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość. • #■' m 2"*^ Bo choć gen. Leopold Okulicki, ps.Niedźwiadek'" w styczniku 1945 roku formalnie rozwiązał AK, polecił jej konspiratorom działać dalej wedle własnego sumienia, a WiN był największym kontynuatorem idei i czynu Armii Krajowej w warunkach okupacji sowieckiej. Kim są Żołnierze Wyklęci? To niejednolita formacja działająca w Polsce po 1944 roku na praktycznie wszystkich ziemiach polskich, także tych „odzyskanych", jak również za tzw. kordonem, czyli na zrabowanych nam przez Związek Sowiecki Kresach Wschodnich II Rzeczpospolitej. To setki oddziałów, dziesiątki tysięcy Polaków, tworzących II konspirację niepodległościową, walczących nawet do połowy lat 50-tych XX wieku. Tadeusz Płużański NIEZŁOMNI i NIEUGIĘCI PARTNER DODATKU Bank Polski 2| NIEZŁOMNI I NIEUGIĘCI - ŻOŁNIERZE WYKLĘCI ŚRODA 1 MARCA 2023 CICHOCIEMNY, NIEZŁOMNY, WYKLĘTY „Dyziek - to dla mnie rana nigdy nie zagojona, to dla mnie świętość. Człowiek, którego kochałam swą pierwszą. gorącą, niewinną miłością" - to słowa narzeczonej Danuty, która próbowała ratować go przed śmiercią._ __Jednak komuniści zamordowali Dionizego Sosnowskiego, ps. Zbyszek, Józef,_____ _w katowni przy ul. Rakowieckiej w Warszawie 15 maja 1953 r. Miał 24 lata.___ tlf./.fl.......... „f „B„P„,ff„,0„K„0 Ł IM _y XK0 K AK IA ■ Mff I 10 K U Ś ii I i_g_ę_l- Warazswe., dnia .źfCl.'f?.'-..Wiceprokurator Naczelnaj Prokuratura Woj skowa j wykonaniu prawomocnego wyroku . ..ń•. fV. z-dnia .^Y/. ."^'.zatwierdzonego postanowieniem wajsyższe- „ . . ćf min. . ...... i w obecności: 1/ naczelnika Więzieinfa 2/ Lekarza .fywAfakU, . za poźrednictwaa Dowódcy Plutonu Sgzekucyjnego .......Tr^TiTT"............ i po odczytaniu aenteEOjlLnyroku Kr. S*. skazanemu "Hiyłlgg* ■ i po stwierdzeniu prawomocności tego wyroku oraz oświadczaniu, ża z prawa łaski nie skorzystała - powyż- szy wyrok wykonany przaz rozstrzelenie. Zgon w/k został 8twtoj)|iw«y;p*S»Z lekarza Kaczelniię' Loka r z «» ś. Dowćdca plut»egzek. Protokół wykonania wyroku śmierci na Dionizym Sosnowskim 1953 1 t Dionizy Sosnowski zdjęcie sygnalityczne Był absolwentem kursu radiotelegrafistów Delegatury Zagranicznej Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość", razem ze Stefanem Skrzyszowskim został zrzucony jako spadochroniarz do Polski w1952 r. Obaj zostali ujęci przez funkcjonariuszy UB w ramach operacji „Cezary", czyli fałszywej V Komendy WiN-u (celem było ostateczne rozbicie WiN-u). P7!??rT?EW>E!EETT3 Urodził się 15 sierpnia 1929 r. w Goniądzu jako syn Józefa i Emilii. Szkołę średnią ukończył w Białymstoku. W1948 r. studiował w Akademii Medycznej w Warszawie i pracował w ośrodku szkoleniowo-wy-chowawczym dla młodzieży. Wiosną 1951 r. został jako niezrzeszony wytypowany przez ZMP na Zlot Młodzieży w Berlinie, co postanowił wykorzystać do ucieczki na Zachód. Gdy wiadomość ta dotarła do UB, w czerwcu 1951 r. nawiązał z nim kontakt agent Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego Jarosław Hamiwka „Kamiński". Tak Sosnowski nieświadomie został wciągnięty do operacji „Cezary". Jego wyjazd do Berlina został zablokowany, ale w nocy z 5 na 6 stycznia 1952 r. został przerzucony przez zieloną granicę do Niemiec. Tam trafił na zorganizowany przez Delegaturę Zagraniczną WiN-u we współpracy z polskimi władzami wojskowymi na uchodźstwie i przy pomocy amerykańskich instruktorów kurs radiotelegrafistów z elementami szkolenia dywersyjnego. Program był wzorowany na szkoleniu cichociemnych w czasie II wojny światowej (polskim kierownikiem kursów był kpt. Stanisław Kolasiński, zrzucony do Polski w marcu 1943 r., kawaler Virtuti Militari). Wobec konfliktu w Korei USA szukały sojuszników wśród zniewolonych przez komunistów narodów Europy na wypadek spodziewanej ID wojny światowej. W nocy z 4 na 5 listopada 1952 r. Dionizy Sosnowski, razem z innym absolwentem kursów, Stefanem Skrzyszowskim, został zrzucony z samolotu na Pomorzu. Tu przejęli ich, razem ze sprzętem i pieniędzmi, podający się za członków WiN-u funkcjonariusze bezpieki. Przez ponad miesiąc nieświadomi mistyfikacji spadochroniarze, umieszczeni w „konspi- SĄD OKRĘGOWY W WARSZAWIE UZNAŁ ZA NIEWAŻNY WYROK WSR-U I POSTANOWIENIE NSW. GDYŻ DIONIZY SOSNOWSKI PADŁ OFIARĄ PROWOKACJI MBP. A MOTYWEM JEGO DZIAŁALNOŚCI BYŁA CHĘĆ WALKI 0 NIEPODLEGŁY BYT PAŃSTWA POLSKIEGO. racyjnych mieszkaniach" w Radości i Warszawie, pisali raporty z przebiegu kursu i konspekty szkoleniowe. Po skoku polskie władze wojskowe na uchodźstwie awansowały Sosnowskiego na stopień kaprala podchorążego rezerwy i odznaczyły Brązowym Krzyżem Zasługi z Mieczami. W kraju podający się za konspiratorów ubecy pozwolili mu na spotkania z narzeczoną Danutą. Ubecy wiedzieli, że obaj skoczkowie wyjawią więcej swoim „przełożonym" z WiN-u niż podczas nawet najbardziej morderczego przesłuchania. 6 grudnia 1952 r. Sosnowski i Skrzyszowsła zostali aresztowani. W trakcie śledztwa, domyślając się stopniowo prowokacji i spodziewając kary śmierci, obaj podjęli dramatyczną próbę ratowania życia, zaprzeczając, że wykonywali misję szpiegowską. Jednak bezpieka miała cały materiał dowodowy. Widaj. Drej i spadochron 18 lutego 1953 r. pokazowemu procesowi przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Warsza- wie przewodniczył ppłk Mieczysław Widaj (skazał na śmierć ponad stu polskich niepodległościowców). Jak czytamy w akcie oskarżenia: „O fakcie zrzutu władze bezpieczeństwa zostały tegoż dnia [6 grudnia 1952 r.] poinformowane przez miejscową ludność, w wyniku czego wszczęto poszukiwania". To jedno z kłamstw, które miało ukryć ubecką prowokację. Wyrok miał być jeden -kara śmierci. Trzy tygodnie później Najwyższy Sąd Wojskowy skargi rewizyjne obrońców „pozostawił bez uwzględnienia". Dionizy Sosnowski został zamordowany w więzieniu mokotowskim w Warszawie 15 maja 1953 r. Miał 24 lata. Tego samego dnia kat Aleksander Drej zastrzelił również 42-let-niego Stefana Skrzyszow-skiego, ps. Janusz Patera, Bolek, przed wojną żołnierza WP, AK-owca, wyróżniającego się kursanta w Niemczech. Istotną rolę w rozpracowaniu Sosnowskiego i Skrzyszow-skiego miał funkcjonariusz bezpieki Henryk Wendrowsła, czołowy agent w prowokacyjnej V Komendzie WiN-u (potem, wiatach 1968-1973był ambasadorem PRL-u w Kopenhadze, zmarł w 1997 r., pochowany na Cmentarzu Północnym w Warszawie). Inwigilował ich również inny słynny agent Marian Stróżyński (zmarły w 2004 r. w Warszawie, pochowany na Powązkach Wojskowych!). 18 października 2000 r. Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie uznał za nieważne wyrok WSR-u i postanowienie NSW, gdyż Dionizy Sosnowski padł ofiarą prowokacji MBP, a motywem jego działalności była chęć walki o niepodległy byt Państwa Polskiego. W 2006 roku. archiwiści, porządkując zasoby Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, znaleźli zwinięty spadochron Dyźka - ostatniego cichociemnego. Spadochron trafił następnie do Instytutu Pamięci Narodowej i... zaginął po raz drugi. Po latach Dionizy Sosnowski został odznaczony przez Stany Zjednoczone medalem za „służbę, honor, bohaterstwo i poświęcenie". Jego szczątki zostały odnalezione 14 maja 2013 r. wkwaterze „Ł" Powązek Wojskowych w Warszawie. Tadeusz Płużański ŚRODA 1 MARCA 2023 MATERIAŁ INFORMACYJNY PKO BANKU POLSKIEGO NIEZŁOMNI I NIEUGIĘCI - ŻOŁNIERZE WYKLĘCI 13 0010736064 PKO BANK POLSKI # INNOWACYJNE ROZWIĄZANIA, |S| TRAOYCYJ N E WARTOŚCI Bank Polski Jesteśmy liderem polskiego sektora bankowego. Inwestujemy w cyfrową dzień dobry transformację i stawiamy na innowacje. Edukujemy, pomagamy, promujemy kulturę i sztukę. Od ponad 100 lat oferujemy usługi finansowe na najwyższym poziomie i dlatego po raz siódmy zostaliśmy bankiem roku w Polsce według miesięcznika The Banker. Otrzymaliśmy nagrodę „Bank of the Year 2022 in Poland", przyznawaną przez brytyjski miesięcznik „The Banker" należqcy do grupy Financial Times, m.in. za innowacyjne rozwiązania technologiczne. www.pkobp.pl, infolinia: 800 302 302 brak opłat dla numerów krojowych na terenie kraju; w pozostałych przypadkach opłata zgodna z taryfa operatora, +48 81 535 60 60 opłata zgodna z tanjfa operatora ! 4| NIEZŁOMNI I NIEUGIĘCI - ŻOŁNIERZE WYKLĘCI ŚRODA 1 MARCA 2023 JEDEN BRYDŻYSTA, DRUGI SZACHISTA OBAJ MORDOWALI ŻOŁNIERZY WYKLĘTYCH Pierwszy, Marian Frenkiel, urodzony w 1919 r. w Łodzi, przed wojną ukończył łódzkie Prywatne Gimnazjum Męskie i trzy lata prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim. Drugi, Władysław Litma-nowicz, urodzony rok wcześniej jako Abram Wolf, prawo na Uniwersytecie Warszawskim ukończył tuż przed wrześniem 1939 r. Pierws MARIAN FRENKIEL, we wrześniu 1939 r. wraz z rodziną uciekł do Sowietów. Najpierw do Łucka, gdzie jego ojciec objął miejscową klinikę. Potem na Uniwersytecie Iwana Franki we Lwowie kontynuował studia prawnicze. Tu został członkiem Międzynarodowej Organizacji Pomocy Rewolucjonistom (MOPR), i współpracownikiem „Czerwonego Sztandaru" (sowieckiej propagan-dówki wojskowej wydawanej w języku polskim). Przez jakiś czas „zwiedzał" Ukrainę w ramach batalionów pracy, by w końcu zatrudnić się w teatrze w Czkałowie (Kazachstan), a potem Orsku (południowy Ural). Karierę aktorską (po zmobilizowaniu do LWP pracował w teatrze 1. Korpusu PSZ w ZSRS) przerwał przydział na „oficera" śledczego. Potem już tylko piął się po szczeblach stalinowskiego aparatu bezprawia. Po „wyzwoleniu" rodzinnej Łodzi utrwalał ludowy terror za biurkiem miejscowych prokuratur wojskowych. Nowy okupant musiał docenić jego pracę, skoro już w 1946 r. awansowano go do Naczelnej Prokuratury Wojskowej. Jednocześnie ukończył prawo na Uniwersytecie w Łodzi. W1954 r. przyjęty do PZPR. Z opinii służbowej płk Mariana Ryby, p.o. Naczelnego Prokuratora Wojskowego: „Cieszył się autorytetem przełożonych i podwładnych. Posiadaną wiedzę i doświadczenie umiał przekazać młodym oficerom. (...) Brał udział w opracowaniu poważniejszych instrukcji i zarządzeń Naczelnej Prokuratury Wojskowej. (...) Wolny czas poświęca na czytanie literatury pięknej. Interesuje się sportem i sztuką". Do obowiązków prokuratora Frenkla należało prowadzenie i nadzorowanie śledztw w sprawach wojskowych. Lansował tezę, że jeżeli fakty są inne niż chciałaby prokuratura, to... tym gorzej dla faktów. W raporcie „odwilżowej" Komisji Mariana Mazura napisano, że Frenkiel ponosi odpo- Marian Frenkiel Władysław Litmanowicz wiedzialność m. in. za: „niere-agowanie na wyjaśnienia oskarżonych (...) składane na rozprawie, a zawierające zeznania 0 niedozwolonych metodach śledztwa - przeciwnie - w odpowiedzi na skargę Kryski [płk Jan Kryska był katowany przez Informację Wojskową], zażądał wyższej kary, uznając to za okoliczność obciążającą. Na stosowanie niedozwolonych metod śledztwa wskazywało wniesienie osk. Rolińskiego na noszach na salę sądową, czym prokurator nie zainteresował się, (...) oskarżanie w znacznej ilości spraw „spisku wojskowego", w „sprawie bydgoskiej" i żądanie wysokich kar, jakkolwiek w sprawach tych było wiele niewyjaśnionych sprzeczności 1 wątpliwości, do wyjaśnienia których nie dążył wbrew obowiązkowi prokuratora (...)" W1956 r. Frenkiel zasiadał w komisji badającej miejsca potajemnych pochówków zamordowanych więźniów. Na liście było wiele jego ofiar. Komisja oczywiście niczego nie ustaliła. Frenkiel został przeniesiony do rezerwy w stopniu pułkownika. W Telewizji Polskiej odpowiadał za audycje dla Polonii. A potem spełniła się jego miłość do sportu - został mistrzem świata w brydżu. Jego okazały grób (zmarł przez nikogo nie ścigany w 1995 r. w Warszawie) znajduje się na stołecznych Powązkach Wojskowych nieopodal „Łączki". r»T